Grzyby w ogrodzie - uprawa grzybów jadalnych, leśnych

W ostatnim czasie ogromnym zainteresowaniem cieszy się amatorska uprawa grzybów jadanych w ogrodzie. W sprzedaży coraz powszechniej można spotkać grzybnie grzybów saprofitycznych - pieczarek, boczniaka ostrygowatego i twardziaka jadalnego, zwanego shii-take, które z powodzeniem udaje się uprawiać w warunkach amatorskich. Jednak prawdziwym hitem na rynku jest żywa grzybnia mikoryzowa jadalnych grzybów leśnych. To doskonała okazja aby oryginalne smaki lasu przenieść do swojego ogrodu. Czy jednak naprawdę może się to udać? Poznaj odpowiedzi na pytania związane z uprawą grzybów w ogrodzie.

grzyby w ogrodzie - pieczarka
Pieczarki to grzyby nadające się do uprawy w ogrodzie i w domu

Grzyby jadalne saprofityczne

Grzyby saprofityczne rozkładają martwą substancję organiczną. Powodują gnicie i butwienie, co zapobiega gromadzeniu się w przyrodzie martwych resztek organicznych. Wykorzystując tę właściwość, popularne w uprawie amatorskiej grzyby jadalne, takie jak boczniak, czy twardziak ostrygowaty, możemy uprawiać na ściętych pniach drzew liściastych (np. dębu, buku, brzozy, topoli, wierzby, jabłoni lub orzecha) bądź też na słomie. Dodatkowo trzeba zapewnić im właściwą temperaturę, wilgotność i stężenie dwutlenku węgla. Regulując wymienione tu warunki otoczenia, w łatwy sposób można u tych grzybów wywołać owocowanie. I nawet nie musimy posiadać ogrodu, czasem wystarczy balkon lub piwnica.

Najczęściej w domowej uprawie możemy spotkać pieczarkę. Nie potrzebuje ona światła. Wystarczy zapewnić temp. od 12 do 20°C. Dlatego bywa ona uprawiana przez cały rok np. w piwnicach. Dostępne są także gotowe zestawy domowa uprawa pieczarki, zawierające wszystko, co będzie nam potrzebne do uprawy - odpowiednie podłoże przerośnięte grzybnią, woreczek z ziemią do przykrycia podłoża, instrukcję uprawy, a to wszystko zapakowane w estetyczny karton. Wystarczy utrzymywać wilgoć i odpowiednią temperaturę. Pierwszymi zbiorami można się cieszyć po niespełna miesiącu. Zbiory można powtarzać i kontynuować do 4 miesięcy.

Pieczarkę można też uprawiać w ogrodzie. Jednak z uwagi na jej wymagania cieplne, uprawę pieczarki w ogrodzie można zakładać jedynie od połowy kwietnia do końca lipca. Należy wówczas wybrać miejsce zacienione, pod krzewami i drzewami lub wzdłuż muru czy żywopłotu, najlepiej od strony północnej.

uprawa pieczarek w domuUprawa pieczarek w domu
Uprawa pieczarek w domu to doskonały sposób na samodzielne pozyskanie tych pysznych grzybów. Dzięki uprawie pieczarek w domu mamy je zawsze pod ręką i możemy być pewni że grzyby zostały wyhodowane bez sztucznych dodatków i chemii. Dziś uprawa pieczarek w domu stała się dziecinnie prosta dzięki gotowym zestawom do uprawy pieczarki. Poznaj zasady uprawy pieczarek w domu i zobacz jakie to łatwe! Więcej...

Boczniak ostrygowaty w środowisku naturalnym występuje na terenie Polski. Najczęściej można go spotkać w lasach liściastych późną jesienią. Zdarza się, że jego owocniki porastają pnie martwych lub zamierających drzew w parkach czy ogrodach. Wyrastają w charakterystycznych kępach na bocznej części pnia, układając się dachówkowato. Ich kapelusze mają barwę od ciemnoszarej do stalowobłękitnej i średnicę od 5 do 30 cm. Nadają się do marynowania i suszenia. Są doskonałym dodatkiem do potraw mięsnych, którym nadają przyjemny aromat. Oprócz walorów smakowych, boczniak ostrygowaty charakteryzuje się dużą wartością odżywczą. Może nam dostarczać łatwo przyswajalnego białka, witamin z grupy B i soli mineralnych.

Uprawę boczniaków prowadzi się w miejscach cienistych, zacisznych, o dużej wilgotności powietrza. Przy uprawie na słomie, pierwszy zbiór jest możliwy po 3 do 5 miesiącach. Jeżeli uprawiamy boczniaka na drewnie, na rezultaty trzeba przeważnie poczekać do następnego roku.

grzyby w ogrodzie - boczniak ostrygowaty
Boczniak ostrygowaty może być uprawiany na słomie lub drewnie

Niemniej atrakcyjny jest twardziak jadalny (shii-take). Pochodzi z terenów Azji Wschodniej, Chin i Japonii. Podobnie jak w przypadku boczniaka, owocniki wyrastają w grupach na martwym drewnie drzew liściastych. Kapelusze barwy brązowej mogą osiągać średnicę do 20 cm. Można je spożywać na świeżo, suszyć lub marynować. Poza właściwościami kulinarnymi, mają także właściwości zdrowotne, mogąc m.in. obniżać poziom cholesterolu. Zgodnie ze starą chińską tradycją, spożywanie shii-take zalecane było dla utrzymania dobrego zdrowia i długowieczności.

grzyby w ogrodzie - twardziak jadalny
Twardziak jadalny - shii-take

Do uprawy shii-take trzeba znaleźć miejsce półcieniste (może być to zarówno w ogrodzie, jak i w zamkniętym pomieszczeniu). Uprawę prowadzi się w dwóch okresach - od lutego do czerwca lub od sierpnia do listopada, wyłącznie na pniach lub gałęziach drzew liściastych. Pierwszy zbiór jest możliwy zazwyczaj następnej wiosny.

Mimo licznych zalet, ciekawego smaku i wartości odżywczych, uprawa w/w grzybów saprofitycznych nie jest w Polsce bardzo popularna. Większość amatorów grzybowych smaków woli "tradycyjne" prawdziwki, koźlaki i rydze. Czy zatem i te grzyby można uprawiać w ogrodzie?

Jadalne grzyby leśne w ogrodzie

O ile sposoby uprawy grzybów saprofitycznych są już znane od dawna i powszechnie stosowane, o tyle uprawa grzybów mikoryzowych pochodzących z lasu, takich jak uwielbiane przez nas borowiki, koźlarze, rydze, czy maślaki, okazała się być znacznie bardziej skomplikowana. Aby grzyby te mogły się rozwijać potrzebne są korzenie odpowiednich gatunków drzew, z którymi dany grzyb zawiązuje mikoryzę. O tym czym jest mikoryza i na czym to polega, wspominaliśmy już w artykule mikoryza w ogrodzie.

Na domiar złego - zapewnienie towarzystwa odpowiedniego gatunku drzewa, to jeszcze nie wszystko. Jak mogliśmy przeczytać w jednym z artykułów, które ukazały się na łamach "Wiedzy i życia" w 2006 roku - Grzybnia może rosnąć pod ziemią wiele lat, do wytworzenia owocnika potrzebny jest bodziec przesyłany przez roślinę - gospodarza. Naukowcy nadal nie wiedzą, jaka substancja pełni tę funkcję.

Ale dziś już wiemy, że to, co do niedawna wydawało się niemożliwe, stało się powszechnie dostępne za sprawą Laboratorium Grzybów Mikoryzowych MYKOFLOR z Końskowoli. Dzięki osiągnięciom MYKOFLOR'u w handlu pojawiła się żywa grzybnia mikoryzowa leśnych grzybów jadalnych, którą w łatwy sposób możemy zaaplikować pod drzewa w naszym ogrodzie - dęby, buki, brzozy, graby, sosny i świerki. To wspaniały sposób na grzyby leśne w ogrodzie!

grzyby w ogrodzie - borowik
Borowik jest jednym z najbardziej cenionych grzybów jadalnych

W skład preparatu wchodzi grzybnia takich grzybów, jak borowik szlachetny, borowik sosnowy, mleczaj rydz, koźlarz babka, koźlarz pomarańczowoczerwony, maślak zwyczajny, maślak żółty, gąska zielona. Powodzenia w uzyskaniu owocników grzybów jadalnych nie możemy być pewni, jednak coraz częściej otrzymujemy doniesienia od ogrodników amatorów o sukcesie w uprawie tychże grzybów. Warto zatem dowiedzieć się, jakie warunki trzeba zapewnić w ogrodzie aby mieć szansę na pojawienie się smakowitych borowików, koźlarzy i rydzów.

Borowik szlachetny (prawdziwek) występuje zarówno w lasach iglastych, liściastych jak i mieszanych. Mikoryzę zawiązuje głównie ze świerkami, sosnami i dębami, najlepiej z drzewami w średnim wieku. Owocniki pojawiają się od maja do listopada. Niestety uzyskanie prawdziwków na działkach i w ogrodach położonych z dala od lasów jest mało prawdopodobne, gdyż rosną one w zespole z jeszcze dwoma gatunkami muchomorów (muchomorem czerwonawym i muchomorem twardawym), a w glebie muszą się znaleźć bakterie z rodzaju Pseudomonas. Jeżeli jednak nasz ogród leży tuż przy lesie, oczekiwanie na prawdziwki może przynieść rezultaty.

Po zastosowaniu grzybni mikoryzowej pod sosnami, może pojawić się również borowik sosnowy, często mylony z borowikiem szlachetnym.

Kolejnym grzybem, który może się pojawić po zastosowaniu grzybni mikoryzowej "Grzyby Leśne" jest mleczaj rydz, uchodzący za za jeden z najsmaczniejszych grzybów jadalnych. Jeżeli chcemy mieć w ogrodzie rydze, grzybnię mikoryzową należy zastosować pod sosnami (również z kosodrzewiną) lub świerkami. Wskazane są miejsca o dużej, stałej wilgotności. Jeżeli gleba na działce szybko przesycha, warto przed zastosowaniem mikoryzy wymieszać z glebą HydroŻel, który pomaga utrzymać wilgoć w glebie. Rydze mogą pojawiać się od lipca do listopada.

grzyby w ogrodzie - kozlarz
Koźlarze mogą pojawić się od lipca do września pod brzozami

Po zastosowaniu mikoryzy "Grzyby Leśne" możemy spodziewać się również koźlarzy. Koźlarz babka oraz koźlarz pomarańczowoczerwony mogą pojawić się od lipca do września pod brzozami. Bardzo lubianymi grzybami leśnymi są również maślaki. Jeżeli mikoryzę zastosujemy pod sosnami, możemy spodziewać się maślaka zwyczajnego (owocuje od mają do września). Po zastosowaniu mikoryzy pod modrzewiem, możemy oczekiwać maślaka żółtego (owocuje od czerwca do listopada). W skład szczepionki "Grzyby Leśne" wchodzi też gąska zielona. Wyrasta ona od października do grudnia, pod sosnami, najlepiej na piaszczystej glebie z dużą ilością porostów.

Aplikacja szczepionki mikoryzowej jest bardzo łatwa. Pod wybranym drzewem, w odległości około 10 szerokości pnia drzewa, wykopujemy niewielkie dołki o głębokości 10 do 20 cm. Do dołków z zakupionej buteleczki wyciskamy po jednej porcji płynu (około 20 ml), tak aby dostał się on bezpośrednio na korzenie drzewa. Pod duże drzewa, o rozległym systemie korzeniowym, stosujemy kilka dawek. Jedno opakowanie mikoryzy wystarcza na podanie preparatu maksymalnie pod 12 drzew, pod którymi potem wyrosną grzyby w ogrodzie.

Po podaniu preparatu dołki zakopujemy i obficie podlewamy. Mikoryzę najlepiej stosować w okresach gdy gleba jest mokra i gdy temperatura podłoża przekracza 10°C. Na wyrośnięcie grzybów w ogrodzie trzeba poczekać co najmniej rok. Jednak ich wspaniały smak na pewno nam to wynagrodzi! Pamiętajmy też, że po zastosowaniu szczepionki mogą pojawić się również grzyby trujące. Dlatego podczas zbierania grzybów w ogrodzie zachowujemy taką samą ostrożność, jak przy zbieraniu grzybów w lesie. Życzę udanej uprawy!

Zobacz również:

Czubajka kania - uprawa w ogrodzie, przepisy na potrawy z kani
Czubajka kania to grzyb z rodziny pieczarkowatych, spożywany zazwyczaj po usmażeniu w panierce lub jako dodatek do jajecznicy. Bardzo ceniony za swoje walory smakowe, niestety też łatwy do pomylenia ze śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym. Nie musimy jednak ryzykować pomyłki. W bezpieczny sposób możemy pozyskiwać pyszne kanie z uprawy... we własnym ogrodzie! Więcej...

Ciekawe grzyby jadalne i niejadalne - zdjęcia i opisy
Grzyby jadalne są w naszym kraju bardzo cenionym składnikiem wielu potraw i nie brakuje smakoszy, którzy potrafią z nich wyczarować znakomite dania. Niemniej wiele grzybów może sprawić nam przykre niespodzianki w postaci kłopotów zdrowotnych. Dla ułatwienia życia zbieraczom są organizowane wystawy grzybów, na których można przyjrzeć się różnym gatunkom z bliska i poznać ciekawe grzyby jadalne i niejadalne. Więcej...

Grzyby na trawniku, czarcie kręgi - zwalczanie, jak się pozbyć
Jednym z częstych problemów, wpływających na walory estetyczne darni, są grzyby na trawniku. Mogą być to różne gatunki grzybów kapeluszowych, zazwyczaj jednak wyrastające na obrzeżach okręgu, tworzące tzw. czarcie kręgi. Zobacz skąd się biorą grzyby na trawniku, jak zapobiegać ich pojawianiu się, a także jak wygląda zwalczanie czarcich kręgów. Więcej...

Opracowano na podstawie: Ewa Nieckuła, W koalicji z grzybem, Wiedza i życie, nr 9/2006, s. 32 - 35; M. Siwulski, Uprawiamy grzyby w ogrodzie, Działkowiec.