Lilie - królowe letnich rabat
Lilie (Lilium)przywędrowały do Europy z Japonii i Chin, gdzie już od dawna zdobiły liczne ogrody. Rosnącą popularność tych roślin zawdzięczamy hodowcom, którzy uzyskują coraz to nowsze i ciekawsze odmiany, a także bardzo cenne mieszańce międzyodmianowe, które łączą pozytywne cechy różnych odmian.
Poszczególne odmiany znacznie różnią się między sobą, dzięki czemu rośliny te mogą mieć bardzo szerokie zastosowanie w ogrodzie. Na rabatach lilie są idealnym partnerem dla wielu roślin jednorocznych oraz bylin. Ze względu na różnorodność w kolorystyce (żółty, różowy, pomarańczowy, czerwony, biały oraz wszystkie kolory pośrednie) są poszukiwanym towarzystwem dla niebieskich i purpurowych roślin wieloletnich, takich jak szałwia, przegorzan, czy aster. Kolorowe lilie będą odpowiednim akcentem dla funkii. Następnym miejscem, w którym lilie właściwie się zaprezentują to stanowiska wokół krzewów liściastych o kolorystyce brązowo-zielonej, z którymi będą doskonale kontrastować, a także dla tych krzewów i drzew iglastych, które podobnie jak lilie, wymagają nieco więcej wilgoci. Najniższe spośród lilii, które nie przekraczają wysokości 50 cm, można zastosować w ogródkach skalnych.
Ze względu na dużą różnorodność, lilie dzieli się na 9 grup:
- mieszańce azjatyckie, takie jak L. cernuum i L. Davidii, jest to najliczniejsza grupa odmian ogrodowych, kwitnących od czerwca do początku sierpnia w szerokiej gamie barw,
- mieszańce L. martagon i L. hansonii, które najlepiej jest uprawiać na glebach lekko zasadowych, próchnicznych, na stanowisku lekko ocienionym, rośliny te rosną silnie, kwiaty są małe, najczęściej turbanowate, osadzone na długich szypułkach,
- mieszańce L. candidum i L. chalcedonicum, jest to nieliczna grupa, dość trudne do uprawy w naszym klimacie i w efekcie tego również rzadko spotykane, lubią stanowiska słoneczne i gleby alkaliczne,
- mieszańce gatunków amerykańskich, charakteryzujące się silnym wzrostem i turbanowatymi kwiatami, zwykle pomarańczowymi lub żółtymi z czarnymi kropkami, najlepiej czują się w lekkim cieniu, na glebach kwaśnych i dobrze zdrenowanych,
- mieszańce L. longiflorum i L. formosanum, tworzące wspaniałe trąbkowe kwiaty barwy białej, w naszym klimacie nie mogą jednak zimować w gruncie,
- mieszańce trąbkowe i krzyżówki L. henryi, tworzące duże pachnące kwiaty, zakwitają jednak dopiero w drugim roku uprawy,
- mieszańce orientalne, pochodzące głównie od gatunków japońskich, nie są odporne na niskie temperatury, szkodzą im także chłody i deszcze w czasie lata, kwiaty ich uchodzą jednak za jedna z najpiękniejszych, lubią gleby kwaśne,
- inne mieszańce, tzw. międzygrupowe, czyli powstałe w wyniku krzyżowania odmian z odległych grup,
- gatunki i ich odmiany botaniczne.
 większa fotografia |  większa fotografia |
Warunki uprawy
Lilie najlepiej rosną na glebach bogatych w próchnicę, pulchnych i przepuszczalnych. Rośliny te są wrażliwe na nadmiar wody w glebie, dlatego też jeżeli w naszym ogrodzie gleba jest zbyt ciężka, lilie możemy sadzić na podwyższonych zagonach, gdzie poziom sadzenia cebul jest równy poziomowi przejść pomiędzy zagonami. To powinno zapewnić dostateczny odpływ nadmiaru wody z gleby. Cebule sadzimy zaraz po zakupie, gdy są jeszcze świeże. W żadnym wypadku nie należy kupować cebulek zasuszonych czy pomarszczonych. Cebule sadzimy na głębokości równej 2,5 wysokości cebuli. Wyjątkiem jest L. candidum, którą sadzi się późnym latem, dość płytko ba na głębokości zaledwie 2,5 cm.
Lilie powinny być regularnie nawożone i podlewane (podlewamy regularnie, jednak tak aby ziemia była jedynie lekko wilgotna). Jest to szczególnie ważne latem, kiedy rośliny te kwitną. Korzystne jest także ściółkowanie gleby torfem ogrodniczym lub przekompostowaną korą. Ściółka taka pomaga utrzymać właściwą wilgotność gleby i jej kwaśny odczyn (korzystny dla większości odmian poza mieszańcami L. candidum i L. chalcedonicum), a także zapobiega wyrastaniu chwastów i nadmiernemu nagrzewaniu się gleby w czasie letnich upałów.
Mieszańce azjatyckie dobrze znoszą nasz klimat i bez problemów zimują w glebie. warto je jednak na zimę okryć torfem, korą lub trocinami. Mieszańce orientalne wykazują natomiast dużą wrażliwość na mróz. Dlatego w przypadku upraw gruntowych należy ich cebule przez zimę przechowywać w suchym torfie w temperaturze 2°C.
Doniczkowa uprawa lilii
Lilie możemy też uprawiać w doniczkach. Doniczki muszą być jednak wystarczająco głębokie, gdyż niektóre cebule trzeba sadzić na głębokości nawet kilkunastu centymetrów. Dlatego też odpowiednia doniczka to taka, która ma głębokość od 30 do 40 cm. Aby zachować odpowiednią wilgotność gleby, można do gleby ogrodniczej dodać 1/4 gliny. Należy pamiętać o systematycznym podlewaniu i nawożeniu kwitnących lilii. Naturalnie jedynie niskie gatunki i odmiany nadają się do uprawy w doniczkach, szczególnie na obszarach w których wieją silne wiatry. Szczególnie odpowiednie będą tu niskie odmiany mieszańców azjatyckich i mieszańców orientalnych.
Rozmnażanie
Lilie można rozmnażać przez cebulki powietrzne, cebulki przybyszowe, nasiona, łuski oraz przez podział.
Najłatwiej będzie rozmnożyć gatunki (min. L. lancifolium i L. bulbiferum) tworzące cebulki powietrzne w pachwinach liści i cebulki przybyszowe u podstawy starszego, kwitnącego pędu. Cebulki powietrzne zbieramy pod koniec lata, gdy są już dojrzałe. W celu pozyskania cebulek przybyszowych należy wykopać roślinę, oddzielić cebulki, a następnie spowrotem posadzić cebulę główną. Zebrane cebulki umieszczamy w doniczkach z wilgotnym, gliniasto-piaszczystym podłożem. Z wierzchu przysypujemy je żwirem i przechowujemy do wiosny w zimnym inspekcie. Do gruntu przenosimy je następnej jesieni.
Ważną metodą rozmnażania lilii jest rozmnażanie przez łuski. Otóż jeżeli oddzielimy łuski od cebuli matecznej, tak aby zawierały one kawałek piętki, mogą one wytworzyć małe cebulki przybyszowe. Łuski odejmuje się na przełomie lata i jesieni. Pobieramy je tylko z cebul, które znalazły się już w stanie spoczynku. Uzyskane łuski należy obsypać fungicydem (środkiem przeciwgrzybowym) i posadzić do kuwety wypełnionej mieszaniną perlitu, torfu i grubego piasku. Kuwet trzymamy w cieniu, w temp. ok 21°C i podlewamy. Po 2 miesiącach przenosimy je w chłodne miejsce, aby pobudzić wzrost liści. Potem cebulki przesadza się pojedynczo i uprawia w doniczkach jeszcze przez rok, zanim umieści się je w gruncie.
Rozmnażanie z nasion jest bardziej pracochłonne i trwa dosyć długo, nie będę go za tym omawiał w tym miejscu. Warto jednak wspomnieć, iż w profesjonalnej uprawie rozmnażanie z nasion pozwala uzyskać cebule żywotne i wolne od wirusów. Najczęściej w ten sposób rozmnaża się mieszańce L. longiflorum i L. formosanum.
» zamów cebulki (PNOS Ożarów Maz.) 
Problemy w uprawie lilii
| » szara pleśń » choroby wirusowe |
» płowienie liści » poskrzypka cebulowa |
Opracowano na podstawie: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, Muza SA, Warszawa 1994, s. 243, 548, 553; Z. Pindel, Lilia - królowa lata, Działkowiec nr 7/96, s. 22 -23; Ochrona Roślin, Mój Piękny Ogród, Wydanie specjalne 1/2005, s. 28 - 29.
){kind=link}
){kind=link}