Cięcie jabłoni

Jabłonie są najpowszechniej uprawianymi drzewami owocowymi w naszym kraju. Ich owoce mają szereg zastosowań, a drzewa jabłoni najlepiej radzą sobie w naszym klimacie spośród wszystkich drzew owocowych. Jednym z najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych, gwarantującym obfity plon jabłek, jest cięcie jabłoni. Oto jak prawidłowo wykonać cięcie jabłoni i jakie są właściwe terminy wykonania tego zabiegu.

Prawidłowe cięcie jabłoni ułatwia przeprowadzanie zbiorów jabłek
Prawidłowe cięcie jabłoni oraz właściwe uformowanie korony drzewka sprawią,
że zbieranie jabłek oraz dalsza pielęgnacja drzew będą znacznie łatwiejsze.

Czy cięcie jabłoni jest konieczne?

Jabłoń potrafi rosnąć i owocować bez cięcia. Z czasem jednak niecięte drzewo nadmiernie się rozrośnie, a gałęzie w jego koronie zbytnio się zagęszczą. Utrudnia to pielęgnację rośliny i zbiór jabłek. Owoce stają się drobne, słabo dojrzewają, a drzewo łatwo zapada na infekcje chorobowe. Po latach zaniedbań uratowanie takiej jabłoni stanie się bardzo trudne.

Dlatego jabłonie należy ciąć regularnie już od momentu posadzenia w ogrodzie. Właściwie wykonywane cięcie jabłoni umożliwi odpowiednie uformowanie korony drzewa, ułatwiające jego pielęgnację, oraz zapewni duże i obfite plony soczystych, dobrze dojrzałych jabłek.

cięcie jabłoni prowadzone nieprawidłowo lub całkowite zaniechane
Cięcie jabłoni prowadzone nieprawidłowo lub całkowite zaniechane - brak
wyraźnego przewodnika,korony drzew nieregularne i wybujałe, nadmiernie
zagęszczone z wieloma ktrótkopędami wyrastającymi pionowo ku górze.

Ważne! Zanim rozpoczniemy cięcie drzew jabłoni, warto wiedzieć, że najlepiej jabłoń owocuje na dwu-, trzy- i czteroletnich pędach. Dlatego należy usuwać pędy jednoroczne, a także umiejętnie zastępować starsze niż czteroletnie pędy nowymi.

Cięcie jabłoni - terminy

Terminy cięcia jabłoni są bardzo ważne, ponieważ sposób cięcia jabłoni należy dostosować do terminu wykonywania zabiegu. Drzewo przycięte w nieodpowiednim terminie może zacząć chorować lub przemarznąć, a cięcie przyniesie efekt odwrotny od zamierzonego. Inaczej też tie się drzewa młode w okresie formowania ich korony, a inaczej drzewa z koroną już w pełni wykształconą.

Cięcie jabłoni po posadzeniu

Pierwsze cięcie jabłoni, jakie przyjdzie nam przeprowadzić, to przycięcie nowo posadzonego drzewka. Sadzenie drzew owocowych przeprowadza się wiosną lub jesienią, lecz nowo posadzone sadzonki drzew owocowych przycinamy zawsze na wiosnę - w marcu lub kwietniu. Jeżeli jabłoń sadzimy jesienią, to przycinamy ją najbliższej wiosny, zaś drzewa sadzone wiosną, tniemy od razu po posadzeniu. Cięcie jabłoni po posadzeniu jest jednocześnie pierwszym krokiem w formowaniu korony drzewa.

Uwaga! Coraz częściej szkółkarze sprzedają sadzonki drzew owocowych już przycięte. Dlatego w momencie zakupu, warto się upewnić czy roślina nie była cięta i czy wymaga przycięcia po posadzeniu.

Drzewko nierozgałęzione (z jednym pędem głównym), czyli tzw. okulant nierozgałęziony, przycinamy na wysokość 70-90 cm. Od tego miejsca jabłoń zacznie wytwarzać pędy boczne, jest to wysokość ułatwiająca pielęgnację jabłoni. Jeżeli chcemy aby pod jabłonią było więcej miejsca, należy przyciąć sadzonkę wyżej.

Jeżeli sadzimy drzewko z koroną, czyli pędem głównym i kilkoma pędami bocznymi (tzw. okulant rozgałęziony), wtedy cięcie jabłoni po posadzeniu polega na pozostawieniu 3-7 pędów osadzonych poziomo lub lekko skośnie i usunięciu pozostałych pędów. Pozostawione pędy skracamy lekko o 1/4 lub 1/3 długości. Pęd główny również lekko skracamy aby pobudzić go do wzrostu. Jeżeli jest krzywy, należy przywiązać go do palika aby się wyprostował.

cięcie jabłoni
Cięcie okulanta nierozgałęzionego (po lewej) i okulanta rozgałęzionego (po prawej)

Formowanie korony jabłoni

Niezmiernie ważna jest właściwa pielęgnacja młodych drzew owocowych i uformowanie w tym okresie odpowiedniego kształtu korony drzewka, co w przyszłości ułatwi przeprowadzanie zbioru owoców i dalszą pielęgnację drzewa.

Cięcie formujące jabłoni prowadzi się przez 3-4 lata po posadzeniu. Przede wszystkim należy pamiętać o wysokości na jakiej rozpocznie się formowanie korony. Najlepiej zachować ok. 80 cm od ziemi do pierwszego rozgałęzienia, ponieważ znacznie ułatwia to pielęgnację jabłoni.

Najpopularniejszą koroną dla jabłoni jest korona wrzecionowa, zwana też stożkowatą lub piramidalną. Umożliwia ona równomierne doświetlenie owoców, a także sprawia, że gałęzie nie wyłamują się pod ciężarem owoców. Cięcia formujące koronę przeprowadza się w okresie spoczynku drzew, najlepiej w ostatnich dniach zimy lub wczesną wiosną.

cięcie jabłoni - korona wrzecionowa
Cięcie jabłoni - klasyczna korona wrzecionowa jest dobrym sposobem formowania korony
w małych ogrodach dla jabłoni szczepionych na podkładkach karłowych i półkarłowych.

Cięcie zimowe jabłoni

U starszych drzew z końcem zimy lub wczesną wiosną wykonujemy cięcie prześwietlające jabłoni. Ułatwia ono przenikanie promieni słonecznych w głąb korony i zmniejsza ryzyko rozprzestrzeniania się chorób grzybowych. Dzięki prześwietlaniu korony możemy również regulować owocowanie - przy mniejszej liczbie gałęzi owoce będą dorodniejsze, większe i smaczniejsze. Zbyt duże zagęszczenie gałęzi prowadzi do drobnienia owoców i obniżenia jakości plonu.

Cięcie zimowe jabłoni wykonuje się w okresie gdy drzewa owocowe znajdują się w stanie zimowego spoczynku ale minęło już ryzyko największych mrozów. Można je zatem rozpocząć z końcem lutego i kontynuować do momentu rozpoczęcia przez rośliny wegetacji (początek kwietnia). W przypadku upraw amatorskich wiele osób zabiera się za prace ogrodnicze dopiero z nadejściem wiosennego ocieplenia, należy jednak uważać aby cięcie jabłoni wiosną nie zostało wykonane zbyt późno.

Co ciekawe ostatnio coraz więcej sadowników zmienia termin tego zabiegu i wykonuje prześwietlające cięcie jabłoni jesienią, gdy z drzew opadną już liście i rośliny wejdą w stan spoczynku, ale jeszcze przed nadejściem dużych mrozów (zazwyczaj ma to miejsce na początku grudnia). Być może kierują się tym, że pod koniec zimy nie zdążyli by przyciąć wszystkich drzew w sadzie. W uprawach amatorskich jednak lepiej nie przesuwać zimowego cięcia jabłoni na jesień, gdyż ten termin cięcia jabłoni wiąże się z dużym ryzykiem przemarznięcia drzewa, jeżeli rany po cięciu nie zagoją się przed nadejściem większych zimowych mrozów.

cięcie jabłoni
Cięcie jabłoni będzie łatwiejsze, jeżeli użyjemy sekatora oburęcznego
o przedłużonych ramionach. Pozwoli on dosięgnąć dalej położonych
gałęzi, a siła cięć będzie większa.

Cięcie jabłoni latem

W lipcu i sierpniu wykonujemy letnie cięcie jabłoni, które również jest bardzo ważne. Cięcie jabłoni latem polega bowiem na wycinaniu silnych pędów letnich, tzw. wilków. Rosną one pionowo w górę, przeważnie w środku korony. Cięcie jabłoni latem powinno polegać na wycięciu najsilniejszych pędów rocznych, rosnących pionowo ku górze, a pozostawieniu tych słabszych o długości do 30-40 cm, które rosną w bok lub ukośnie, gdyż w przyszłości posłużą one do odbudowania korony i staną się pędami owoconośnymi.

Uwaga! Jeżeli wykonamy letnie cięcie jabłoni na przełomie czerwca i lipca, wtedy jabłoń ponownie wykształci wilki i cały zabieg pielęgnacyjny jabłoni trzeba powtórzyć. Aby tego uniknąć należy przyciąć jabłoń nieco później - na przełomie lipca i sierpnia.

Termin cięcia jabłoni latem należy dostosować do terminu dojrzewania jabłek danej odmiany. Najwcześniej, bo już na początku lipca można wykonać letnie cięcie jabłoni takich odmian jak 'Early Genewa' (zwana czasem 'Czerwoną papierówką') czy 'Piros'. Odmiany takie jak 'Katja' czy 'Jerseymac' można przyciąć na przełomie lipca i sieprnia, natomiast odmiany później dojrzewające przycina się w drugiej połowie sierpnia. Ostatecznym terminem letniego cięcia jabłoni jest początek września. Później nie należy ciąć jabłoni, ponieważ pobudzi ją to do wzrostu w momencie, kiedy powinna przechodzić w stan zimowego spoczynku.

Letnie cięcie drzew owocowych jabłoni, gruszy, śliwyLetnie cięcie drzew owocowych - jabłoni, gruszy, śliwy
Letnie cięcie drzew owocowych jest bardzo ważnym zabiegiem u drzew, u których po cięciu zimowo-wiosennym wyrosło dużo silnych, pionowych pędów, zwanych "wilkami". Szczególnie ważne jest letnie cięcie jabłoni ale zabieg ten wykonuje się też u gruszy i śliw. Zobacz jaki jest najlepszy termin letniego cięcia drzew owocowych oraz które gałązki należy wyciąć. Więcej...

Narzędzia do cięcia jabłoni

Zanim przystąpi się do cięcia jabłoni należy zgromadzić odpowiednie narzędzia do cięcia drzew i krzewów. Przede wszystkim posługujemy się sekatorem i piłą ogrodniczą. Jeżeli chodzi o sekatory to najlepiej jest nabyć sekator oburęczny, którym sięgniemy do nieco wyższych gałęzi, a do tego będziemy mogli ciąć o wiele łatwiej grubsze gałęzie. Natomiast piła to narzędzie do cięcia grubszych konarów, takich których nie będziemy w stanie przyciąć sekatorem.

Kupując narzędzia do cięcia pamiętajmy aby były od renomowanych producentów i wykonane z najlepszych materiałów. Mimo, iż będą drożej nas kosztować, to wystarczą na o wiele dłuższy czas niż narzędzia do cięcia z niższej półki cenowej, a cięcie drzew owocowych dobrymi narzędziami w naszym ogrodzie będzie przebiegać znacznie sprawniej.

Na zaniedbanych narzędziach łatwo mogą być przenoszone choroby drzew owocowych. Dlatego pamiętajmy aby po każdym zabiegu pielęgnacyjnym jabłoni przy użyciu narzędzi do cięcia, koniecznie narzędzia umyć i odkazić. Dzięki temu zapobiegniemy rozprzestrzenianiu się chorób w ogrodzie lub sadzie.

Zobacz również:

cięcie gruszyCięcie gruszy - kiedy i jak przycinać grusze
Grusze, podobnie jak inne drzewa owocowe, wymagają cięcia w celu uformowania korony, a potem utrzymania drzew w dobrym stanie i zapewnienia ich obfitego owocowania. Zobacz jak i kiedy przycinać grusze rosnące w przydomowych sadach i ogrodach działkowych. Poznaj zasady, sposoby, terminy i technikę cięcia grusz młodych, owocujących oraz odmładzania starych, zaniedbanych grusz. Więcej...

bielenie drzew owocowychBielenie drzew owocowych. Jak, kiedy i czym bielić drzewka?
Bielenie drzew owocowych to jeden z ważniejszych zabiegów w sadzie. Zadaniem bielenia jest utrzymanie drzew owocowych w dobrym stanie i zapobieganie uszkodzeniom kory. Niestety wokół bielenia narosło wiele nieprawdziwych przekonań, a większość osób wykonuje ten zabieg w niewłaściwym terminie! Aby prawidłowo wykonać bielenie drzew owocowych przeczytaj nasze rady - jak bielić drzewka, czym bielić oraz kiedy wykonać bielenie drzew w sadzie? Więcej...

szczepienie drzew owocowychSzczepienie drzew owocowych - sposoby, terminy, podkładki
Szczepienie drzew owocowych to zabieg polegający na połączeniu zrazu z odmiany szlachetnej, dającej zazwyczaj dorodne i smaczne owoce, z podkładką gwarantującą zdrowotność i mrozoodporność drzewa lub pozwalającą regulować siłę jego wzrostu. Poprzez szczepienie uzyskuje się większość obecnie sprzedawanych drzew owocowych. Oto jak prawidłowo wykonać zabieg szczepienia drzew owocowych. Więcej...

Katarzyna Matuszak

Opracowano na podstawie: A. Mika, Owoce z mojego ogródka - Jabłoń, MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2002, s. 81-91. Fot. depositphotos.com, rys. korony wrzecionowej - mgr inż. Marta Lenort, pozostałe rys. - opracowanie własne.