Żółwik ukośny - uprawa, zimowanie, rozmnażanie

Żółwik ukośny to ciekawa ale wciąż niezbyt często widywana w ogrodach bylina, którą można uprawiać również w pojemnikach. Jej oryginalne kwiaty, wyglądem przypominające głowę żółwia, zdobią ogród do późnej jesieni, gdy wiele roślin już przekwita. Dowiedz się, jak wygląda uprawa żółwika ukośnego i sprawdź jak ta roślina zimuje w naszym klimacie. Podpowiadamy także jak rozmnożyć żółwika ukośnego i jak go przycinać.

Żółwik ukośny - Chelone obliqua
Fot. depositphotos

Jak wygląda żółwik ukośny?

Żółwik ukośny (Chelone obliqua) to bylina należąca do rodziny babkowatych (Plantaginaceae). Roślina ma pokrój kępiasty i dorasta od 50 do 100 cm wysokości. Pędy są wzniesione, sztywne i rzadko wymagają stosowania podpór, co nadaje roślinie uporządkowany wygląd. Ciemnozielone i lancetowate liście żółwika o długości ok. 12 cm mają piłkowane brzegi i wyraźnie widoczne unerwienie. Krzewiasta kępa wygląda atrakcyjnie jeszcze przed pojawieniem się kwiatów.

Najbardziej charakterystyczne są rurkowate kwiaty żółwika o dwuwargowej koronce i długości ok. 3,5 cm, które kształtem przypominają głowę żółwia z lekko rozchylonym pyszczkiem. Zebrane są w gęste kłosy na szczytach ulistnionych pędów. Kwiaty mają barwę różowopurpurową a wewnątrz żółte włoski. Odmiana żółwika ꞌAlbaꞌ posiada kwiaty białe.

Żółwik ukośny - kiedy kwitnie?

Żółwik ukośny kwitnie od lipca do września, ale przy sprzyjającej aurze nawet do połowy października. Dzięki późnemu terminowi kwitnienia ożywia ogród w czasie, gdy wiele letnich bylin już przekwitło. Choć kwiaty pozostają zamknięte przez większość okresu kwitnienia, również wtedy są ozdobne.

Żółwik ukośny - Chelone obliqua
Fot. depositphotos

Żółwik ukośny - uprawa i wymagania

Żółwik ukośny wywodzi się z bagiennych rejonów południowo-wschodniej Ameryki Północnej, dlatego w ogrodzie najlepiej będzie rósł w stale wilgotnej glebie. Roślina preferuje stanowiska półcieniste ale może być sadzona także w pełnym słońcu, pod warunkiem zapewnienia stałej i wysokiej wilgotności podłoża. Nie toleruje długotrwałej suszy. W cieniu kwitnie słabiej a jej pędy mogą się pokładać. Żółwik rozrasta się podziemnymi kłączami, dlatego należy zapewnić mu sporo miejsca i sadzonki sadzić w odległości ok. 60 cm od siebie.

Jaka ziemia dla żółwika?

Bylina ta najlepiej rośnie w ziemi żyznej, próchnicznej, o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego. Dobrze znosi także gleby gliniaste, ale warto je zmieszać z kompostem lub drobnym żwirem. Poprawi to ich strukturę i pozwoli uniknąć zastoisk wodnych zimą, które mogłyby spowodować gnicie karp.

Żółwik ukośny - nawożenie

Żółwika warto zasilić wiosną nawozem wieloskładnikowym o spowolnionym uwalnianiu lub kompostem, który poprawi także strukturę gleby.

Warto wiedzieć
Wiosną roślina dość późno zaczyna wegetację i wyrasta z ziemi, dlatego warto oznaczyć to miejsce, by nie uszkodzić jej podczas prac porządkowych na początku sezonu.

Żółwik ukośny - cięcie

Prawidłowe cięcie żółwika ukośnego wpływa na pokrój i zdrowotność rośliny. Wczesną wiosną należy usunąć wszystkie zaschnięte, ubiegłoroczne pędy tuż przy ziemi. Warto wiedzieć, że pozostawienie ich na okres zimowy może stanowić naturalną, dodatkową osłonę dla karpy korzeniowej.

Aby uzyskać niższe i bardziej rozgałęzione kępy żółwika, można zastosować tzw. cięcie typu Chelsea (Chelsea Chop) czyli przycięcie młodych pędów o 1/3 wysokości na przełomie maja i czerwca. Zabieg ten opóźni kwitnienie o około dwa tygodnie, ale wzmocni strukturę rośliny. Usuwanie przekwitłych kwiatostanów w trakcie sezonu poprawia estetykę całej kępy.

Żółwik ukośny - Chelone obliqua
Fot. depositphotos

Żółwik ukośny - zimowanie

Żółwik ukośny jest przystosowany do polskiego klimatu i znosi mrozy do -23°C (strefa mrozoodporności roślin 6). Zazwyczaj nie wymaga specjalnego okrywania na zimę. Jedynie w przypadku młodych sadzonek lub podczas bezśnieżnych zim, w najchłodniejszych regionach kraju, warto okryć bylinę korą ogrodową lub liśćmi.

Żółwik ukośny - rozmnażanie

Roślinę można rozmnażać na trzy sposoby:

• Podział kęp - to najszybsza metoda na odmłodzenie żółwika i uzyskanie nowych okazów. Kępy dzieli się wiosną, gdy pojawiają się pierwsze przyrosty.
• Sadzonki pędowe - sadzonki pobiera się w maju lub czerwcu z wierzchołków pędów, które nie mają jeszcze pąków kwiatowych. Ich końcówki zanurza się w ukorzeniaczu i umieszcza w wilgotnym, przepuszczalnym podłożu, pod folią. Przez pierwszą zimę przechowuje się je w chłodnym, jasnym pomieszczeniu, a na stałe miejsce wysadza w następnym roku.
• Wysiew nasion - metoda najbardziej czasochłonna. Nasiona wymagają stratyfikacji. Można je wysiewać jesienią bezpośrednio do gruntu, na rozsadniku. Na stałe miejsce sadzonki przenosi się dopiero w kolejnym roku.

Monika Chwała

Przeczytaj również:

• Penstemon - odmiany, uprawa, rozmnażanie
• Byliny wieloletnie długo kwitnące - całe lato i jesienią
• Byliny do cienia i półcienia. Byliny cieniolubne kwitnące i ozdobne z liści

Opracowano na podstawie:
1. K. Karczmarz, Ozdobne perełki do ogrodu, Działkowiec nr 12/23, s. 11-13;
2. J. Scott-Macnab, Wielka ilustrowana encyklopedia roślin ogrodowych, Reader's Digest Przegląd Sp. z o.o., Warszawa 2004, s. 130-131;
3. L. Hattatt, 1000 roślin ogrodowych od A-Z, Wydawnictwo Parragon, UK 2008, s. 68.