Szkodniki pietruszki korzeniowej i naciowej. Objawy, zdjęcia, zwalczanie
Pietruszka korzeniowa i naciowa to popularne warzywa często uprawiane w przydomowych ogródkach lub na działkach. Niestety, ich uprawa narażona jest na ataki wielu szkodników, które mogą znacznie obniżyć plon oraz jakość korzeni i naci. Sprawdź, jakie szkodniki atakują pietruszkę i jakie są objawy ich żerowania. Podpowiadamy również najlepsze sposoby na zwalczanie szkodników pietruszki.
Szkodniki pietruszki korzeniowej i naciowej
Fot. depositphotos/pixabay
Co zjada pietruszkę?
Pietruszka atakowana jest przez różne gatunki szkodników. Niektóre z nich, takie jak nicienie glebowe czy larwy, żerują pod ziemią, atakując korzenie roślin. Ich obecność na wczesnym etapie rozwoju rośliny często jest trudna do zauważenia, co sprawia, że są szczególnie groźne.
Inne, jak np. mszyce, żerują na liściach pietruszki i zwykle dostrzegane są, gdy ich populacja jest jeszcze niewielka. Obserwując uważnie uprawiane rośliny oraz wprowadzając odpowiednie metody ochrony łatwiej można zapobiec stratom w plonach.
Guzak północny
Guzak północny (Meloidogyne hapla) to mikroskopijny nicień o długości do 1,3 mm. Najliczniej występuje na glebach lekkich i próchniczych. Larwy szkodnika wnikają do korzeni pietruszki i przy temperaturze gleby około 18°C rozpoczynają żerowanie. Nicień ten jest również szkodnikiem marchwi.
Nicienie wydzielają enzymy, które są przyczyną powstawania charakterystycznych wyrośli na korzeniach pietruszki i marchwi. Na guzowatych tworach wyrastają drobne korzenie boczne tworząc tzw. brodę. Silne porażenie prowadzi do deformacji i skrócenia korzeni.
Objawy żerowania guzaka północnego na korzeniach marchwi
Fot. Walter Peraza Padilla, National University of Costa Rica, CC BY 3.0, Wikimedia Commons
W efekcie żerowania guzaka północnego rośliny gorzej pobierają wodę i składniki pokarmowe, są mniej odporne na suszę, ich liście żółkną i więdną. Siewki wschodzą wolniej. Nicienie potrafią szybko zniszczyć cała uprawę.
Zwalczanie tego szkodnika pietruszki polega na monitorowaniu uprawy oraz stosowaniu zasad płodozmianu warzyw. Pietruszkę powinno się uprawiać na tym samym stanowisku dopiero po 4-6 latach. Do ochrony biologicznej używa się środków z nicieniami i bakteriami zwalczającymi szkodnika. Do podlewania gleby można użyć preparatów na bazie wrotyczu np. Wrotycz ProBio Ogród albo środka P-Drakol.
Szpilecznik baldasznik
Szpilecznik baldasznik (Paratylenchus bukowinensis) to kolejny nicień glebowy atakujący pietruszkę. Dorasta do 1,2 mm długości. Najbardziej aktywny jest w okresie od lipca do września na glebach mało wilgotnych lub podczas sezonu z małą ilością deszczu. Larwy bez pożywienia mogą przetrwać ponad 4 lata.
Jakie są objawy żerowania tego szkodnika pietruszki? Porażone rośliny słabiej rosną, są karłowate, a ich liście żółkną. Korzenie są skrócone i rozwidlone. Pojawiają się liczne pęczki drobnych, cienkich korzeni bocznych z widocznymi nekrotycznymi zmianami i ordzawieniami.
Najlepszą metodą zwalczania tego szkodnika pietruszki jest profilaktyka. Na polach zasiedlonych przez szkodnika pietruszkę uprawia się nie wcześniej niż co 5 lat. W tym czasie na takim polu nie powinny rosnąć inne rośliny z rodziny selerowatych, w tym chwasty. Jeśli przy zbiorach zauważone zostały korzenie skrócone i rozwidlone, może to świadczyć o obecności szpilecznika. W zwalczaniu pomocne będą te same preparaty, co w przypadku guzaka północnego, czyli Wrotycz ProBio Ogród oraz P-Drakol.
Połyśnica marchwianka
Połyśnica marchwianka (Chamaepsila rosae) to groźny szkodnik marchwi ale też pietruszki czy selera. Dorosłe, czarne i błyszczące muchówki mają pomarańczową głowę i dorastają do 5 mm długości. Pojawiają się w maju, chętnie bytują w zacienionych miejscach. Żółtawe larwy o długości ok 7 mm zasiedlają korzenie i drążą w nich korytarze wypełnione ciemnymi odchodami. Na nich rozwijają się patogeny wywołujące zgnilizny. Porażone rośliny mają zahamowany wzrost a korzenie nie nadają się do konsumpcji i przechowywania. Na etapie wschodów uszkadzane są także siewki.
Połyśnica marchwianka - dorosły owad i larwa
Fot. Rasbak, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.
Aby ograniczyć liczebność połyśnicy na pietruszce należy przestrzegać zasad zmianowania i nie uprawiać pietruszki oraz innych atakowanych roślin na tym samym miejscu przez 3-4 lata. Okrywanie grządek siatką utrudnia połyśnicy składanie jaj w ziemi. Przekopywanie ziemi po zbiorach niszczy poczwarki w glebie. Warto stosować pułapki feromonowe oraz żółte tablice lepowe wyłapujące dorosłe owady.
Po stwierdzeniu obecności połyśnicy do oprysków stosuje się preparaty na bazie czosnku i cebuli. Można je przygotować samodzielnie lub skorzystać z gotowych rozwiązań, takich jak Boczos płynny. Ich zapach dezorientuje muchówki i utrudnia im znalezienie atakowanego warzywa.
Rolnica zbożówka
Rolnica zbożówka (Agrotis segetum) to motyl z rodziny sówkowatych. Jest groźnym szkodnikiem wielu upraw. Jego łupem pada zarówno pietruszka korzeniowa jak i pietruszka naciowa. Ma szarobrązowe skrzydła i długość do około 42 mm. Ciemnooliwkowe, grube gąsienice z ciemną linią na grzbiecie zimują w glebie a wiosną wznawiają żerowanie. Uszkadzają zarówno podziemne, jak i nadziemne części roślin, podgryzają korzenie, podstawy łodyg i liście. Doprowadzają do więdnięcia i zamierania roślin, w uprawach pojawiają się puste miejsca a plony są mniejsze.
Gąsienica rolnicy zbożówki
Fot. depositphotos
Warto pamiętać, że na pietruszce żerować mogą także inne rolnice. Przy małej ilości szkodników gąsienice można zbierać ręcznie. Po zbiorach ziemię należy przekopać i usunąć chwasty. Do odławiania samców od maja do września można wykorzystać pułapki feromonowe.
Osiewnik rolowiec
Osiewnik rolowiec (Agriotes lineatus) to brunatny chrząszcz z paskowanymi pokrywami o długości ok 10 mm. Jego larwy określane są jako drutowce. Są żółtobrunatne i wydłużone. Wiosną żywią się kiełkującymi nasionami i siewkami. W późniejszym czasie w korzeniach wygryzają dziury i wąskie korytarze, zanieczyszczone odchodami. Rośliny nie rosną, mogą nawet zamierać. Są bardziej podatne na choroby, korzenie gniją, nadziemne części żółkną, więdną i zamierają.
Drutowiec - larwa chrząszcza Agriotes lineatus
Fot. Danny Steaven, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Larwy można wyłapywać ręcznie. Pomocne będą także przynęty z marchwi lub ziemniaków, które zakopuje się w ziemi na głębokości 10-15 cm. Głębokie przekopywanie przed założeniem uprawy oraz spulchnianie międzyrzędzi w sezonie wegetacyjnym powoduje, ze larwy są wyrzucane na powierzchnię i zjadane przez ptaki. Warto stosować zasady płodozmianu oraz wysiewać gorczycę, grykę czy łubin, które działają na nie odstraszająco. Do zwalczania osiewnika można stosować środki z nicieniami pasożytującymi na drutowcach oraz preparaty roślinne z wrotyczem np. Wrotycz ProBio Ogród.
Mszyca wierzbowo-marchwiowa
Mszyca wierzbowo-marchwiowa (Cavariella aegopodii) to gatunek mszycy dwudomowej, której pierwotnym żywicielem jest wierzba a wtórnym m.in. pietruszka, na którą szkodniki przelatują w maju. Mszyca ta ma zielonkawy kolor a jej liczne kolonie pojawiają się na spodniej stronie liści i młodych pędach. Wysysa soki roślinne, co prowadzi do deformacji, kędzierzawienia, zwijania się i żółknięcia liści. Na liściach pojawia się również spadź, na której rozwijają się grzyby sadzakowe. Korzenie pietruszki są słabo wykształcone a rośliny osłabione.
Mszyca wierzbowo-marchwiowa
Fot. Jesse Rorabaugh, CC0, Wikimedia Commons
Populację mszyc ograniczy uprawianie pietruszki z dala od wierzb oraz usuwanie chwastów. Pomocne mogą być opryski z mydła potasowego, wyciągów i gnojówek roślinnych np. z czosnku czy pokrzywy albo domowe preparaty z sody lub octu. Do zwalczania mszyc można także użyć naturalnych środków Agrocover Spray oraz Emulpar 940 EC na bazie naturalnego oleju rydzowego.
Chrabąszcz majowy
Chrabąszcz majowy (Melolontha melolontha) to brunatny chrząszcz o długości ok 3 cm. Szkodnikami pietruszki są jego żarłoczne larwy czyli pędraki. Przyjmują kształt litery „C”, są białe, grube, mają brązową głowę i trzy pary odnóży. Pędraki podgryzają korzenie powodując zahamowanie wzrostu, więdnięcie roślin, żółknięcie i zasychanie.
Pędraki, czyli larwy chrabąszcza majowego
Fot. ©Agnieszka Lach
Aby ograniczać liczbę pędraków należy przekopywać glebę po zbiorach, stosować zasady płodozmianu, uprawiać warzywa z dala od łąk i nieużytków. Do podlewania gleby wokół roślin można wykorzystać preparaty z pasożytniczymi nicieniami np. Larva Stoper, preparat mikrobiologiczny P-Drakol albo Wrotycz ProBio Ogród.
Przeczytaj również:
- Co sadzić obok pietruszki?
- Pietruszka naciowa w doniczce - jak siać, uprawa, jak długo rośnie
- Dlaczego pietruszka nie rośnie w korzeń?
- Jak przechowywać natkę pietruszki na zimę
Opracowano na podstawie:
1. M. Rogowska, J. Sobolewski, Choroby i szkodniki warzyw, Plantpress, Kraków 2018, s. 144-152, 270-272;
2. Poradnik sygnalizatora ochrony pietruszki korzeniowej i naciowej, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice 2018;
3. Program ochrony pietruszki korzeniowej i naciowej, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice 2025.
