Różanecznik - uprawa, pielęgnacja, rozmnażanie

Różanecznik, często zwany również rododendronem, to bogaty w gatunki rodzaj krzewów należący do rodziny wrzosowatych (Ericaceae). W naturalnym środowisku rośliny z rodzaju różanecznik występują głównie w górskich lasach Azji oraz Ameryki Północnej i Środkowej. Zasiedlają stanowiska zacienione, o dużej wilgotności powietrza. Do różaneczników zaliczają się Azalie, posiadające miękkie, lekko owłosione i zrzucane na zimę liście, co czyni je bardziej mrozoodpornymi. Różaneczniki "właściwe" są zaś zimozielone i w czasie zimy źle znoszą wpływ zimnych, wysuszających wiatrów. Poznaj sekrety uprawy różaneczników w ogrodzie, zobacz jak wygląda prawidłowa pielęgnacja ogrodowych różaneczników oraz poznaj sposoby na ich rozmnażanie!

różanecznik Gunninghanis White
Różanecznik 'Gunninghanis White'. Jego białe kwiaty wspaniale kontrastują z ciemnozielonymi liśćmi

Uprawa różanecznika

Miejsce uprawy
Powodzenie uprawy różanecznika w ogrodzie w dużej mierze zależy od wyboru właściwego dla niego stanowiska, na którym będziemy mogli zapewnić mu warunki zbliżone do naturalnych. Powinniśmy zatem wybrać miejsce półcieniste, osłonięte przed wiatrem, o dużej wilgotności powietrza. Możemy to osiągnąć poprzez posadzenie różanecznika w sąsiedztwie większych grup krzewów, które jednocześnie będą tworzyły dla różanecznika dekoracyjne tło.

Dobrym towarzystwem będą również wysokie drzewa. Ponieważ korzenie różaneczników rosną płasko, najlepiej będą się czuły w sąsiedztwie drzew o korzeniach wrastających w podłoże głęboko, takich jak dąb, miłorząb japoński, czy złotokap zwyczajny. Ponieważ w naturze różaneczniki występują w rejonach o wysokiej wilgotności powietrza, poza sadzeniem ich w towarzystwie większych grup krzewów, w miejscach osłoniętych i zacienionych, dogodne warunki pomaga stworzyć także sąsiedztwo niewielkich oczek wodnych czy strumyków.

Ziemia dla różanecznika
Różanecznik wymaga gleb średnio zwięzłych lub lekkich, przepuszczalnych, umiarkowanie wilgotnych i kwaśnych (pH pomiędzy 4,5 a 6,0), choć u hodowców można spotkać również odmiany radzące sobie także na glebach bardziej zasadowych.

Sadzenie różanecznika
Ponieważ żyzne, bogate w próchnicę, kwaśne podłoże w naszych ogrodach występuje dość rzadko, miejsce w którym zamierzamy posadzić różanecznik powinniśmy odpowiednio przygotować - dla każdej rośliny wykopujemy dół głębokości ok. pół metra i szerokości 1 m i wypełniamy go mieszanką nieodkwaszonego torfu, przekompostowanej kory sosnowej i żyznej ziemi ogrodowej lub kompostu (w proporcji objętościowej 1:1:1). Po posadzeniu krzew obficie podlewamy.

Mikoryza dla różaneczników
Gdy sadzimy różanecznik, warto zwrócić uwagę, iż utrzymanie odpowiednio kwaśnej gleby może przysporzyć nieco trudności. Dlatego też warto wykorzystać zjawisko mikoryzy. Mikoryza to wzajemnie korzystne współżycie roślin i specyficznych grzybów symbiotycznych, nawiązujących bezpośredni kontakt z korzeniami rośliny. Mikoryza w ogrodzie może być wprowadzona poprzez zastosowanie specjalnych szczepionek mikoryzowych dla roślin wrzosowatych.

różanecznik Gold Flimmer
Różanecznik 'Gold Flimmer' posiada ciekawie zabrwione liście

Właśnie w przypadku roślin kwasolubnych, do których zalicza się różanecznik, szczepionki mikoryzowe przynoszą rewelacyjne efekty. W zupełności wystarczają aby przygotować odpowiednie podłoże dla wrzosów, różanecznika, magnolii czy borówki amerykańskiej. Glebę można wprawdzie zakwasić tradycyjną metodą, mieszając ją po prostu z torfem. Ale uzyskane w ten sposób zakwaszenie będzie krótkotrwałe. Tymczasem dzięki zastosowaniu szczepionki mikoryzowej, efekty będą się utrzymywać przez wiele lat, a rżaneczniki będą piękne nawet przy niekorzystnym pH gleby.

Kiedy sadzić różaneczniki?
Najlepszą porą do sadzenia jest wiosna, choć krzewy kupione w pojemnikach możemy sadzić przez cały okres wegetacyjny.

Miejsce wilgotne czy suche?
Jeżeli nasza gleba jest bardzo lekka i przepuszczalna, może wystąpić niedostatek wody i powinniśmy regularnie podlewać krzewy miękką wodą, o ile jest to możliwe - deszczówką. Dobrym pomysłem jest również przykrycie ziemi wokół krzewu warstwą ściółki. Doskonale do tego nadaje się kora sosnowa, która dodatkowo będzie zakwaszać glebę. Dzięki temu zabiegowi gleba latem będzie wolniej wysychać, a zimą później i płycej zamarzać.

różanecznik Flavum
Różanecznik 'Flavum' posiada wspaniałe kwiaty barwy żółtej

Jeszcze bardziej niebezpieczny niż niedostatek wody, może być jej nadmiar, występujący na glebach ciężkich i nieprzepuszczalnych, gdyż może dojść do duszenia się korzeni. W takiej sytuacji rośliny możemy sadzić na łagodnym stoku, wykonać drenaż, bądź przygotować dla nich rabatę w formie nasypu otoczonego pniami drzew bądź kamieniami.

Pielęgnacja różanecznika

Podlewanie
Duże znaczenie wilgotności podłoża dla powodzenia uprawy różanecznika powoduje iż bardzo ważne staje się odpowiednie, regularne podlewanie roślin, szczególnie latem, gdy jest sucho. Pod koniec lata i jesienią podlewanie ograniczamy. Zbyt suche podłoże powoduje iż liście wiotczeją i zwieszają się z pędów bądź zwijają się. W takiej sytuacji krzew powinniśmy obficie podlać. Możliwe jest również zraszanie liści rozproszonym strumieniem wody. Z kolei, jeżeli zauważymy że liście przybierają barwę szarozieloną, a korzenie gniją, będzie to oznaczało, iż podłoże jest zbytnio nawodnione i podlewanie trzeba ograniczyć.

różanecznik Omega
Różanecznik katawbijski 'Omega' bardzo obficie kwitnie na różowo

Nawożenie różaneczników
Zdrowy rozwój różaneczników wymaga również właściwego nawożenia. Nawożenie rozpoczynamy w kwietniu i kończymy w połowie lipca. Możemy zastosować wieloskładnikowe nawozy mineralne lub specjalne mieszanki nawozowe dla różaneczników. Ponieważ rośliny te nie znoszą zbyt dużego zasolenia gleby, nie wolno nawozić ich "na zapas". Dokarmianie powinno być równomierne i w niewielkich dawkach, co możemy osiągnąć stosując nawozy o spowolnionym działaniu, takie jak Osmocote. Przed zastosowaniem nawozu należy spod krzewów usunąć ściółkę, a potem znowu ją rozścielić.

Odchwaszczanie gleby
Gleby pod różanecznikami nie wolno przekopywać aby nie uszkodzić korzeni. Dopuszczalne jest delikatne spulchnienie motyką. Konieczne jest natomiast regularne usuwanie chwastów, zanim osiągną duże rozmiary, gdyż wyrywanie dużych chwastów również może uszkodzić płytko rozmieszczone korzenie różanecznika.

Cięcie
Różanecznik wymaga również odpowiedniego przycinania. Wiosną wycinamy zaschnięte i przemarznięte pędy. W tym czasie można też pobudzić młode azalie do rozkrzewienia, lekko je przycinając (różanecznikom "właściwym" wystarczy wyłamać pąk szczytowy). Starsze krzewy, które straciły wiele dolnych liści i brzydko wyglądają, warto odmłodzić, przycinając wszystkie pędy, nawet te grube. Po skróceniu gałęzi w ciągu kilku tygodni z pąków śpiących wyrasta dużo młodych gałązek. Jeżeli nie mamy pewności czy krzew jest wystarczająco silny by wytrzymać tak radykalne cięcie, możemy odmłodzić wiosną połowę krzewu, a pozostałą część w następnym roku.

Różaneczniki w ogrodzie - zobacz film !!!
Różaneczniki są wyjątkowo ozdobne, ale mają też specyficzne wymagania glebowe i są bardzo wrażliwe na wszelkie niedobory składników pokarmowych. Co zrobić, gdy lokalizacja rośliny nie pozwala na nawożenie posypowe? Jak radzić sobie z fytoftorozą, często występującą chorobą różaneczników? Na wszystkie pytania odpowiedzi udzieli Ekspert Target! Więcej...

Dlaczego rododendron nie kwitnieDlaczego rododendron nie kwitnie
Zimozielone rododendrony, są malowniczym i ożywiającym ogród akcentem. Pięknie prezentują się w grupach, a ich kwiaty cieszą oko od maja do czerwca. Często jednak zdarza się, że rododendron nie kwitnie. Problem ten związany jest zazwyczaj z błędami w uprawie i pielęgnacji tych roślin. Poznaj 7 najważniejszych powodów dlaczego rododendron nie kwitnie oraz dowiedz się jak im zaradzić. Więcej...

Różanecznik w zimie

Zimozielony różanecznik dość łatwo może ucierpieć podczas mroźnej zimy. W słoneczne lub wietrzne dni jego liście wyparowują dużo wody, której roślina nie może ponownie pobrać z zamarzniętej gleby. Krzewy należy zatem osłaniać, wykorzystując gałązki świerkowe, bądź, wokół większych krzewów, budując płotki ochronne z włókniny lub folii.

Okryć należy także ziemię u podnóża krzewu, w celu ochrony przed przemarznięciem bryły korzeniowej różanecznika. Najlepszą ochronę przed mrozem stanowi śnieg. Jeżeli jednak zima jest bezśnieżna i mroźna, ziemię wokół krzewów obsypujemy liśćmi, korą lub torfem.

Jeżeli zobaczymy, że w okresach długich mrozów liście są pozwijane, a krzewy przybierają niezdrowy wygląd, co jest objawem braku wody w glebie (fot. po prawej), przy najbliższym ociepleniu, gdy ziemia rozmarznie, musimy rośliny obficie podlać. Możemy to zrobić również zapobiegawczo późną jesienią, w ostatnim momencie przed nastaniem zimy.

Jak zabezpieczyć rododendrony na zimęJak zabezpieczyć rododendrony na zimę?
Rododendrony należy zabezpieczyć na zimę i warto o tym pamiętać, gdyż wiosną mogą na nas czekać nieprzyjemnie konsekwencje. Dowiedz się dlaczego różaneczniki są tak wrażliwe na spadki temperatur oraz jak zabezpieczyć rododendrony na zimę aby w nastęnym sezonie znów zachwycały soczyście zielonymi liśćmi i mnóstwem pięknych kwiatów! Więcej...

Rozmnażanie różaneczników

Różaneczniki i azalie rosnące w ogrodzie możemy rozmnażać przez odkłady. Jest to sposób w miarę prosty, ale wymagający cierpliwości. W tym celu wiosną lub w sierpniu wykopujemy w pobliżu krzewu rowek głębokości 15-20 cm, przyginamy jedną z gałązek i wkładamy ją do rowka, a następnie przysypujemy ziemią. Dobrze jest uszkodzić korę na tej części pędu, która będzie się znajdowała pod ziemią. Odkłady ukorzeniają się zwykle po dwóch latach, choć niestety nie możemy mieć pewności, że się to uda.

Przeczytaj również:

choroby różanecznikówChoroby różaneczników - opisy, zdjęcia, zwalczanie
Choroby różaneczników występują dość często. Przyczynia się do tego ogromna popularność tych krzewów, które wcale nie są łatwe w uprawie. Nasz klimat im nie sprzyja i dość często popełniane są błędy w pielęgnacji różaneczników. Dlatego warto dowiedzieć się dlaczego różaneczniki chorują i jak rozpoznawać ich choroby. Oto opisy i zdjęcia ułatwiające identyfikację chorób różaneczników oraz sposoby ich zwalczania. Więcej...

szkodniki rododendronówSzkodniki rododendronów
Szkodniki rododendronów pojawiają się najczęściej w trakcie sezonu wegetacyjnego, powodując liczne zniszczenia - plamy i dziury wygryzione w liściach, przebarwienia i zniekształcenia pędów i liści rododendronów. Niektóre szkodniki rododendronów, takie jak mszyce, bardzo licznie obsiadają rośliny. Jak sobie z nimi radzić i jak zapobiegać pojawianiu się szkodników na rododendronach? Oto skuteczne metody zwalczania szkodników rododendronów. Więcej...

rośliny wrzosowateRośliny wrzosowate - ciekawe i mało znane gatunki
Wrzosowate to rodzina roślin licząca ponad 4 tysiące gatunków. W ogrodach najczęściej sadzone rośliny wrzosowate to małe krzewinki - wrzosy i wrzośce, atrakcyjnie wyglądające gdy rosną w dużych grupach, a także krzewy, takie jak azalie i różaneczniki. Aby Twoje wrzosowisko nie było monotonne, poznaj inne, mniej popularne ale za to bardzo ciekawe rośliny wrzosowate, które mogą upiększyć Twój ogród. Więcej...

Opracowano na podstawie: M. Shubert, M. Herwig, Mieszkamy wśród kwiatów, PWRiL, Warszawa 1986, s. 321 - 322; T. Pawłowska, Azalie, Kwiaty, nr 1/1999, s. 2; Wspaniałe różaneczniki, Mój Piękny Ogród, nr 2/1999, s. 10 - 13; L. Orlikowski, Zaraza wierzchołków pędów różanecznika, Działkowiec, nr 5/2004, s. 12.