Papryka - właściwości, uprawa, odmiany

Papryka jest warzywem o jadalnych owocach, należącym do rodziny psiankowatych, podobnie jak bardzo popularny pomidor. Posiada cenne właściwości zdrowotne i kulinarne. Możliwa jest zarówno uprawa papryki w gruncie jak i pod osłonami. Otrzymane warzywa można spożywać na surowo, gotować, piec czy konserwować. Zobacz jak prowadzić uprawę papryki na działce oraz poznaj najlepsze polskie odmiany papryki do uprawy amatorskiej.

papryka
Papryka - różnokolorowe odmiany papryki

Papryka słodka (Capsicum annum) jest rośliną jednoroczną, osiągającą około 75 cm wysokości i ta najczęściej jest spotykana w uprawie amatorskiej na działkach i w ogrodach przydomowych. Papryka ostra (Capsicum frutescens) może być natomiast uprawiana jako wieloletnia i osiąga do 1,5 m wysokości.

Papryka - właściwości

Papryka jest warzywem bardzo atrakcyjnym. Może być czerwona, zielona lub żółta, przez co na talerzu robi się bardzo kolorowo. Cenione są jej walory smakowe oraz właściwości odżywcze i lecznicze.

Papryka może być spożywana na surowo, gotowana, pieczona, marynowana lub konserwowana. Ostre odmiany papryki są dodawane do przypraw i sosów. Owoce papryki charakteryzują się wysoką zawartością witaminy C (świeża papryka zawiera cztery razy więcej witaminy C niż cytryna) oraz beta-karotenu. Są także bogatym źródłem cukrów, soli mineralnych, tiaminy, ryboflawiny i kwasu nikotynowego.

A jakie są właściwości papryki w zależności od jej koloru? Otóż najwięcej witaminy C i beta-karotenu jest w papryce czerwonej. Żółta papryka stanowi zaś doskonałe źródło luteiny i zeaksantyny, które wspomagają wzrok. Zieloną paprykę można natomiast polecić kobietom w ciąży, gdyż zawiera ona spore dawki potrzebnego w tym okresie kwasu foliowego. Jest też źródłem witaminy E.

Warto wiedzieć! Papryka duszona lub pieczona, w odróżnieniu od wielu innych warzyw, nadal zachowuje większość swoich właściwości odżywczych :-)

Papryka - uprawa z rozsady

Paprykę uprawia się z rozsady przygotowywanej w szklarni lub domowym sposobem na parapecie okiennym. Z zamiarem wysadzenia pod osłony, paprykę można wysiewać już z początkiem marca. Jeżeli zaś rozsada będzie wysadzana do gruntu, jej produkcję rozpoczynamy od drugiej połowy marca. Nasiona papryki wysiewa się do kuwet lub doniczek z ziemią kompostową o pH 5,5 do 7. Dobrym podłożem jest też odkwaszony torf ogrodniczy wymieszany z piaskiem w stosunku 1:1. Dla prawidłowego rozwoju roślin wymagana jest temp. 20-26°C i stale wilgotna ziemia.

Gdy rośliny wytworzą po 2-3 liście, siewki pikuje się do 6 - 9 cm doniczek. Od tej chwili można też rozpocząć nawożenie. Najwygodniej stosować nawozy płynne rozcieńczane z wodą do podlewania. Mogą być to wieloskładnikowe nawozy mineralne do warzyw lub naturalny biohumus.

Do gruntu lub pod osłony rozsadę papryki można wysadzić po około 10 do 12 tygodniach, gdy rośliny mają po około 6 liści.

uprawa warzyw z rozsadyUprawa warzyw z rozsady
Uprawa warzyw z rozsady, choć bardziej pracochłonna, ma wiele zalet w porównaniu do siewu warzyw wprost do gruntu. W przypadku niektórych gatunków uprawa warzyw z rozsady jest wręcz konieczna, jeżeli chcemy uzyskać zdrowe, smaczne i w pełni dojrzałe warzywa. Zobacz jakie gatunki warzyw warto uprawiać z rozsady i jak wyglądają poszczególne etapy pielęgnacji rozsady warzyw Więcej...

Papryka - uprawa w gruncie

Do gruntu rozsadę papryki można wysadzić gdy minie ryzyko przymrozków. W zależności od pogody i tempa wzrostu roślin, robi się to od drugiej połowy maja do początku czerwca. Przed posadzeniem do gruntu rozsadę trzeba przez kilka dni hartować, co polega na ograniczeniu podlewania oraz stopniowym coraz dłuższym wietrzeniu.

Ze względu na dużą wrażliwość tego warzywa na wiatr i wysokie wymagania cieplne, do uprawy papryki w gruncie powinniśmy wybrać miejsce zaciszne, ciepłe, o wystawie południowej. Papryka wymaga gleb żyznych, przepuszczalnych, o średniej zawartości azotu. Aby poprawić warunki cieplne i ograniczyć wyrastanie chwastów, wskazane jest ściółkowanie gleby na zagonie z papryką. Jako ściółka może być zastosowana kora ogrodowa, słoma lub trociny. Na pierwszy miesiąc wysadzoną paprykę można też przykryć białą agrowłókniną wiosenną, co ochroni rośliny przed występującymi jeszcze niskimi temperaturami i przyspieszy plonowanie.

Gdy rośliny się przyjmą, uszczykujemy im wierzchołki, dzięki czemu ładnie się rozkrzewiają. Wysokie odmiany papryki trzeba przywiązać do palików. W okresie wegetacji nawozimy nawozem wieloskładnikowym i regularnie podlewamy, pamiętając aby do podlewania nie używać wody zbyt zimnej (idealna jest woda o temp. ok. 21°C). Podlewamy dość często ale małymi porcjami. Niedostateczne podlewanie objawia się zrzucaniem kwiatów oraz drobnymi i niekształtnymi owocami, dlatego regularne podlewanie papryki jest szczególnie ważne w okresie kwitnienia i wykształcania owoców.

Papryka - uprawa pod osłonami

Uprawa papryki pod osłonami, w tunelach i szklarniach, bywa mniej zawodna oraz pozwala uzyskać plon obfitszy i lepszy jakościowo. Pod osłony nieogrzewane paprykę możemy wysadzać nieco wcześniej niż do gruntu, bo już od początku maja. Należy pamiętać o wietrzeniu tuneli oraz częstszym podlewaniu, gdyż tutaj gleba może szybciej wysychać. Pod osłony warto wybrać samokończące odmiany papryki, niewymagające cięcia, odwiązywania i przerzedzania.

uprawa warzyw pod osłonamiUprawa warzyw pod osłonami - folie i tunele foliowe
Uprawa warzyw pod osłonami, takimi jak folie, tunele foliowe i szklarnie, pozwala przyspieszać termin zbiorów, a także uzyskiwać obfitszy i lepszy jakościowo plon. Warzywa pod osłonami są chronione przed niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi, przez co stają się bardziej niezawodne w uprawie. Jednak aby taka uprawa się udała, warto bliżej zapoznać się z zasadami uprawy warzyw pod osłonami. Więcej...

Papryka - zbiór i przechowywanie

Zbiory papryki będą możliwe po około 12 do 14 tygodniach. Koniecznie muszą być dokonane przed nastaniem przymrozków, chyba że paprykę uprawiamy pod osłonami. Niektóre papryki najlepiej zbierać gdy są jeszcze zielone, a inne pozostawia się aż sczerwienieją lub zżółkną. Owoce zbieramy pojedynczo, obcinając szypułki około 2,5 cm nad owocem. Przechowywanie papryki jest możliwe w temp. 12 do 14°C przez okres dwóch tygodni.

Okres oczekiwania na owoce papryki ostrej jest nieco dłuższy (do 18 tygodni), można je za to również znacznie dłużej przechowywać (zamrożone lub suszone - nawet przez kilka miesięcy).

Papryka - odmiany do uprawy amatorskiej

Do amatorskiej uprawy papryki w gruncie polecane są głównie odmiany polskie, sprawdzone w naszym klimacie. Wiele odmian papryki można uprawiać zarówno w gruncie jak i pod osłonami.

Papryka Nokturn - odmiana średniowczesna, godna szczególnego polecenia do uprawy amatorskiej, atrakcyjna ze względu na nietypową barwę owoców, osiąga do 80 cm wysokości. Owoce przybierają barwę od ciemnofioletowej do ciemnowiśniowej, kształt trójkątny z zaostrzonym wierzchołkiem, osiągają masę od 60 do 90 g. Na jednej roślinie może znaleźć się do 15 owoców. Ta odmiana papryki może być uprawiana w nieogrzewanych tunelach i w gruncie, wymaga palikowania i usuwania pędów bocznych do pierwszego rozgałęzienia, nie wymaga cięcia.

Papryka Oleńka - odmiana o dużej sile wzrostu i silnie krzewiąca się. Rodzi owoce kuliste, mocno spłaszczone, silnie żebrowane, osiągające masę około 90 gram. Dojrzewając przebarwiają się z ciemnozielonych na ciemnoczerwone, miąższ soczysty i słodki, duża zawartość witaminy C. Nadają się do bezpośredniego spożycia jak i do konserwowania. Najlepiej udaje się uprawa w nieogrzewanych tunelach foliowych, a przy dobrej pogodzie, również w polu.

Papryka Ożarowska - jedna z najlepszych polskich odmian, dająca wysokie i wyrównane plony, średnio wczesna, o bujnym wzroście i zwartym pokroju. Owoce są duże, o lekko falistej powierzchni, dojrzałe przybierają barwę czerwoną, są smaczne i zawierają dużo witaminy C Nadaje się do uprawy w tunelach foliowych, a w sprzyjających warunkach również w polu, wymaga cięcia i palikowania.

Papryka Telimena - odmiana średniowczesna o bujnym wzroście. Owoce duże (waga powyżej 100 gram), grubościenne, kształtu trapezowatego, przebarwiają się z ciemnozielonych na ciemnożółte, miąższ soczysty i smaczny. Najlepsza do uprawy w tunelach foliowych, wymaga cięcia i podpór.

Papryka Tajfun - odmiana średniopóźna, zaliczana do grupy papryk średnioostrych. Owoce tej odmiany papryki są duże o kształcie walcowatym, podłużnie żebrowane, przebarwiają się z ciemnozielonych na ciemnoczerwone. Może być uprawiana zarówno w gruncie jak i pod osłonami.

Papryka Cyklon - odmiana wczesna, o wzniesionym pokroju i owocach ostrych w smaku. Owoce są stożkowate o gładkiej powierzchni, ostro zakończone, barwy ciemnoczerwonej, dość duże. Jest to doskonała odmiana papryki do uprawy w gruncie otwartym, tolerancyjna na niesprzyjające warunki atmosferyczne.

Przeczytaj również:

Papryka marynowana w occiePapryka marynowana w occie
Papryka marynowana w occie to klasyka w polskiej kuchni. Można ją serwować jako przystawkę albo dodatek do innych dań. Ze względów estetycznych najlepiej jako marynowana sprawdza się papryka czerwona, która w największych ilościach dostarcza beta karotenu oraz witaminy C. Oto sprawdzony przepis na paprykę marynowaną w occie - lista składników oraz wykonanie marynaty krok po kroku. Więcej...

Zupa krem z papryki i pomidorówZupa krem z papryki i pomidorów
Zupa krem z papryki i pomidorów zyskała sławę za sprawą programu TV Rewolucja na talerzu. Tam użyto papryki czerwonej. My zaś proponujemy nieco inny, moim zdaniem lepszy przepis na zupę krem z papryki i pomidorów o iście hiszpańskim temperamencie. Jego podstawą będzie papryka żółta, będąca świetnym źródłem luteiny i zeaksantyny, które wspomagają wzrok. A zatem nasza zupa jest nie tylko smaczna ale i bardzo zdrowa. Więcej...

Papryka faszerowana kaszą gryczanąPapryka faszerowana kaszą gryczaną
Papryka faszerowana kaszą gryczaną i szynką to alternatywa na szybki obiad albo typowo jesienną kolację. Jest to trochę inny przepis niż popularna papryka faszerowana kaszą i kurczakiem czy typowo wegetariańska papryka faszerowana kaszą i pieczarkami. Zobacz sprawdzony przepis na paprykę faszerowaną kaszą gryczaną i szynką - proste danie krok po kroku. Więcej...

Opracowano na podstawie: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, Muza SA, Warszawa 1994, s. 332 - 333; B. Kamińska-Frąszczak, Nowe odmiany dla amatorów, Działkowiec, nr 11/2003, s. 47; materiały reklamowe producentów opisanych odmian i informacje prasowe KROSAGRO. Fot. freeimages.com