Hydroponika - hydroponiczna uprawa roślin

Hydroponika, inaczej hydroponiczna uprawa roślin, to nic innego jak uprawa roślin w wodzie, bez wykorzystania tradycyjnych doniczek z ziemią. Na czym dokładnie polega hydroponika, kiedy warto stosować ten rodzaj uprawy, jakie rośliny można uprawiać w ten sposób oraz jakie są podstawowe zasady hydroponicznej uprawy roślin. Oto praktyczne rady dotyczące hydroponiki.

Na czym polega hydroponika

Definicja hydroponiki jako uprawy roślin w wodzie jest oczywiście pewnego rodzaju przenośnią - jeżeli roślinę umieścimy bezpośrednio w wodzie jej korzenie z czasem zaczną gnić. W uprawie hydroponicznej korzenie rośliny znajdują się w naczyniu wewnętrznym z tworzywa sztucznego, wypełnionym obojętnym podłożem (np. keramzytem). Naczynie wewnętrzne, wraz ze wskaźnikiem pokazującym optymalny poziom wody, znajduje się w naczyniu zewnętrznym, które wypełnione jest wodą z dodatkiem składników pokarmowych. W ten sposób najlepiej uprawiać rośliny lubiące dużo wilgoci, metodę tą można jednak zastosować w zasadzie do uprawy wszystkich roślin domowych, nawet sukulentów.

hydroponika - przekrój przez doniczkę do uprawy hydroponicznej
Przekrój przez doniczkę do uprawy hydroponicznej

Hydroponiczna uprawa roślin - zalety i wady

Na pierwszy rzut oka, taki sposób uprawy może wydać się zbędną komplikacją uprawy roślin. Okazuje się jednak, że hydroponika ma liczne zalety.

Podstawową zaletą uprawy hydroponicznej jest możliwość rzadszego podlewania roślin, co przydatne jest szczególnie jeżeli często wyjeżdżamy. W łatwy sposób możemy ustalić poziom nawożenia i nie potrzebujemy specjalnych podłoży i ziemi do uprawy roślin. Wraz z wyeliminowaniem tradycyjnej ziemi, unikamy możliwości przeniesienia wraz z ziemią szkodników i chorób roślin. Dzięki sterylności podłoża, ta forma uprawy jest doskonała do pomieszczeń, w których musi być utrzymany wysoki poziom czystości i higieny (np. w szpitalach).

Oczywiście uprawa hydroponiczna roślin, podobnie jak każda inna metoda, ma też pewne wady. Rozpoczynając uprawę hydroponiczną musimy liczyć się ze zwiększonym kosztem zakupu specjalnych pojemników do uprawy roślin w wodzie, specjalnego podłoża i nawozów, a także roślin odpowiednio przygotowanych, aby nadawały się do takiej formy uprawy.

Donice do hydroponiki

Donice do urawy hydroponicznej składają się z dwóch części - pojemnika zewnętrznego i pojemnika wewnętrznego.

Aqua Globes - kule nawadniające kwiatyAqua Globes - kule nawadniające kwiaty
Aqua Globes to ozdobne kule z kolorowego szkła z szyjką doprowadzającą wodę. Jak zapewnia ich dystrybutor - wystarczy napełnić szklaną kulę Aqua Globes wodą i włożyć do doniczki, a rośliny nigdy nie będą przesuszone. Brzmi to wspaniale. Ale jak jest w rzeczywistości? Oto wady i zalety kul nawadniających Aqua Globes oraz zasady ich stosowania. Więcej...

Naczynie zewnętrzne
Naczynie zewnętrzne musi być wykonane z materiału nie przepuszczającego wody, odpornego na działanie kwasów i chemicznie neutralnego. Może być ono wykonane z tworzywa sztucznego, ceramiki lub szkła. Przezroczyste donice szklane ułatwiają obserwację poziomu wody w naczyniu i zawartości odżywki, lecz niestety dostęp światła jest zabójczy dla korzeni rośliny i powoduje rozwój glonów wewnątrz naczynia. Dlatego też donice szklane możemy zastosować jedynie na stanowiskach zacienionych. Szkło powinno mieć ciemną barwę, ograniczającą dostęp światła do wnętrza naczynia. Z tego względu polecamy raczej donice nieprzezroczyste. W takim przypadku konieczny jest zakup wskaźnika poziomu wody w donicy, który pozwoli nam na utrzymanie poziomu wody na właściwej wysokości, pomiędzy stanem maksymalnym a stanem minimalnym.


Donice do uprawy hydroponicznej roślin

Nie bez znaczenia jest również kształt pojemnika zewnętrznego (rys. poniżej). Nie może on przypominać kształtem tradycyjnej doniczki (rys. B). Najlepsze pojemniki zewnętrzne to naczynia kuliste (rys. C) lub cylindryczne (rys. A). W naczyniach o takim kształcie znajduje się odpowiednia ilość miejsca dla rozrastających się korzeni rośliny (wyrastających poza pojemnik wewnętrzny) oraz pożywki rozpuszczonej w wodzie. Dobrze jest również jeżeli pojemnik zewnętrzny jest wyposażony w otwór umożliwiający uzupełnianie wody. Jeżeli nasz pojemnik takiego otworu nie posiada, wodę będziemy uzupełniać poprzez wskaźnik poziomu wody lub ewentualnie, wlewając bezpośrednio na materiał wypełniający.

Naczynie wewnętrzne
Pojemnik wewnętrzny może być wykonany z tworzywa sztucznego. Musi mieć otwory przepuszczające wodę i pozawlające przerastać korzeniom rośliny, jednak na tyle małe, aby nie wysypywał się przez nie granulat, w którym umieścimy roślinę. Dobrze jest również, jeżeli zawiera specjalny otwór, w którym będziemy mogli umocować wskaźnik poziomu wody. Po umieszczeniu (a w zasadzie - zawieszeniu) pojemnika wewnętrznego w pojemniku zewnętrznym, pojemnik wewnętrzny nie powinien dotykać dna. Musi być zatem nieco płytszy niż pojemnik zewnętrzny.

Podłoże do uprawy hydroponicznej

Podłoże, którym wypełnimy pojemnik wewnętrzny, musi zapewnić mocne osadzenie rośliny w doniczce i umożliwić dostęp powietrza do korzeni rośliny. W tym celu możemy w prawdzie zastosować po prostu keramzyt lub perlit, warto jednak pokusić się o zakup specjalnego granulatu wypełniającego do uprawy hydroponicznej, dzięki czemu zwiększymy szanse na powodzenie uprawy. Grubość i ciężar podłoża należy dopasować do rodzaju i wielkości uprawianych roślin. Czasem doniczkę trzeba dodatkowo dociążyć kamieniami aby roślina się nie przewróciła. I bardzo ważne - należy się upewnić czy pH roztworu z podłożem jest stabilne i właściwe dla danej rośliny.

Dodatki do podłoży ogrodniczych
Od dobrego podłoża oczekuje się, że będzie ono przepuszczalne, przy jednoczesnej zdolności do zatrzymywania wody i składników pokarmowych. Powinno także być wolne od patogenów i szkodników. Aby uzyskać podłoża spełniające te wszystkie wymagania, dodaje się do nich składniki poprawiające ich właściwości. Przedstawiamy najpopularniejsze dodatki do podłoży ogrodniczych. Więcej...

Rośliny do uprawy hydroponicznej i ich sadzenie

Do uprawy hydroponicznej nadaje się większość roślin doniczkowych, w tym także paprocie i kaktusy. Najlepiej zakupić rośliny specjalnie przygotowane do uprawy hydroponicznej (rozmnażane z sadzonek ukorzenionych od razu w docelowych naczyniach wypełnionych podłożem do uprawy hydroponicznej). Ponieważ jednak możemy mieć problem z zakupem takich roślin w sklepach ogrodniczych czy kwiaciarniach, możemy spróbować uprawy hydroponicznej roślin rosnących wcześniej w zwykłej ziemi.

W takim wypadku bryłę korzeniową rośliny na pół godziny zanurzamy w wodzie o temperaturze pokojowej, a następnie korzenie opłukujemy do czysta. Taki zabieg powiedzie się tylko w przypadku roślin młodych i zdrowych, które przeniesiemy do uprawy hydroponicznej w okresie ich najsilniejszego wzrostu, czyli od kwietnia do połowy czerwca.

Uprawa hydroponiczna anturium
Uprawa hydroponiczna anturium

Tak przygotowaną roślinę umieszczamy w pojemniku wewnętrznym wypełnionym odpowiednim granulatem (jeżeli chcemy zastosować zwykły keramzyt, warto go najpierw przepłukać). Korzenie rośliny ostrożnie rozkładamy, a następnie uzupełniamy granulat do pełna doniczki. Montujemy również wskaźnik poziomu wody. Następnie pojemnik wewnętrzny umieszczamy w pojemniku zewnętrznym i wlewamy wodę, kontrolując jej poziom na wskaźniku.

Nawozy do hydroponiki

Aby roślina rosła, poza wodą, musimy zapewnić jej odpowiednie ilości innych składników odżywczych. W uprawie hydroponicznej najlepiej jest stosować specjalne tabletki, zawierające granulowany nawóz rozpuszczalny. Jeżeli nie uda nam się kupić specjalnych nawozów do uprawy hydroponicznej, możemy spróbować wybrać coś spośród innych dostępnych na rynku nawozów rozpuszczalnych.

Po raz pierwszy, odżywkę umieszczamy po około 2 do 3 tygodniach od posadzenia ukorzenionych roślin. Jeżeli sadziliśmy sadzonki nie ukorzenione, nawóz stosujemy, gdy pojawią się pierwsze korzonki. Pożywkę należy w całości wymieniać co około 6 tygodni. W tym celu naczynie wewnętrzne wyjmujemy z zewnętrznego i kilkakrotnie przepłukujemy wodą materiał wypełniający naczynie wewnętrzne. Oczyszczamy również naczynie zewnętrzne, jeżeli osadził się na nim osad. Osad usuwamy szczoteczką, a następnie naczynie płuczemy gorącą wodą. Nową pożywkę wlewamy bezpośrednio do naczynia zewnętrznego (lub na jego dnie umieszczamy tabletkę nawozową) i do czasu wymiany pożywki na nową do roztworu dolewamy jedynie czystą wodę, aby zapewnić odpowiedni jej poziom.

Przeczytaj również:

Podlewanie kwiatów podczas urlopu
W okresie wakacji letnich wielu miłośników uprawy roślin w mieszkaniu staje przed dylematem - co zrobić aby w czasie naszej nieobecności kwiaty doniczkowe nie uschły? Ten problem rzadziej wystęuje zimą, gdyż wówczas zapotrzebowanie roślin na wodę jest znacznie mniejsze i zniosą one nawet 2 lub 3 tygodniową przerwę w podlewaniu. No ale przecież większość z nas wyjeżdża na urlopy latem. Co zatem zrobić aby nasze kwiaty przetrwały? Więcej...

jak podlewać storczykaJak podlewać storczyka
Podlewania storczyków należy się nauczyć ponieważ wcale nie jest to takie proste i oczywiste. Bez wody niektóre storczyki nie mogłyby długo żyć, choć niektóre jak Phalaenopsis są naprawdę odporne na suszę. Storczyki to rośliny egzotyczne, których nie należy podlewać w taki sam sposób jak większości innych roślin. Przy podlewaniu storczyków trzeba pamiętać o kilku zasadach. Więcej...

HYDROBox - innowacyjne nawadnianie
W jaki sposób zapewnić roślinie skuteczne nawadnianie? Odpowiednią dawkę wody zarówno w czasie suszy, jak i przy zbyt intensywnych opadach zapewnia HYDROBox. Umieszczony pod ziemią pozwoli na rozwój roślin zarówno w doniczkach, jak i w ogrodzie. Dowiedz się co to jest HYDRBox i jak to działa. Poznaj możliwośći zastosowania HYDROBoxu oraz korzyści jakie przyniesie dla Twoich roślin. Więcej...

Tekst opracowano na podstawie: C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, Muza SA, Warszawa 1994, s. 449; Mój Ogród, Delta W-Z, Warszawa 1993, s. 562-563; M. Shubert, R. Herwig, Mieszkamy wśród kwiatów", PWRiL, Warszawa 1986, s. 91-96; A. Krzymińska, Hydroponika - sposób na rośliny doniczkowe, Działkowiec, Nr 12/2003, s. 52-53, oraz strony internetowe: www.hydroponika.pl, hydroponika.com.pl