Szpinak nowozelandzki - właściwości, uprawa, zbiór

Szpinak nowozelandzki to roślina, która zdobywa coraz większą popularność. W przeciwieństwie do szpinaku warzywnego, który w ciepłe dni szybko przechodzi w fazę kwitnienia, ten gatunek doskonale radzi sobie latem. Dowiedz się, jak wygląda uprawa szpinaku nowozelandzkiego oraz jakie właściwości mają jego mięsiste liście. Wyjaśniamy także kiedy siać i zbierać szpinak nowozelandzki.

Szpinak nowozelandzki - Tetragonia tetragonoides
Fot. depositphotos

Jak wygląda szpinak nowozelandzki?

Szpinak nowozelandzki (Tetragonia tetragonoides), określany także jako trętwian czterorożny lub tetragonia czterorożna, to roślina o pokroju płożącym. Tworzy silnie rozgałęzione, grube pędy, które mogą osiągać długość od 60 do 100 cm. Jasnozielone liście mają romboidalny kształt, są mięsiste, pokryte drobnymi włoskami i wyraźnie grubsze w porównaniu ze szpinakiem warzywnym.

Kwiaty szpinaku nowozelandzkiego są drobne i żółto-zielone. Twarde, zdrewniałe owoce posiadają wyrostki. W przeciwieństwie do zwykłego szpinaku, trętwian nie wybija w pędy kwiatostanowe pod wpływem wysokich temperatur, co pozwala na zbiór liści latem.

Czy szpinak nowozelandzki jest wieloletni?

W swoim naturalnym środowisku, w Nowej Zelandii i Australii, roślina ta jest byliną. W naszej strefie klimatycznej szpinak nowozelandzki uprawia się jako roślinę jednoroczną. Nie jest mrozoodporny a pierwsze jesienne przymrozki niszczą nadziemne części rośliny. Jego nasiona mają bardzo twardą okrywę, mogą więc przetrwać zimę w glebie i wykiełkować wiosną. To czasem może sprawiać mylne wrażenie, że roślina jest wieloletnia.

Szpinak nowozelandzki - Tetragonia tetragonoides
Fot. Dinkum, CC0, Wikimedia Commons

Szpinak nowozelandzki - właściwości

Szpinak nowozelandzki wykazuje liczne właściwości prozdrowotne, wspierając prawidłowe funkcjonowania organizmu. Swoje właściwości zdrowotne szpinak nowozelandzki zawdzięcza zawartości następujących składników:

• błonnik - usprawnia procesy trawienne,
• flawonoidy - wykazują silne działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, pomagając komórkom w neutralizacji wolnych rodników,
• potas - pomaga regulować ciśnienie tętnicze, wspomagając pracę serca i układ krążenia,
• żelazo - odgrywa ważną rolę w procesach krwiotwórczych i zapobieganiu anemii.

Należy jednak pamiętać, że ze względu na obecność kwasu szczawiowego w liściach szpinaku nowozelandzkiego (może ograniczać przyswajanie wapnia), osoby z tendencją do kamicy nerkowej powinny spożywać go z umiarem. Zaleca się łączenie szpinaku z produktami bogatymi w wapń, takimi jak: sery, jogurty czy mleko, co pozwala na neutralizację szczawianów.

Szpinak nowozelandzki - wartości odżywcze

W 100 g surowego szpinaku nowozelandzkiego jest zaledwie 14 kcal, co czyni go idealnym składnikiem diet redukcyjnych. Jest bogatym źródłem witaminy C, która wspiera odporność, witaminy A (beta-karotenu) oraz witamin z grupy B, niezbędnych dla prawidłowej pracy układu nerwowego. Opisywane warzywo liściowe dostarcza również składników mineralnych, takich jak wapń, żelazo, fosfor, magnez czy potas. Dokładnie zawartość tych składników przedstawia tabela poniżej.

Szpinak nowozelandzki - kiedy siać?

Szpinak nowozelandzki można uprawiać poprzez:

• z rozsady (zalecane ze względu na długi okres kiełkowania nasion)
• wysiew nasion bezpośrednio do gruntu.

Wysiew na rozsadę

Zaleca się uprawę szpinaku nowozelandzkiego z rozsady, ponieważ nasiona kiełkują dość długo, nawet około 40 dni. Nasiona na rozsadę wysiewa się do doniczek w drugiej połowie marca a podrośnięte sadzonki do gruntu przenosi się w drugiej połowie maja.

Wysiew bezpośrednio do gruntu

Bezpośrednio do gruntu szpinak nowozelandzki można siać dopiero w drugiej połowie maja, gdy minie ryzyko przymrozków a temperatura gleby osiągnie około 15-20°C. Jeśli wiosna jest ciepła można go wysiać już na początku maja a zagon w razie ochłodzenia okryć agrowłókniną. Nasiona wysiewa się po kilka sztuk w jednym miejscu. Przed siewem nasiona warto moczyć w letniej wodzie przez 24 godziny, aby zmiękczyć twardą okrywę.

Szpinak nowozelandzki - Tetragonia tetragonoides
Fot. depositphotos

Szpinak nowozelandzki - uprawa

Szpinak nowozelandzki jest wrażliwy na przymrozki i najlepiej rośnie w temperaturze powyżej 20°C, na stanowisku słonecznym i osłoniętym od wiatru. Preferuje gleby żyzne i przepuszczalne, o odczynie zbliżonym do obojętnego (pH 6,5-7,0).

Co ile sadzić szpinak nowozelandzki?

Ze względu na silny wzrost konieczne jest zachowanie dużych odstępów, optymalna rozstawa sadzenia szpinaku nowozelandzkiego to około 60-70 cm w rzędzie i podobna między rzędami.

Szpinak nowozelandzki - nawożenie i podlewanie

Szpinak nowozelandzki najlepiej rośnie w pierwszym lub drugim roku po nawożeniu obornikiem. Ziemię można też wzbogacić kompostem. Choć szpinak nowozelandzki znosi krótkotrwałe niedobory wody, regularne podlewanie sprawia, że liście będą bardziej soczyste. W początkowej fazie wzrostu rośliny należy odchwaszczać.

Co sadzić obok szpinaku nowozelandzkiego?

Szpinak nowozelandzki dobrze rośnie obok takich warzyw jak: kalarepa, kapusta, marchew, ogórek, seler i pomidor.

Złym sąsiedztwem są dla szpinaku nowozelandzkiego są: cebula, burak ćwikłowy. Lepiej też unikać sadzenia go bezpośrednio przy niskich i delikatnych roślinach, ponieważ pędy szpinaku mogą je zagłuszyć.

Szpinak nowozelandzki - zbiór, kiedy zrywać?

Okres zbioru szpinaku nowozelandzkiego może trwać od czerwca lub lipca aż do pierwszych przymrozków. Zrywa się jedynie młode wierzchołki pędów o długości ok. 10-15 cm wraz z kilkoma liśćmi. Regularne uszczykiwanie pędów stymuluje roślinę do silniejszego krzewienia się i wytwarzania nowych, świeżych przyrostów.

Szpinak nowozelandzki - jak jeść?

W kuchni szpinak nowozelandzki ma prawie takie samo zastosowanie jak szpinak warzywny, jednak jego liście są nieco bardziej chrupkie i mięsiste. Najsmaczniejsze są liście i wierzchołki młodych pędów, starsze pędy mogą być bardziej włókniste.

Przed spożyciem zaleca się krótkie blanszowanie liści (ok. 2-3 minuty) we wrzącej wodzie a następnie przepłukanie zimną wodą. Tak przygotowany szpinak nadaje się do duszenia z czosnkiem, jako składnik tart, zapiekanek, lasagne, farszu do naleśników, sosów czy zup.

Młode, zblanszowane liście szpinaku nowozelandzkiego są również doskonałym dodatkiem do letnich sałatek, koktajli i smoothie. Jego smak podkreśla dodatek czosnku, gałki muszkatołowej oraz różnorodne gatunki serów. Szpinak ten można także mrozić.

Monika Chwała

Przeczytaj również:

• Szpinak malabarski pnący - właściwości, wysiew, uprawa, kiedy do gruntu
• Dlaczego szpinak jest gorzki i jak go uratować?
• Dobre i złe sąsiedztwo dla szpinaku. Co sadzić obok szpinaku, a czego lepiej unikać?
• Choroby i szkodniki szpinaku. Dlaczego szpinak żółknie, nie wschodzi lub ma plamy na liściach?

Opracowano na podstawie:
1. D. Kosecka-Makieła, Szpinak na lato, Działkowiec 5/2023, s. 46;
2. R. Dobromilska, K. Kunder, Mało znane warzywa liściowe, Działkowiec 12/2007, s. 46-47.