Cukinia - wartości odżywcze, uprawa w gruncie, odmiany

Cukinia (Cucurbita pepo var. giromontina) to botaniczna odmiana dyni zwyczajnej. Jej owoce są silnie wydłużone, lekko żebrowane o barwie ciemnozielonej, rzadziej żółtej oraz delikatnym, kruchym miąższu (wolnym od charakterystycznego zapachu dyni). Warto docenić wartości odżywcze cukinii oraz jej walory smakowe. Zobacz jak wygląda uprawa cukinii w gruncie oraz wybierz najlepsze odmiany cukinii do uprawy na ogrodowych grządkach.

cukinia
Cukinia - uprawa w gruncie
Fot. pixabay.com

Cukinia - wartości odżywcze

Wartości odżywcze cukinii są powszechnie cenione, a warzywo to jest ważnym składnikiem wielu diet. Cukinia jest warzywem bogatym w witaminy z grupy B (B1 i B2), a także witaminę A i C. Jest także świetnym źródłem potasu, magnezu, fosforu. Przy tym bogactwie witamin i minerałów, cukinia jest niskokaloryczna (zaledwie 15 kcal w 100 gramach) i nie kumuluje metali ciężkich oraz azotanów. Cukinia jest warzywem lekkostrawnym, bogatym w wodę i błonnik.

Dzięki tym właściwościom cukinia znajduje szerokie zastosowanie w kuchni. Świetnie nadaję się do kiszenia, marynowania, przetwarzania, a także do spożywania w stanie surowym.

Warto wiedzieć!
Jadalne są także żółte kwiaty cukinii. Nadają się do sałatek, zup i faszerowania ale najsmaczniejsze są ponoć w zapiekankach lub łączone ze smażonym ciastem naleśnikowym. Jadalne są zarówno kwiaty męskie, jak i żeńskie. Smakują identycznie. Aby cieszyć się owocami cukinii, zbierajmy wyłącznie kwiaty męskie (pozostawiając jednak kilka aby możliwe było zapylenie). Kwiaty męskie rozpoznamy po cienkiej łodyżce. U kwiatów żeńskich tuż pod kielichem jest ciemnozielone zgrubienie, czyli zalążek. Te wszystkie pozostawmy na roślinie.

Cukinia - uprawa w gruncie

Najlepsze do uprawy cukinii w gruncie będzie stanowisko słoneczne, osłonięte od wiatru.

Do uprawy cukinii należy przeznaczać gleby żyzne, próchniczne, przepuszczalne, o dobrej wilgotności. Odczyn gleby do uprawy cukinii powinien być zbliżony do obojętnego. Idealne pH gleby do uprawy cukinii wynosi 6,5.

Cukinia jest warzywem ciepłolubnym, któremu sprzyjają temperatury w zakresie 20-25°C. Cukinię uprawia się w gruncie z siewu nasion wprost na pole lub z rozsady. Termin siewu nasion cukinii wprost do gruntu przypada nie wcześniej niż po 15 maja, gdy temperatura gleby jest wyższa od 10-12°C. Nasiona wysiewa się po 2-3 szt. w rozstawie 100x80-100 cm.

Jeżeli chcemy szybciej doczekać się plonów można już w kwietniu wysiać cukinię na rozsadniku, a w drugiej połowie maja wysadzić ją do gruntu. Na grządki rozsadę cukinii wysadzamy w rozstawie 100x80-100 cm.

cukinia
Cukinię można jeść na świeżo, poddawać obróbce cieplnej, jak również robić z niej przetwory.
Fot. pixabay.com

Owoce cukinii zaczyna się zbierać w połowie lipca, a w przypadku uprawy cukinii z rozsady średnio o dwa tygodnie wcześniej, zależnie od przeznaczenia i odmiany. Cukinia może być spożywana w każdym stadium dojrzałości, ale najsmaczniejsze są owoce długości 10-25 cm, o cienkiej delikatnej skórce. Zbiór przeprowadza się co kilka dni, gdyż pozostawione na roślinie wyrośnięte owoce hamują rozwój następnych.

Owoce cukinii o długości 10-15 cm mogą być przechowywane przez 14 dni, owoce starsze można przechowywać do 4 tygodni. Te o zielonym zabarwieniu skórki przechowują się lepiej niż owoce żółte i pomarańczowe.

Cukinia - odmiany do ogrodu

Owoce poszczególnych odmian cukinii różnią się kształtem (mogą być cylindryczne lub maczugowate), a także barwą skórki (zielona, ciemnozielona, pomarańczowa, ciemnozielona pokryta jasnymi cętkami lub smugami). Do uprawy gruntowej w ogródku warto wybrać przede wszystkim wczesne odmiany cukinii.

Z bardzo wczesnych odmian cukinii nadających się do uprawy ogrodowej warto wspomnieć o cukinii 'Astra Polska'. Ma ona krzaczasty pokrój, krótkie pędy i duże powcinane liście z jasnymi smugami. Owoce tej odmiany cukinii są kształtu maczugowatego o gładkiej powierzchni, a ich zabarwienie jest niejednolite, ciemnozielone, zaś miąższ zielonkawobiały i jasnokremowy, jędrny. 'Astra Polska' plonuje od końca czerwca do pierwszych przymrozków i jest odporna na mączniaka rzekomego.

cukinia
Cukinia - odmiana o barwie żółtej
Fot. pixabay.com

Kolejną wczesną odmianą cukinii cukinia 'Nimba'. Ma krzaczasty pokrój, dużą liczbę pędów bocznych i zielonych, niecętkowanych liści. Owoce tej odmiany cukinii są maczugowate o jasnozielonym zabarwieniu skórki, długości do 40 cm, o miąższu białokremowym i kruchym. Odmiana 'Nimba' polecana jest do bezpośredniego spożycia oraz konserwowania.

Inną wczesną odmianą cukinii jest cukinia 'Lajkonik' o krzaczastym pokroju z małą blaszką liściową. Owoce tej odmiany są bardzo kształtne, cylindryczne, żebrowane. Barwa skórki niejednolita, jasnozielona z ciemnozielonymi szerokimi smugami. Miąższ młodych owoców cukinii 'Lajkonik'’ jest białawy, a dojrzałych - pomarańczowy.

Cenioną przez ogrodników odmianą jest cukinia 'Atena Polka F1' - pierwsza odmiana mieszańcowa cukinii, średniowczesna, bardzo plenna. Roślina ta ma pokrój krzaczasty i owoce o oryginalnej żółtej barwie skórki.

Nowością wśród odmian cukinii do ogrodu jest cukinia 'Tondo di piacenza'. Jest to odmiana wczesna, plenna, tworzy silne, szybko rosnące, niskie rośliny, na których pojawiają się okrągłe, zielone owoce. Wyróżnia się ciemnym kolorem skórki i jędrnym, dość zbitym miąższem.

mgr inż. Joanna Białowąs

Przeczytaj również:

Kabaczek - wartości odżywcze, uprawa, najlepsze odmianyKabaczek - wartości odżywcze, uprawa, najlepsze odmiany
Owoce kabaczka spożywa się po ugotowaniu, duszone, zapiekane lub konserwowane. Poznaj wartości odżywcze kabaczka i zobacz jak wygląda uprawa kabaczka w ogrodzie. Polecamy najlepsze odmiany kabaczka, które warto posadzić na grządce warzywnej! Więcej...

Dynia jadalna - odmiany, uprawa, zbiór i przechowywanieDynia jadalna - odmiany, uprawa, zbiór i przechowywanie
Dynia jadalna określa gatunki i odmiany dyni, nadające się do spożycia. Zobacz jakie odmiany dyni warto uprawiać w ogrodzie, jakie są zasady uprawy dyni, a także kiedy najlepiej przeprowadzić zbiór dyni i jak powinno wyglądać jej przechowywanie aby dynie zebrane w ogrodzie jak najdłużej zachowały swoje walory odżywcze. Więcej...

Bakłażan - właściwości odżywcze i uprawa w ogrodzieBakłażan - właściwości odżywcze i uprawa w ogrodzie
Bakłażan jest charakterystycznym warzywem z fioletową skórką i biało-zielonym miąższem. Aczkolwiek niektóre odmiany bakłażanów mogą zaskoczyć swoim wyglądem niejednego ogrodnika! Zobacz jakie właściwości odżywcze kryje w sobie bakłażan oraz jak powinna wyglądać uprawa, by warzywo to zdrowo rosło i zaskakiwało wspaniałym smakiem! Więcej...

Opracowano na podstawie: Orłowski M., Kołota E., Strychacz I., Uprawa warzyw w gruncie, PWRiL, s. 264-265; Orłowski M., Kołota E., Biesiada A., Warzywnictwo, UWP, s. 394-396; Ślaska-Grzywna B., Starek A., Wpływ obróbki cieplnej na jakość cukinii, w: Inżynieria Rolnicza 6(131)/2011, s. 223.