Szkodniki rzodkiewki. Dlaczego rzodkiewka ma robaki, dziury w liściach i co ją obgryza?
Zastanawiasz się dlaczego rzodkiewka jest robaczywa lub ma wygryzione dziury? No cóż, to wspaniałe warzywo smakuje nie tylko nam, ale też licznym chrząszczom, nicieniom, ślimakom oraz larwom pewnej muchówki. W tym artykule demaskujemy wrogów rzodkiewki i wskazujemy ich słabe strony. Oto najczęściej spotykane szkodniki rzodkiewki i najlepsze sposoby na ich zwalczanie!
Dziury w liściach rzodkiewki wygryzione prawdopodobnie przez pchełki
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl
Chowacze
Chowacze (Ceutorhynchus) to chrząszcze z ryjkiem dorastające do długości 3.5-5 mm. Ciało w kolorze jasno- lub ciemnoszarym jest łuskowato owłosione a na pokrywach skrzydeł widoczny jest wzór. Białawe larwy z żółtobrązową głową dorastają do 7 mm. Te chrząszcze na rzodkiewce nie powodują zwykle dużych szkód. Larwy żerują wewnątrz roślin, głównie w ogonkach liściowych a dorosłe osobniki wygryzają dziurki w liściach i zgrubieniach. Aby ochronić rzodkiewkę przed chowaczami należy stosować zmianowanie oraz unikać upraw w sąsiedztwie rzepaku.
Drążyny
Drążyny (Baris) to chrząszcze żerujące na warzywach kapustowatych. Dorastają do 6 mm, mają krótki ryjek i błyszczące pokrywy skrzydeł w kolorze zielonym, granatowym, brązowym lub czarnym. Kremowe larwy z brązową głową o długości 6 mm są łukowato wygięte.
Dorosłe chrząszcze wygryzają otwory w liściach i na zgrubieniach korzeniowych rzodkiewki, co obniża wartość plonu. Larwy żerują w łodygach, szyjce korzeniowej i korzeniach. Metody zwalczania drążyn są takie same, jak w przypadku chowaczy.
Nicienie
Mątwik burakowy (Heterodera schachtii) to nicień, który pasożytuje na wielu roślinach, w tym na rzodkiewce. Zimuje w glebie w postaci cyst, które mogą przetrwać nawet 10 lat. Larwy wylęgają się wiosną, gdy temperatura gleby osiągnie 10-12°C. Szkodnik ten żeruje na korzeniach, co prowadzi do spowolnienia wzrostu, karłowacenia oraz żółknięcia i zasychania liści. Rośliny są bardziej wrażliwe na brak wody a na korzeniach tworzy się charakterystyczna „broda”.
Zwalczanie mątwika w rzodkiewce opiera się na zmianowaniu z długimi, 6-8-letnimi przerwami w uprawie roślin żywicielskich (m.in. buraków, szpinaku, rzepaku, kapusty, gorczycy). Warto stosować preparaty np. na bazie wrotyczu, np. Wrotycz ProBio Ogród lub sadzić aksamitki, które wydzielają substancje odstraszające nicienie.
Pchełki
Pchełki (Phyllotreta) to chrząszcze żerujące na roślinach kapustowatych, najbardziej aktywne są podczas ciepłej i suchej pogody. Na rzodkiewce najczęściej żerują: pchełka smużkowana, pchełka falistosmuga, pchełka czarna i pchełka czarnonoga. Dorastają one do 3 mm długości i, w zależności od gatunku, mają różną barwę błyszczących pokryw, czasem z wzorkami. Larwy pchełek dorastają do 7 mm długości.
Pchełki to szkodniki rzodkiewki wygryzające dziury w liściach
Fot. depositphotos
Objawy żerowania pchełek na rzodkiewce to drobne otwory na liściach. Najwięcej szkód wyrządzają w fazie liścieni. Dziury powodują zmniejszenie się powierzchni asymilacyjnej co prowadzi do utraty wody, żółknięcia i więdnięcia liści oraz zamierania całych roślin. Larwy pchełek żerują na korzeniach lub wewnątrz liści (tylko pchełka smużkowana).
Zwalczanie pchełek w rzodkiewce wymaga zmianowania, unikania uprawy rzodkiewki w sąsiedztwie warzyw kapustowatych i rzepaku oraz usuwanie resztek roślin. Wczesny siew wiosną oraz siew jesienny także mogą ograniczyć szkody. Pomocne jest okrywanie rzodkiewki agrowłókniną, oprószanie roślin i ziemi wokół nich mączką bazaltową lub ziemią okrzemkową, stosowanie żółtych tablic lepowych oraz preparatów na bazie wrotyczu.
Pędraki
Pędraki to larwy chrząszczy, takich jak: chrabąszcz majowy, ogrodnica niszczylistka czy guniak czerwczyk. Larwy te osiągają do 5 cm długości, mają białawe ciało w kształcie litery C, ciemną głowę i trzy pary odnóży.
Złapany pędrak
Fot. depositphotos
Pędraki żerują w glebie i żywią się podziemnymi częściami rzodkiewki. Podgryzają korzenie, w zgrubieniach korzeniowych wygryzają dziury. Rośliny są osłabione, więdną i obumierają. Dorosłe osobniki chrząszczy zjadają liście. Uszkodzone miejsca stanowią wrota dla patogenów.
Pędraki można usuwać ręcznie podczas przekopywania gleby. Rzodkiewkę (i inne warzywa) najlepiej uprawiać z dala od nieużytków i łąk. Pomocne będą pułapki zwabiające pędraki np. z zakopanych ziemniaków. Do oprysków i podlewania gleby stosuje się preparaty na bazie wrotyczu np. Wrotycz ProBio Ogród oraz środki z pasożytniczymi nicieniami żerującymi na pędrakach, np. Larva Stoper.
Ślimaki
Ślimaki (Gastropoda) mogą powodować znaczne straty w uprawach rzodkiewki (i innych warzyw), zwłaszcza we wczesnej fazie rozwoju roślin. W okresie kiełkowania niszczą siewki, zjadają liścienie, korzenie, wygryzają dziury w liściach rzodkiewki. Często żerują w nocy lub w wilgotne, pochmurne dni. Na roślinach widoczny jest charakterystyczny, srebrzysty śluz i odchody. Ślimaki mogą również przenosić patogeny wywołujące choroby rzodkiewki.
Mały ślimak na liściach rzodkiewki
Fot. depositphotos
Aby ograniczyć ilość ślimaków można je zbierać, należy usuwać deski i kamienie, pod którymi ślimaki mogą się ukrywać. Pomocne będą bariery z popiołu, trocin, skorupek jaj, blachy miedzianej, obsypywanie roślin mączka bazaltową a także pułapki z piwa. Ślimaki mają wielu naturalnych wrogów ale można je zwalczać także ekologicznymi środkami z fosforanem żelaza, takimi jak: Ślimak Control czy Ślimakol Naturen.
Śmietka kapuściana
Śmietka kapuściana (Delia radicum) to szara muchówka o długości ok 6 mm. Jej białożółte larwy są szkodnikiem warzyw kapustowatych, w tym rzodkiewki. Zimuje w glebie w postaci bobówek i wylatuje wiosną, gdy gleba ogrzeje się do około 10°C. Jaja składa na szyjce korzeniowej lub w jej pobliżu. W maju wylęgają się z nich larwy.
Larwy śmietki drążą korytarze w zgrubieniach rzodkiewki i zanieczyszczają je odchodami, uszkadzają też części nadziemne. Rośliny przestają rosnąć, żółkną i zamierają.
Aby zwalczyć śmietkę w rzodkiewce powinno się stosować płodozmian, przekopywać ziemię po zbiorach, ubijać ją lub rozkładać tekturę wokół roślin. Do osłony upraw można używać siatek i włókniny. Pomocne są także pułapki zapachowe, żółte tablice lepowe oraz opryski z preparatów na bazie czosnku, np. Boczos Płynny.
Przeczytaj również:
- Rzodkiewka w doniczce. Uprawa rzodkiewki w domu i na balkonie
- Warzywa rzepowate - charakterystyka i przykłady
- Warzywa łatwe w uprawie, o krótkim okresie wegetacji
Opracowano na podstawie:
1. M. Rogowska, J. Sobolewski, Choroby i szkodniki warzyw, Plantpress, Kraków 2018, s. 93-109;
2. Poradnik sygnalizatora ochrony rzodkiewki, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice 2016;
3. Instrukcja uprawy rzodkiewki (Raphanus sativus L.) na nasiona metodami ekologicznymi, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice 2020.
