Dynia jadalna - odmiany, uprawa, zbiór i przechowywanie

Dynie stanowią dość zróżnicowaną grupę roślin jednorocznych, najczęściej dużych i płożących się, których owoce różnią się wagą, kształtem i kolorami. Dynia jadalna określa gatunki i odmiany dyni, nadające się do spożycia. Zobacz jakie odmiany dyni warto uprawiać w ogrodzie, jakie są zasady uprawy dyni, a także kiedy najlepiej przeprowadzić zbiór dyni i jak powinno wyglądać jej przechowywanie aby dynie zebrane w ogrodzie jak najdłużej zachowały swoje walory odżywcze.

dynia jadalna
Dynia jadalna

Dynia jadalna - odmiany

Uprawa dyni jadalnej jest popularna w wielu miejscach świata. Dojrzałe dynie można spożywać gotowane, na surowo, a także przechowywać. Niektóre odmiany dyni mają także jadalne nasiona. Najczęściej uprawianymi gatunkami są: dynia zwyczajna (Cucurbita pepo), dynia olbrzymia (Cucurbita maxima), dynia piżmowa (Cucurbita moschata).

Wśród odmian dyni zwyczajnej warto wyróżnić dynię bezłupinową, której nasiona są pozbawione łupiny nasiennej, co czyni je doskonałymi zarówno do bezpośredniego spożycia jak i na przetwory, a także dynię makaronową, której miąższ po ugotowaniu rozpada się na włókna jak makaron, przypominając spaghetti.

Poza dyniami jadalnymi, w ogrodzie przydomowym i na działce możemy też uprawiać dynie ozdobne. Ich owoce nie są jadalne, posiadają jednak bardzo atrakcyjne kształty i kolory. Dzięki temu są wykorzystywane jako dekoracje stołów, a często także witryn sklepowych. Można je uprawiać jako pnącza i wykorzystać do osłaniania nieestetycznych miejsc na działce. Pnąc się po podporach, nawet na wysokość kilku metrów, mogą stworzyć ładną, zwartą ścianę zieleni.

Melon - właściwości, odmiany, uprawa w Polsce, jak jeśćMelon - właściwości, odmiany, uprawa w Polsce, jak jeść
Melon jest warzywem należącym do rodziny dyniowatych. Warto docenić nie tylko smakowe właściwości melona ale też jego działanie lecznicze i zdrowotne. Zobacz jak wygląda uprawa melona w Polsce, wybierz najlepsze odmiany melonów do Twojego ogródka i poznaj sekret jak jeść melony aby w pełni wydobyć ich walory smakowe. Więcej...

Dynia jadalna - uprawa

Do prawidłowego wzrostu dynie wymagają temp. 25°C, a minimalna temp. wzrostu to 8°C. Dlatego też pod ich uprawę trzeba wybrać stanowisko ciepłe i słoneczne lub uprawiać pod osłonami. Gleba powinna być przewiewna, żyzna i przepuszczalna, o średniej lub wysokiej zawartości azotu (uprawiamy w pierwszym roku po oborniku). Rośliny możemy uprawiać z siewu wprost do gruntu lub z rozsady.

W pierwszym przypadku nasiona wysiewamy około 10-go maja. Uprawiając dynię zwyczajną umieszczamy po 2 nasiona w rozstawie 60 cm w rzędzie i 60 cm pomiędzy rzędami. Z reguły na zagonie tworzy się dwa rzędy. Rośliny w rzędach mogą być rozmieszczone naprzemianlegle lub w szachownicę. Dynia olbrzymia potrzebuje więcej miejsca, gdyż wytwarza długie, płożące się pędy. Uprawiamy ją zatem w jednym rzędzie wzdłuż zagonu (przez jego środek), zachowując pomiędzy roślinami odległość 100 do 120 cm.

Aby uzyskać wcześniejszy plon, dynię uprawiać można z rozsady. Rozsadę dyni przygotowuje się w szklarni, wysiewając po 2 nasiona do doniczek wypełnionych podłożem do 2/3 ich wysokości. Siew należy przeprowadzić należy pomiędzy 15 a 20 kwietnia. Po wschodach w każdej z doniczek uszczykujemy słabszą z siewek, a gdy wyrasta ona poza brzegi doniczki, uzupełniamy podłoże do pełna doniczki. Na zagon rozsadę wysadzamy w drugiej połowie maja. W celu przyspieszenia zbiorów, a także aby zabezpieczyć rośliny przed silnymi, wysuszającymi liście wiatrami oraz spadkami temp. okrywamy rośliny agrowłókniną lub folią perforowaną. Osłony zdejmuje się gdy na roślinach pojawią się pierwsze kwiaty.

uprawa warzyw pod osłonamiUprawa warzyw pod osłonami - folie i tunele foliowe
Uprawa warzyw pod osłonami, takimi jak folie, tunele foliowe i szklarnie, pozwala przyspieszać termin zbiorów, a także uzyskiwać obfitszy i lepszy jakościowo plon. Warzywa pod osłonami są chronione przed niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi, przez co stają się bardziej niezawodne w uprawie. Jednak aby taka uprawa się udała, warto bliżej zapoznać się z zasadami uprawy warzyw pod osłonami. Więcej...

Do podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych w uprawie dyni jadalnej należy spulchnianie gleby, odchwaszczanie, podlewanie i dwukrotne nawożenie pogłówne (po pojawieniu się pierwszych zawiązków i po pierwszym zbiorze owoców). Ochrona chemiczna w zasadzie nie powinna być konieczna.

W uprawie dyni olbrzymiej dodatkowym zabiegiem jest usuwanie niepotrzebnych zawiązków owoców, tak aby na roślinie zostało od 3 do 4 owoców. Zabieg ten przeprowadzamy gdy owoce, które chcemy pozostawić, osiągną rozmiary piłki tenisowej. Równocześnie z usunięciem nadmiaru owoców skracamy też pędy, pozostawiając po 3-4 liście nad ostatnim owocem.

Dynia jadalna - zbiór i przechowywanie

Owoce dyni jadalnej zbiera się wraz z szypułkami w 12 do 20 tygodni po posadzeniu. Zbiory dyni zwyczajnej przeprowadza się od lipca do pierwszych przymrozków. Zbieramy je stopniowo co kilka dni, gdyż częsty zbiór wpływa na obfitsze plonowanie.

Owoce dyni olbrzymiej zbiera się wyłącznie w fazie całkowitej ich dojrzałości, jesienią przed spodziewanymi przymrozkami.

Podobnie, w fazie pełnej dojrzałości, zbiera się owoce dyni ozdobnej. Ich skórka jest wtedy bardzo twarda, a pędy zaczynają powoli zasychać. Ze zbiorem trzeba zdążyć przed pierwszym przymrozkiem, gdyż nawet lekko przymrożone owoce dyni nie będą nadawały się do przechowywania.

Przygotowując dynie do przechowywania należy rozłożyć je na słońcu, aby ich skórka stwardniała i stała się barierą opóźniającą utratę wody. Przechowywane w przewiewnym pomieszczeniu w temp. około 10°C mogą przebywać nawet do 6 miesięcy. Owoce dyni ozdobnej można przechowywać w temp. pokojowej, co ma znaczenie jeżeli używamy ich np. do przystrajania stołów.

Przeczytaj również:

Arbuz, kawon - uprawa w Polsce i odmiany
Arbuz lub inaczej kawon to obowiązkowy letni owoc. Jego soczysty i słodki miąższ jest niezastąpiony w upały. Przekonaj się sam, że każdy może mieć własne arbuzy w ogrodzie. Uprawa arbuza nie jest wcale trudna, jeżeli pamięta się o kilku ważnych zasadach. Oto wszystkie najważniejsze informacje o uprawie arbuza oraz sekret - czy arbuza można uprawiać w doniczce? Więcej...

Kiwano, ogórek kolczasty - uprawa w Polsce
Kiwano (Cucumis metuliferus) należy do rodziny dyniowatych. Pochodzi z tropikalnych rejonów kontynentu afrykańskiego, a u nas jest mało znaną rośliną egzotyczną, choć z powodzeniem można je uprawiać na działce. Oto podstawowe zasady uprawy kiwano - od wysiewu nasion po zbiór owoców i kilka pomysłów na ich wykorzystanie w kuchni. Więcej...

ozdoby z warzyw i owocówOzdoby z warzyw i owoców
Zbiory warzyw i owoców w ogrodach trwają, a oczywistym ich przeznaczeniem są nasze stoły. Jednak część z nich możemy przecież spożytkować nieco inaczej. Wystarczy odrobina wyobraźni i nasze smakołyki mogą posłużyć za wspaniałe dekoracje mieszkań. Które z nich i do czego się nadają? Oto inspiracje i pomysły na ozdoby z warzyw i owoców. Więcej...

Opracowano na podstawie: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, MUZA SA, Warszawa 1994, s. 335; D. Jadczak, Warzywa dyniowate, Działkowiec, nr 5/2005, s. 29; E. Sikora, Dynia ozdobna, Działkowiec, nr 10/1995, s. 23. Fot. freeimages.com