Monstera dziurawa - pielęgnacja, rozmnażanie, choroby

Charakterystycznie powcinane, błyszczące i duże liście oraz wytrzymałość na niekorzystne warunki sprawiają, że monstera dziurawa to jedna z najbardziej efektownych roślin doniczkowych. Zobacz jak powinna wyglądać pielęgnacja monstery aby uwydatnić jej walory dekoracyjne, jakie są sposoby na rozmnażanie monstery dziurawej w warunkach amatorskich oraz jakie szkodniki i choroby monstery mogą sprawiać kłopoty w uprawie tej rośliny. Oto wszystkie sekrety uprawy monstery w doniczce!

Monstera dziurawa - Monstera deliciosa
Fot. goja.k, forum.PoradnikOgrodniczy.pl

Jak wygląda monstera dziurawa

Monstera dziurawa (Monstera deliciosa) jest pnączem należącym do rodziny obrazkowatych (Araceae), podobnie jak uprawiana w ogrodach cantedeskia, arizema i obrazki włoskie. Monstera występuje naturalnie w tropikalnych lasach Meksyku, Gwatemali, Kostaryki i Panamy. Rośnie powoli, wytwarzając w ciągu jednego roku maksymalnie 2-3 nowe liście, które osiągają średnicę 60 cm. Jednak po 7-8 latach ostatecznie osiąga wysokość nawet 230 cm. W środowisku naturalnym monstera wspina się po pniach drzew, przyczepiając się do nich za pomocą długich korzeni powietrznych. W uprawie doniczkowej wymaga natomiast stosowania podpór, a szczególnej pielęgnacji wymagają liście monstery.

Monstera dziurawa - odmiany

Monstera dziurawa, jako atrakcyjna i popularna roślina doniczkowa, doczekała się kilku ciekawych odmian uprawnych. Niektóre odmiany monstery są dość rzadkie, poszukiwane przez hodowców i uważane za prawdziwe rarytasy wśród roślin doniczkowych.

Monstera dziurawa 'Borsigiana'

Monstera dziurawa 'Borsigiana' posiada nieco mniejsze liście i dłuższe międzywęźla, dlatego bywa mylona z osobnym gatunkiem. Wyróżnia się szybkim wzrostem i bardziej kompaktowym pokrojem. Istnieją jej barwne wersje, takie jak 'Albo Borsigiana', której liście mają białe, nieregularne plamy spowodowane brakiem chlorofilu.

Monstera dziurawa 'Albo Borsigiana'
Fot. depositphotos

Monstera dziurawa 'Variegata'

Monstera dziurawa 'Variegata' to poszukiwana, kolekcjonerska odmiana monstery o nieco mniejszych liściach od gatunku (choć nadal bardzo okazałych) z nieregularnymi kremowymi białymi przebarwieniami. U tej odmiany czasem zdarza się, że jasne, kremowe przebarwienie obejmuje w całości jedną połowę blaszki liściowej, co wygląda bardzo ciekawie. Aby roślina uzyskała to piękne wybarwienie, wymaga nieco jaśniejszego stanowiska niż gatunek. Podobnie jednak, jak inne monstery, nie toleruje silnego nasłonecznienia.

Monstera 'Variegata' jest bardzo ciekawą odmianą monstery, niestety również rzadko spotykaną i przez to ceny tych roślin są dość wygórowane.

Monstera dziurawa 'Variegata'
Fot. depositphotos

Monstera dziurawa 'Albo Variegata'

Monstera dziurawa 'Albo Variegata' to odmiana o liściach z biało-zielonymi plamami o nieregularnym układzie, co czyni każdy liść unikalnym. Jest to odmiana o niestabilnej wariegacji, co oznacza, że nowe liście mogą mieć inną ilość bieli, a nawet pojawiają się liście całkowicie zielone lub całe białe. Wymaga jasnego, rozproszonego światła, aby utrzymać barwę liści. Przefiltrowane światło chroni jednocześnie delikatne, białe fragmenty liści przed poparzeniem słonecznym.

Monstera dziurawa 'Variegata Compacta'

Monstera dziurawa 'Variegata Compacta' to odmiana karłowa, która zachowuje wygląd monstery dziurawej 'Variegata' ale ma mniejsze liście i bardziej gęsty pokrój.

Monstera dziurawa 'Thai Constellation'

Monstera dziurawa 'Thai Constellation' to odmiana kolekcjonerska charakteryzująca się dużymi, ciemnozielonymi, dziurawymi liśćmi w kremowo-białe plamki. Wzór na liściach może kojarzyć się z rozgwieżdżonym niebem. W przeciwieństwie do innych pstrych odmian, monstera 'Thai Constellation' jest stabilna genetycznie i jej wzór nie zanika. Rośnie nieco wolniej niż gatunek podstawowy. Wymaga rozproszonego światła oraz wysokiej wilgotności powietrza.

Monstera dziurawa 'Thai Constellation'
Fot. depositphotos

Monstera 'Monkey Mask'

Monstera 'Monkey Mask' jest innym, odrębnym gatunkiem monstery (Monstera adansonii), niż powszechnie znana monstera dziurawa (Monstera deliciosa) jednak warto o niej tutaj wspomnieć, ponieważ cieszy się dużą popularnością. Monstera 'Monkey Mask' jest kompaktowym pnączem o mniejszych pędach i ciemnozielonych liściach w kształcie serca, gęsto pokrytych otworami. Może być uprawiana zarówno jako efektownie zwisający akcent z wysokiej półki, jak i pnącze prowadzone przy podporze. Najlepiej czuje się w miejscu z rozproszonym światłem. Wymaga umiarkowanego podlewania, gdy podłoże lekko przeschnie.

Monstera 'Monkey Mask'
Fot. depositphotos

Monstera dziurawa - pielęgnacja

W uprawie monstery dziurawej niezwykle ważne jest odpowiednio dobrane stanowisko. Monstera dziurawa na niewielkie zapotrzebowanie na światło. Bardzo dobrze czuje się w cienistym kącie pokoju. Jednak przy większej ilości światła liście są mocniej postrzępione. Niewystarczająca ilość światła powoduje, że nowe liście są drobne, bez wcięć, a łodygi cienkie i gibkie.

Ile światła potrzebuje monstera?

Monstera nie znosi silnego nasłonecznienia, szczególnie w okresie letnim. Intensywne światło słoneczne powoduje przypalanie liści monstery - blaszka liściowa jest wyblakła, z wypalonymi otworami. Odmiana monstery 'Variegata' o pstrych (zielono-białych) liściach wymaga jaśniejszego stanowiska niż gatunek podstawowy i jest mniej wrażliwa na bezpośrednie padanie promieni słonecznych.

Jaka temperatura dla monstery?

Optymalna temperatura dla monstery mieści się w przedziale 18-24°. Zimą temperatura w pomieszczeniu nie powinna być niższa niż 13°C. Zbyt niska temperatura powoduje powstawanie czarnych plam na liściach monstery. Gdy je zauważmy, należy przenieś roślinę do cieplejszego pomieszczenia.

Monstera dziurawa - podlewanie

Monstera nie potrzebuje dużo wody. Wystarczy podlewać ją 1 raz w tygodniu, sprawdzając wcześniej, czy podłoże wyschło. Monstera źle znosi nadmiar wody podłożu. Gdy dolne liście monstery żółkną i brunatnieją (szczególnie często zdarza się to zimą) oznacza to, że roślina jest przelana. W takim wypadku pozwalamy podłożu wyschnąć i ograniczamy podlewanie. Zimą, w nieogrzewanych pomieszczeniach, można wydłużyć przerwy w podlewaniu monstery do 14 dni.

Monstera dziurawa - Monstera deliciosa
Fot. Veli Holopainen, Public Domain, Wikimedia Commons

Spryskiwanie liści monstery

Latem oraz w okresie grzewczym należy regularnie (2 razy w tygodniu latem, 1 raz w tygodniu zimą) spryskiwać liście monstery wodą. Suche powietrze powoduje zasychanie i brązowienie końców liści. Aby zwiększyć wilgotność dodatkowo możemy ustawić doniczkę z monsterą na podstawce wypełnionej wodą i kamyczkami, zwracając uwagę, czy dno doniczki nie styka się z powierzchnią wody. Możemy również wstawić doniczkę do większego pojemnika, który wypełniamy wilgotnym torfem.

Monstera dziurawa - nawożenie

Monstera dziurawa potrzebuje dużej ilości nawozów. Latem, w okresie wzrostu, dokarmiamy ją płynnym nawozem, dodawanym do wody, raz na 2 tygodnie. Jeżeli nie dostarczymy monsterze odpowiedniej ilości składników odżywczych, jej liście staną się blade, a ich krawędzie zaczną brązowieć. Należy wziąć pod uwagę fakt, że im niższe oświetlenie tym niższe są potrzeby nawozowe monstery. Jeżeli uprawiamy monsterę w cienistym kącie, składniki pokarmowe dostarczamy rzadziej - raz na 21 dni. Nawożenie monstery wstrzymujemy na okres jesienno-zimowy.

Pielęgnacja liści monstery

Duża powierzchnia liści monstery sprzyja osadzaniu się na nich warstwy kurzu. Usuwamy ją przy pomocy miękkiej wilgotnej szmatki. Drugą ręka podtrzymujemy liść monstery od spodu, aby ograniczyć ryzyko połamania go. Raz na 2 miesiące używamy środka do nabłyszczania liści, który nadaje monsterze elegancki połysk, a jednocześnie ogranicza osiadanie na liściach brudu i kurzu.

Monstera dziurawa - Monstera deliciosa
Fot. pixabay

Monstera dziurawa - jaka podpora

Ponieważ monstera jest pnączem o pokaźnych rozmiarach, z tendencja do płożenia się, aby utrzymać jej pozycje pionową stosuje się podpory pod pnącza. Rolę podpory może pełnić drewniany palik, owinięty mchem lub włóknem kokosowych, wetknięty w podłoże doniczki. Palik należy umieścić w doniczce jeszcze zanim posadzimy w jej roślinę. W innym przypadku wsuwając palik między korzenie monstery możemy je uszkodzić. Pędy monstery przymocowujemy do palika przy pomocy drucika, rafii lub konopnego sznurka. Nie można zbyt mocno zaciskać drutu lub sznurka na łodygach, aby ich nie uszkodzić. Podpory muszą być moce i stabilne, aby nie wywracały się pod ciężarem rosnących pędów monstery.

Uwaga! Liście i łodygi monstery zawierają trujący sok. W przypadku połknięcia może spowodować podrażnieni gardła i błon śluzowych jamy ustnej. Monsterę należy uprawiać w miejscu niedostępnym dla dzieci i zwierząt. Podczas zabiegów pielęgnacyjnych należy zakładać rękawiczki ochronne, a po zakończonej pielęgnacji dokładnie umyć ręce.

Kiedy przesadzać monsterę dziurawą?

Przesadzamy monsterę jeden raz do roku wiosną, ale jedynie do momentu, gdy osiągnie ona wysokość 1 m. Gdy roślina osiągnie tą wysokość, wystarczy co roku wymieniać górną warstwę ziemi w doniczce. Najpierw podlewamy monsterę, a później usuwamy 2,5 cm wierzchniej warstwy podłoża. Następnie uzupełniamy ubytek świeżą ziemią. Silnie ugniatamy ziemię wokół rośliny i sprawdzamy, czy wszystkie korzenie znajdują się pod powierzchnią. Odstawiamy monsterę na 2 dni w cieniste miejsce, w tym czasie jej nie podlewając.

• Przesadzanie roślin doniczkowych. Jak i kiedy przesadzać kwiaty domowe?
• Jakich kwiatów nie trzymać w domu? Szkodliwe rośliny doniczkowe

Monstera dziurawa - przesadzanie

Monstera wytwarza na swoich łodygach długie (do 100 cm) korzenie powietrzne. Obniżają one wartość dekoracyjną monstery, ale nie wolno ich odcinać. Korzenie powietrzne delikatnie umieszczamy w podłożu.

Podłoże, do którego przesadzamy monsterę, powinno być lekkie i przewiewne. Monstera szczególnie dobrze rośnie na podłożu torfowym, jednak podstawowa ziemia kwiatowa również będzie odpowiednia. Dobrze jest dodać do ziemi perlitu (proporcja 3:1), aby była bardziej pulchna.

Monstera dziurawa - rozmnażanie

Wczesną wiosną (marzec) z dorosłych roślin monstery pobieramy sadzonki. Zanim przystąpimy do przygotowywania sadzonek, musimy przygotować miejsce do ich ukorzeniania. Wybieramy płytkie naczynie (np. szklana miska), na którego dnie układamy 3-4 małe kawałki węgla drzewnego, a następnie wypełniamy wodą do 3/4 wysokości. Otwór naczynia owijamy filią spożywczą, którą przytwierdzamy do naczynia przy pomocy gumki lub sznurka. W foli robimy otwór, przez który będziemy wkładać sadzonkę.

Ostrym nożem odcinamy wierzchołki łodygi monstery. Sadzonki powinny zawierać 2 liście. Sadzone przycinamy tuż pod drugim liściem. Tak przygotowaną sadzonkę monstery umieszczamy we wcześniej przygotowanym naczyniu. W celu ukorzenienia się sadzonek utrzymujemy temperaturę 24-27°C. Gdy sadzonka monstery wytworzy korzenie, przesadzamy ja do doniczki z ziemią torfową. Obficie podlewamy posadzoną roślinę i okrywamy torebką foliową na kilka dni, aby zapewnić jej odpowiednią wilgotność powietrza.

Monstera dziurawa - choroby i szkodniki

Monstera dziurawa jest uznawana za roślinę stosunkowo odporną i dość łatwą w uprawie, ale i ona może być podatna na ataki popularnych szkodników roślin doniczkowych oraz na choroby, które najczęściej wynikają z błędów w pielęgnacji.

Brązowe plamy na liściach monstery

Do chorób często atakujących monstery można zaliczyć przede wszystkim plamistość liści filodendronu. Objawia się ona ciemnobrązowymi, wodnistymi, szybko powiększającymi się plamami na liściach monstery. Gdy spadnie wilgotność powietrza, te brązowe plamy na liściach monstery zasychają i kruszą się. Tkanki liści monstery wokół plam żółkną, tworząc ich obwódki. Na powierzchni plam, po górnej stronie liścia, widoczne są czarne punkty - zarodniki grzyba.

Aby ograniczyć ryzyko pojawienia się brązowych plam na liściach monstery, należy podlewać monsterę bezpośrednio do podłoża i nie moczyć jej liści. Chore liście usuwamy, a pozostałe części rośliny opryskujemy 3-4 razy, w odstępach co 7-10 dni, stosując naturalny preparat Biosept Active.

Żółknące liście monstery

Zgnilizna korzeni i podstawy pędu monstery jest chorobą, która atakuje przede wszystkim sadzonki monstery w trakcie ukorzeniania, ale rozwija się także czasem na dorosłych roślinach. Liście monstery żółkną, a łodygi brązowieją u nasady. Korzenie gniją i rozpadają się. Roślinę można łatwo wyciągnąć z podłoża, na którym pojawia się brunatna grzybnia.

Rozwojowi tej choroby monstery sprzyja wysoka temperatura i wilgotność powietrza. Chore sadzonki należy usunąć razem z podłożem, gdyż nie ma już dla nich ratunku. Jeżeli choroba rozwinie się na dorosłych roślinach, wówczas podlewamy je wykorzystując naturalne preparaty Biosept Active, Boczos płynny lub silniejszy środek grzybobójczy Magnicur Energy 840 SL.

Wełnowce na monsterze

Podczas uprawy monstery ciemnych miejscach, mogą pojawić się na niej wełnowce. Są to małe, 2-5 mm owady o płaskim, owalnym i miękkim ciele, pokrytym białymi woskowymi łuseczkami. Wełnowce żerują na dolnej stronie liści monstery, uszkadzając tkankę i wysysając soki z rośliny. Porażone przez wełnowce liście zanieczyszczone są wełnistym nalotem oraz lepką spadzią (rosa miodową).

Wełnowce na monsterze
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl

Te szkodniki usuwamy z monstery za pomocą wacika lub patyczka kosmetycznego nasączonego wodą z dodatkiem szarego mydła i spirytusu (na 1 litr wody dajemy 20 g szarego mydła i 100 ml denaturatu lub spirytusu). Po oczyszczeniu rośliny ze szkodników, opryskujemy całą monsterę roztworem z oleju rzepakowego. Aby przygotować taki roztwór mieszamy ze sobą 250 ml wody, 5 ml oleju i dwie krople szarego mydła w płynie. Cieczą dokładnie opryskujemy zarówno dolną i górną część liści monstery. Do oprysku można też użyć gotowych preparatów olejowych, takich jak: Emulpar Spray, Spruzit Spray czy Deltam Natura Spray.

Jeśli te naturalne sposoby okażą się mało skuteczne i szkodniki pojawią się ponownie, warto użyć silniejszego środka owadobójczego Sanium AL Spray Owadobójczy.

Przędziorki na monsterze

Niska wilgotność powietrza sprzyja inwazji przędziorków, takich jak np. przędziorek chmielowiec. Przędziorki są to drobne, czerwono zabarwione roztocza, żerujące po spodniej stronie liści, które oprzędzają roślinę delikatną pajęczynką. Przebijają aparatem gębowym skórkę liścia i wysysają z niego soki, co powoduje blednięcie liści monstery i powstawanie marmurkowatych przebarwień.

Zwiększenie wilgotności powietrza skutecznie ogranicza rozwój przędziorków. Przędziorków z monstery pozbywamy się przemywając dolna stronę liścia gąbką nasączoną wodą z płynem do naczyń lub opryskując rośliny wyciągiem z czosnku. Wyciąg z czosnku przygotowujemy przez zalanie drobno pokrojonych ząbków czosnku (około 25 g) 1 litrem zimnej wody. Po 12-14 godzinach przecedzamy roztwór i rozpylamy go na roślinę. Do oprysku można wykorzystać również gotowe preparaty, np. Boczos płynny, Emulpar Spray oraz Agrocover Spray



mgr inż. Agnieszka Lach

Przeczytaj również:

• Choroby roślin doniczkowych
• Trujące rośliny doniczkowe. Czy masz je w domu?
• Ciekawe rośliny egzotyczne
• Kwiaty doniczkowe, które lubią cień i nie potrzebują dużo światła dziennego

Opracowano na podstawie:
1. D. Longman, Pielęgnowanie roślin pokojowych, Multico i Państwowe Wydawnictw Rolnicze i Leśne, Warszawa 1992, str. 126-127;
2. G. Łabanowski, L. Orlikowski, A. Wojdyła, Jak pielęgnować rośliny doniczkowe, Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2010, str. 161;
3. R. Muller, Jak uprawiać rośliny bez ziemi czyli sekrety hydroponiki, KDC, Warszawa 2007, str. 162.