Amarylis - odmiany, uprawa, rozmnażanie
Amarylis piękny (Amarylis belladonna) to bardzo modna, doniczkowa roślina o dekoracyjnych lejkowatych kwiatach. Często mylona ze zwartnicą (Hippeastrum), której kwiaty wyglądają dość podobnie. Zobacz jak wygląda uprawa amarylisa i jego rozmnażanie w warunkach domowych. Wymieniamy ciekawe odmiany amarylisa, na które warto zwrócić uwagę, a także podpowiadamy jak odróżnić prawdziwego amarylisa od zwartnicy.
Amarylis - Amarylis belladonna
Fot. depositphotos
Jak wygląda amarylis?
Amarylis piękny należy do rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae) i pochodzi z Afryki Południowej. Z dość dużych cebul (5-10 cm średnicy) wiosną wyłaniają się długie, szablowate liście, a następnie łodygi (najczęściej dwie) dorastające do 50 cm wysokości. Na ich szczycie, latem, rozwija się od 2 do 12 lejkowatych kwiatów.
Amarylis, a zwartnica
Bardzo często w sprzedaży pod nazwą amarylis dostać można cebule zwartnicy, zwanej też hipeastrum. Rośliny na pierwszy rzut oka wyglądają tak samo, więc trzeba wiedzieć na co zwrócić uwagę, żeby ich nie pomylić. Oto podstawowe różnice między amarylisem a Hippeastrum:
- Cebule amarylisa są wydłużone i pokryte jasną łuską. Nie sposób ich pomylić z pękatymi, bulwiastymi i osłoniętymi ciemnymi łuskami cebulami zwartnicy.
- Łodygi amarylisa mają fioletowe zabarwienie i są pełne w środku. Łodyga zwartnicy jest zaś pusta wewnątrz.
- Amarylis kwitnie latem, a zwartnica wiosną.
- Liście hipeastrum pojawiają się już po zakwitnięciu rośliny, natomiast z cebuli amarylisa najpierw wyłaniają się liście, a dopiero potem pędy kwiatostanowe.
- Na jednym pędzie kwiatostanowym amarylis wytwarza nawet do 12 kwiatów, a hipeastrum zaledwie 4-5. Przy czym to kwiaty hipeastrum są bardziej okazałe i pełniejsze.
Amarylis - odmiany
W związku z dużą popularnością gatunku na rynku pojawiają się coraz to nowe odmiany amarylisów. Wymieniamy najciekawsze z nich o kwiatach w kolorach:
- białym - Southern Cross, Multiflora Alba, Halthor, Bill Richardson, Hathor
- jasnoróżowym - Mutablis Rosea, Ian Black, Johannesburg, Karl King, Stellenbosch
- ciemnoróżowym - Major, Multiflora Rosea, Rosea Superba, Parkeri, Barberton
- czerwonym - Kimberley, Michale Vasser, Cape Town, Kimberley
Amarylis - Amarylis belladonna
Fot. depositphotos
Amarylis - uprawa
Ze względu na wymagania cieplne, w naszym klimacie amarylisy uprawia się jako rośliny doniczkowe. Zdrowe cebule sadzimy wiosną, w taki sposób by górna część znajdowała się tuż nad powierzchnią ziemi. Przy sadzeniu należy ostrożnie obchodzić się z korzeniami, żeby ich nie uszkodzić. Podłoże dla amarylisa powinno być przepuszczalne, żyzne i bogate w torf, a donica tylko o kilka centymetrów większa od cebuli.
Doniczkę z amarylisem ustawiamy w miejscu o dużej ilości rozproszonego światła i regularnie podlewamy. Najlepiej żeby ziemia pomiędzy jednym, a drugim polewaniem nieco przeschła. Pędy kwiatostanowe pojawiają się latem. W okresie kwitnienia dobrze jest zasilać rośliny, najlepiej nawozem do roślin kwitnących. Kwiaty amarylisa utrzymują się długo, bo aż 4-6 tygodni.
Amarylis po przekwitnięciu
Po ustaniu kwitnienia amarylis przechodzi w stan spoczynku. Kończymy podlewanie, usuwamy zaschnięte części nadziemne, po czym donicę przenosimy do chłodnego pomieszczenia. Zimą temperatura nie powinna spaść poniżej 12°C. Cebule możemy także wyjąć z ziemi, oczyścić i przechowywać w chłodnym pomieszczeniu. W lutym cebule amarylisa sadzimy lub przesadzamy do świeżej ziemi i rozpoczynamy polewanie.
Amarylis - rozmnażanie
Amarylis może być rozmnażany przez podział cebul i przez wysiew nasion.
Rozmnażanie amarylisa przez podział cebul - roślina wytwarza dużą ilość niewielkich cebulek przybyszowych. Oddzielamy je podczas przesadzania i sadzimy do oddzielnych doniczek. Tak uzyskane nowe rośliny zakwitną po 2-3 latach.
Rozmnażanie amarylisa przez wysiew nasion - namoczone uprzednio nasiona (około 24 godziny) wysiewamy pojedynczo do doniczek wypełnionych mieszaniną torfu i piasku. Doniczki ustawiamy w miejscu jasnym, lecz nie bezpośrednio nasłonecznionym. Nasiona amarylisów kiełkują w temperaturze od 20°C. Rośliny należy regularnie podlewać. Po 2-3 tygodniach powinny pojawić się wschody. Wraz z rozwojem rośliny przesadzamy ją do coraz większej doniczki. Również i w tym przypadku amarylis zakwita dopiero po 3-4 latach.
Dlaczego amarylis nie kwitnie?
Brak kwitnienia amarylisa najczęściej spowodowany jest przez:
- Brak okresu spoczynku - amarylis wymaga 8-10 tygodni okresu spoczynku w chłodnym (12-15°C), suchym i ciemnym miejscu. Bez tej fazy cebula nie zainicjuje procesów potrzebnych do wytworzenia kwiatów.
- Błędy w nawożeniu - nadmiar azotu stymuluje wzrost liści kosztem kwiatów, a niedobory składników pokarmowych uniemożliwiają wykształcenie kwiatostanu. Do zasilania amarylisa najlepiej stosować nawozy dla roślin kwitnących.
- Niedobór światła - amarylis jest rośliną światłolubną i potrzebuje jasnego, rozproszonego światła, aby w procesie fotosyntezy zgromadzić energię niezbędną do kwitnienia. Jeśli stoi w cieniu należy go przestawić w jaśniejsze miejsce.
- Nieodpowiednie podlewanie - zastoiny wody w doniczce prowadzą do gnicia korzeni a zbyt długie okresy suszy osłabiają cebulę i wpływają niekorzystnie na proces kwitnienia. Amarylis powinien być podlewany regularnie i umiarkowanie.
- Zbyt głębokie sadzenie - gdy cebula posadzona jest zbyt głęboko, pęd kwiatostanowy może mieć trudność z przebiciem się przez grubą warstwę podłoża. U amarylisa 1/3 cebuli powinna wystawać ponad powierzchnię.
- Nieodpowiedni rozmiar doniczki - amarylis najlepiej kwitnie w niezbyt dużych pojemnikach, o 2-3 cm szerszych od średnicy cebuli. Zbyt obszerna doniczka sprzyja rozrostowi korzeni zamiast kwiatów.
- Uszkodzenia korzeni - mechaniczne uszkodzenie korzeni w trakcie prac pielęgnacyjnych może skutkować zahamowaniem wzrostu i opóźnieniem kwitnienia.
- Choroby - wszelkie infekcje osłabiają roślinę. Ponadto, bez regularnej wymiany podłoża wieloletnie cebule z czasem mogą tracić swój potencjał do kwitnienia.
- Niedojrzałość cebuli - zbyt małe cebule mogą nie zakwitnąć. Największą zdolność do kwitnienia mają duże, zdrowe cebule, bogate w substancje zapasowe.
- Przedwczesne usuwanie liści - liście pełnią funkcję asymilacyjną i ich zbyt szybkie usunięcie po przekwitnięciu osłabia cebulę. Liście należy usuwać dopiero wtedy, gdy po zakończeniu wegetacji zżółkną i zaschną.
Przeczytaj również:
- Pachnące kwiaty doniczkowe. 5 roślin o przyjemnym zapachu!
- Róża chińska, Hibiskus domowy - pielęgnacja, uprawa, choroby
- Kwiaty doniczkowe kwitnące cały rok
Opracowano na podstawie:
1. Ulanowski K., Rośliny doniczkowe, Wydawnictwo Ibis, Żychlin 2016 s. 8;
2. Brickell Ch., Wielka encyklopedia roślin, Świat Książki, Warszawa 1996, s. 352.
