Właściwości rabarbaru. Czy rabarbar jest zdrowy?

Kwaskowate łodygi rabarbaru kojarzą się z wiosną, kompotem i plackiem drożdżowym ale są także cennym źródłem witamin, składników mineralnych i substancji odżywczych. Kwestia wpływu rabarbaru na organizm człowieka rodzi jednak wiele wątpliwości, zwłaszcza w odniesieniu do potencjalnych zagrożeń. Sprawdź, jakie wartości odżywcze i właściwości lecznicze ma rabarbar. Wyjaśniamy, czy rabarbar jest zdrowy i kiedy jego spożycie może być niebezpieczne.

Kompot z rabarbaru
Fot. depositphotos

Wartości odżywcze rabarbaru

Rabarbar ogrodowy (Rheum rhaponticum), ze względu na zawartość wody przekraczającą 90%, jest warzywem charakteryzującym się wyjątkowo niską kalorycznością - dostarcza zaledwie 21 kcal w 100 g surowych ogonków liściowych. Jest źródłem błonnika, który efektywnie wspiera pracę jelit i zapobiega zaparciom. Rabarbar jest dobrym źródłem witaminy C, która jest silnym antyoksydantem i wspiera układ immunologiczny oraz witaminy K, kluczowej dla procesów krzepnięcia krwi oraz zdrowia kości.

Ponadto rabarbar zawiera prowitaminę A, witaminę E i witaminy z grupy B oraz składniki mineralne, takie jak: potas, wapń, magnez, fosfor, żelazo mangan, cynk i sód. Wartości odżywcze rabarbaru wynikają również z bogactwa związków bioaktywnych, w tym polifenoli i flawonoidów, które działają jako silne antyoksydanty oraz kwasów organicznych i olejków eterycznych.

Źródło: USDA

Właściwości lecznicze rabarbaru

Właściwości lecznicze rabarbaru wynikają przede wszystkim z działania błonnika oraz bogactwa związków bioaktywnych. Dzięki wysokiej zawartości polifenoli (m.in. antocyjanów i flawonoidów), rabarbar wykazuje silne działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne, które wspiera ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym i może obniżać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Wspomaga także redukcję poziomu cholesterolu, ma niski indeks glikemiczny (IG 15) i wspiera regulację poziomu glukozy.

Najzdrowsze są młode ogonki liściowe rabarbaru, zbierane wiosną
Fot. depositphotos

Zawarty w łodygach rabarbaru błonnik wspiera prawidłową perystaltykę jelit oraz działa prebiotycznie. Obecność antrachinonów (reina, emodyna, aloe-emodyna) wykazuje działanie przeczyszczające, pobudza perystaltykę jelit i wspiera trawienie. Najwyższe stężenie tych związków występuje w korzeniu rabarbaru leczniczego. Ponadto, rabarbar pobudza apetyt i działa żółciopędnie a dzięki dużej zawartości fitoestrogenów może łagodzić objawy menopauzy.

• Dlaczego rabarbar ma cienkie łodygi?
• Dobre sąsiedztwo dla rabarbaru. Co sadzić, a czego nie sadzić obok rabarbaru?

Kiedy rabarbar jest trujący?

Choć rabarbar ma wiele właściwości prozdrowotnych, w pewnych warunkach może być szkodliwy lub toksyczny. Dzieje się tak głównie z powodu wysokiej zawartości kwasu szczawiowego oraz jego soli, które w nadmiarze mogą wiązać wapń w organizmie, prowadząc do jego niedoboru lub sprzyjają powstawaniu kamieni nerkowych.

Największe stężenie toksycznych związków występuje w liściach rabarbaru, które nie nadają się do spożycia. Zjedzenie ich może doprowadzić do poważnego zatrucia, objawiającego się nudnościami, wymiotami a w ciężkich przypadkach do uszkodzenia nerek.

Łodygi rabarbaru zawierają umiarkowane ilości kwasu szczawiowego, który w niewielkich ilościach nie jest szkodliwy dla osób zdrowych. Jednak osoby z kamicą nerkową lub innymi schorzeniami nerek powinny zachować szczególną ostrożność i ograniczyć spożycie rabarbaru. Kwas szczawiowy wiąże wapń, tworząc trudno rozpuszczalny szczawian wapnia, sprzyjający powstawaniu kamieni w drogach moczowych.

Wraz z upływem sezonu wegetacyjnego stężenie kwasu szczawiowego w łodygach rabarbaru wzrasta, osiągając wyższe poziomy pod koniec lata. Z tego powodu wiosenne zbiory rabarbaru są bardziej zalecane. Ogonki liściowe zawierają wtedy najmniej kwasu szczawiowego i są korzystniejsze dla zdrowia.

Monika Chwała

Przeczytaj również:

• Rośliny bogate w białko. Jakie warzywa i owoce mają najwięcej białka?
• 3 najzdrowsze owoce świata, które musisz mieć w ogrodzie!
• Zioła na obniżenie cholesterolu

Opracowano na podstawie:
1. I. Gumowska, Czy wiesz co jesz, Wydawnictwo Alfa, Warszawa 1985, s. 177;
2. A. Wrzodak, Sadzimy wieloletnie i zioła, Działkowiec 9/2019, s. 46.