Pietruszka naciowa - właściwości, odmiany, uprawa
Pietruszka naciowa to dwuletnia roślina, która wytwarza rozetę aromatycznych liści. Można je wykorzystywać do bezpośredniego spożycia oraz jako przyprawę do potraw. Poznaj bliżej cenne właściwości pietruszki naciowej, które warto wykorzystać w kuchni. Zobacz jak wygląda samodzielna uprawa pietruszki naciowej i wybierz najlepsze odmiany pietruszki do swojego ogrodu!
Pietruszka naciowa
Fot. pixabay
Jak wyglÄ…da pietruszka naciowa?
Pietruszka naciowa (Petroselinum crispum) to dwuletnia roślina z rodziny selerowatych (Apiaceae), uprawiana dla bujnej, zielonej naci. W pierwszym roku wegetacji rozwija się rozeta silnie aromatycznych liści, dorastających zwykle do wysokości 20-40 cm (zależnie od odmiany). Podwójnie lub potrójnie pierzaste, piłkowane liście pietruszki naciowej wyróżniają się intensywnym smakiem oraz zapachem. Osadzone są na wzniesionych, kruchych i kanciastych łodygach.
Odmiany pietruszki naciowej można podzielić na dwie grupy:
- odmiany o liściach kędzierzawych (np. pietruszka naciowa 'Moss Curled 2'), cenione za silnie karbowane blaszki o wysokich walorach dekoracyjnych,
- odmiany o liściach gładkich (np. pietruszka naciowa 'Gigante D'Italia'), charakteryzujące się płaskimi, szerszymi, połyskującymi liśćmi, które uważa się za bardziej aromatyczne.
Pietruszka naciowa o liściach gładkich (po lewej) i o liściach kędzierzawych (po prawej)
Fot. pixabay
Korzeń pietruszki naciowej jest zdrewniały i łykowaty, dlatego nie nadaje się do spożycia. W porównaniu do odmian pietruszek korzeniowych jest cieńszy i bardziej rozgałęziony.
W drugim roku uprawy pietruszka naciowa wytwarza pęd kwiatostanowy a jego wysokość może osiągać 90-120 cm. Drobne, zielonkawożółte kwiaty zebrane są w baldachy złożone. Gdy roślina przekwita, zawiązują się i dojrzewają nasiona (rozłupnie). Po wydaniu nasion, pietruszka kończy swój cykl życiowy i zamiera.
Pietruszka naciowa - właściwości
Liście pietruszki naciowej używane są do przyprawiania potraw, ale przede wszystkim słyną ze swoich aromatyzujących właściwości. Specyficzny smak i zapach pietruszki nadaje jej głównie olejek eteryczny, czyli apiol.
Pietruszka naciowa jest łatwa w uprawie i zawiera bardzo dużo witamin. Liście pietruszki bogate są sole mineralne, zwłaszcza wapń, potas, fosfor, żelazo, witaminy A, B1, B2. Ponadto pietruszka naciowa stanowi jedno z najbogatszych źródeł witaminy C!
Pietruszka naciowa
Fot. pixabay
Czy korzenie pietruszki naciowej sÄ… jadalne?
Korzenie pietruszki naciowej nie nadają się do jedzenie, ponieważ są twarde i łykowate. Korzenie można jednak wykorzystać do pędzenia pietruszki na zimę. Jeśli chcemy spożywać korzenie pietruszki, należy do uprawy wybierać pietruszkę korzeniową, która ma jadalne zaróno korzenie jak i nać.
Najlepsze odmiany pietruszki naciowej
Pietruszka naciowa występuje w odmianach o liściach kędzierzawych oraz gładkich.
Z odmian pietruszki naciowej o liściach kędzierzawych dużą popularnością cieszy się odmiana 'Moss curled', która nie tworzy korzenia palowego i nadaje się do wysiewu we wszystkich terminach, również jesienią.
Inną odmianą pietruszki naciowej kędzierzawej jest odmiana 'Astra'. Odmiana ta polecana jest do całorocznego zbioru naci, bowiem liście szybko się regenerują. Nać można spożywać na świeżo, mrozić, a także suszyć.
Z kolei sprawdzone odmiany pietruszki o liściach gładkich to 'Festival' i 'Karnaval'.
Pietruszka naciowa
Fot. pixabay
'Karnaval' to odmiana pietruszki naciowej polecana do całorocznej uprawy, szybko odrastająca, jest średnio wysoka i rozłożysta, a jej liście są duże i charakteryzują się silnym aromatem. Karnaval w szczególności polecana jest do bezpośredniego spożycia, ale także do suszenia i mrożenia.
Odmiana pietruszki naciowej 'Festival' charakteryzuje się intensywnie zielonymi, aromatycznymi liści odpornymi na żółknięcie i tolerancyjnymi na mączniaka prawdziwego. Festival jest odmianą o intensywnym wzroście i wysokim plonie, dobrze zimuje w gruncie.
Osobom szukającym dobrych jakościowo nasion pietruszki naciowej do uprawy w ogródku lub w doniczkach, polecamy sklep naszego poradnika. Posiadamy w sprzedaży odmiany pietruszki bardzo dobrze plonujące oraz odporne na choroby i niekorzystne warunki uprawy. Wysiewając te nasiona przekonasz się, jak łatwa może być uprawa pietruszki naciowej :-) Aby zobaczyć ofertę nasion, naciśnij grafikę poniżej.
Uprawa pietruszki naciowej
Pietruszka naciowa wymaga gleby żyznej, próchnicznej, strukturalnej nie zaskorupiającej się. W uprawie pietruszki naciowej ważne jest jej regularne odchwaszczanie. Nie jest wskazana uprawa pietruszki naciowej po roślinach tej samej grupy botanicznej oraz po wszystkich warzywach korzeniowych.
Pietruszka naciowa dobrze rośnie na polu w drugim roku po oborniku. W uprawie pietruszki naciowej nawozy potasowe i fosforowe najlepiej stosować jesienią, gdyż pozwoli to uniknąć ewentualnego zasolenia podłoża, na które pietruszka reaguje bardzo niekorzystnie.
Pietruszka naciowa
Fot. pixabay
Kiedy siać pietruszkę naciową?
Pietruszkę naciową można wysiewać do gruntu w końcu marca lub w kwietniu w rozstawie 20-25cm. Jeżeli natomiast chcemy uprawiać pietruszkę naciową na przezimowanie, siew wykonujemy w lipcu.
Jak długo wschodzi pietruszka naciowa?
Okres od wysiewu nasion do pojawienia się wschodów pietruszki naciowej wynosi zazwyczaj od 2 do 3 tygodni. Niezwykle istotne jest wysianie pietruszki do wilgotnej ziemi i potem utrzymywanie stałej wilgotności aż do momentu wschodów. W suchej glebie kiełkowanie może trwać znacznie dłużej lub nasiona w ogóle nie wzejdą.
Natomiast okres od siewu nasion pietruszki do zbioru naci wynosi od 6 do 8 tygodni. Po ścięciu zazwyczaj nać odrasta i można ją ścinać ponownie, kontynuując zbiory pietruszki przez całe lato aż do początku jesieni.
Zbiór pietruszki naciowej
Liście pietruszki naciowej można zbierać w czasie wzrostu rośliny zaczynając od najstarszych lub poczekać i zbierać je od lipca do listopada. Pierwszy zbiór przeprowadza się zwykle po upływie niespełna miesięcy od daty wysiewu. Kolejne dwa lub trzy zbiory co 4 tygodnie.
- Pietruszka naciowa w doniczce - jak siać, uprawa, jak długo rośnie
- Jak przechowywać natkę pietruszki na zimę
- Jak mrozić natkę pietruszki? Mrożenie pietruszki na zimę
- Warzywa liściowe - charakterystyka, przykłady, rodzaje
Czy pietruszka naciowa odrasta?
Pietruszka naciowa jest tzw. rośliną wielokrotnego zbioru, co oznacza, że może odrastać po ścięciu naci. Kluczowe jest jednak odpowiednie ścinanie naci, które umożliwi wyrastanie nowych listków z korzenia pietruszki.
Można jednorazowo ścinać wszystkie liście pietruszki. W ten sposób da się przeprowadzić do 3 zbiorów pietruszki w sezonie. Nieco lepszym sposobem jest jednak sukcesywne wycinanie zewnętrznych, najstarszych liści. Pozostawienie w środku choć jednego lub dwóćh młodszych pędów zapewni roślinie większą siłę do dalszego wzrostu.
Przycinanie naci pietruszki można powtarzać co kilka tygodni. Jeśli chcemy powtarzać zbiór natki, warto wybierać do uprawy odmiany, które szczególnie szybko odrastają, jak np. pietruszka naciowa 'Moss Curled'.
Pędzenie pietruszki naciowej
Pietruszkę naciową można także pędzić. Aby pozyskać korzenie do pędzenia, zbiory liści należy zakończyć na 2-3 tygodnie przed planowanym wykopaniem korzeni, zazwyczaj przypada to na wrzesień lub październik. Ścinamy nać pietruszki, a korzenie wykopujemy wraz z dużą bryłą ziemi. Następnie przenosimy do pomieszczenia i sadzimy w podłożu w rozstawie 15x10cm.
Do pędzenia nadają się korzenie, których średnica przy szyjce wynosi przynajmniej 0,5 cm, a ich długość wynosi 6-8 cm. Pędzenie pietruszki naciowej powinno być przeprowadzone w warunkach pełnego dostępu światła, w temperaturze 10-15°C, w wilgotnym podłożu. Pietruszka naciowa, która podczas pędzenia nie ma dostępu do światła słabiej rośnie, wybiega i żółknie.
Pierwszy zbiór naci pietruszki z pędzenia uzyskujemy po 12 tygodniach, kolejne co 2-3 tygodnie.
Pietruszka naciowa
Fot. pixabay
Pietruszka naciowa - zimowanie
Pietruszka naciowa może zimować w gruncie, dostarczając świeżej naci wczesną wiosną. Aby zwiększyć szanse roślin na przezimowanie w dobrej kondycji, warto zwrócić uwagę na kilka czynników:
- Warunki pogodowe - łagodne zimy z pokrywą śnieżną sprzyjają lepszemu zimowaniu pietruszki. Śnieg stanowi naturalną izolację, chroniąc jej korzenie przed przemarznięciem. Długotrwałe mrozy bez warstwy śniegu mogą prowadzić do uszkodzenia korzeni pietruszki. Dlatego w takich okresach pietruszkę warto okryć agrowłókniną. Po przejściu mrozów agrowłókninę ściągamy;
- Termin siewu pietruszki - najlepiej zimują rośliny wysiewane późnym latem (lipiec-sierpień). Przed zimą ich część nadziemna nie rozrośnie się zbyt bujnie ale ma już dość dobrze rozwinięty system korzeniowy. W przypadku pietruszki wysiewanej wiosną, jesienny zbiór naci lepiej ograniczyć, by nie osłabiać nadmiernie rośliny;
- Stanowisko i rodzaj gleby - na stanowiskach słonecznych lub lekko zacienionych pietruszka będzie zimowała lepiej. Bardzo istotny jest również rodzaj podłoża - gleba powinna być żyzna, próchnicza, umiarkowanie wilgotna i dobrze zdrenowana. Na glebach ciężkich i gliniastych, które słabo odprowadzają wodę, zwiększa się ryzyko gnicia korzeni i pojawienia się chorób pietruszki;
- Odpowiednie przygotowanie jesienią - nadmierne nawożenie pietruszki azotem jesienią sprzyja bujnemu wzrostowi liści, osłabiając wzrost korzeni, co czyni rośliny bardziej podatnymi na przemarzanie. Przed zimą należy również usunąć chore, pożółkłe liście oraz chwasty, co zmniejszy ryzyko pojawienia się patogenów. Warto też obsypać grządkę z pietruszką warstwą ściółki, np. ze słomy lub liści, która ochroni system korzeniowy przed mrozem i wysychaniem;
- Pielęgnacja pietruszki po zimie - aby pobudzić intensywny odrost naci wiosną, warto lekko przyciąć stare liście i zasilić pietruszkę niewielką dawką nawozu wieloskładnikowego np. Polifoską. Regularne podcinanie liści stymuluje roślinę do wytwarzania nowych liści. Nie należy jednak wycinać całej rozety.
Dlaczego pietruszka żółknie?
Żółknięcie pietruszki naciowej może być spowodowane czynnikami środowiskowymi, chorobami oraz działalnością szkodników pietruszki. Najstarsze, dolne liście żółkną także w sposób naturalny.
Oto najczęstsze przyczyny żółknięcia pietruszki:
- Pietruszka żółknie z powodu niedoboru składników pokarmowych, najczęściej azotu lub żelaza. Pojawia się chloroza - liście żółkną między żyłkami. Aby temu zapobiec należy zadbać o prawidłowe nawożenie.
- Pietruszka żółknie z powodu nadmiernego podlewania. Zastoiska wody powodują, że korzenie gniją i nie mogą pobierać składników odżywczych. Pietruszkę należy podlewać umiarkowanie.
- Pietruszka żółknie z powodu nieodpowiednich warunków uprawowych. Ciężka i zbita gleba powoduje, że strefa korzeniowa jest gorzej dotleniona a pobieranie składników odżywczych utrudnione, co wpływa na kondycję i wygląd rośliny. W miejscu zacienionym liście nie będą odpowiednio wybarwione i mogą żółknąć. Pietruszce należy zapewnić miejsce słoneczne i glebę żyzną oraz przepuszczalną.
- Pietruszka żółknie z powodu ataku szkodników. Mszyce i przędziorki żerujące na liściach i wysysające z nich sok oraz nicienie żerujące na korzeniach osłabiają rośliny. Liście pietruszki żółkną i z czasem mogą zasychać.
- Istnieją także choroby, w wyniku których liście pietruszki żółkną, takie jak np. alternarioza (wokół brązowych plam tkanka żółknie). Aby zapobiegać chorobom i szkodnikom należy stosować płodozmian, sadzić rośliny w odpowiedniej rozstawie i usuwać resztki roślin po zbiorach, a takżę wykonywać opryski fungicydami.
Przeczytaj również:
- Ogródek warzywny dla początkujących
- Warzywa na balkonie - uprawa, jak zrobić warzywniak balkonowy
- Jak sadzić cebulę na szczypiorek w doniczce?
- Dlaczego pietruszka nie rośnie w korzeń?
Opracowano na podstawie:
1. Kawollek W., Wielka księga ogrodnika i działkowca, s. 350-352;
2. Kołota E., Orłowski M., Biesiada A., Warzywnictwo, s. 546.
