Szkodniki na sałacie. Co zjada sałatę i wygryza dziury w liściach?
Delikatne, soczyste liście sałaty to przysmak dla wielu ogrodowych szkodników. Objawy ich żerowania, takie jak dziury w liściach sałaty, obgryzione brzegi liści czy całkowite zniszczenie młodych roślin obserwuje się zarówno w uprawie gruntowej jak i pod osłonami. W tym artykule wyjaśniamy co zjada sałatę i jak rozpoznać objawy żerowania poszczególnych szkodników. Podpowiadamy najlepsze sposoby na zwalczanie szkodników sałaty!
Ślimak zjada sałatę
Fot. depositphotos
Szkodniki sałaty atakują już od momentu wysiewu nasion. Warto więc monitorować uprawę i szybko reagować. Dziury w liściach sałaty, zniszczenia całych główek, deformacje liści lub zahamowanie wzrostu mogą być efektem żerowania różnych gatunków owadów, ślimaków i nicieni. Poniżej omawiamy najczęściej występujące szkodniki sałaty i sposoby na ich zwalczanie.
Czy ślimaki jedzą sałatę?
Ślimaki (Gastropoda), zarówno z muszlami, jak i bez nich, to szkodniki, które uwielbiają jeść sałatę. Tym samym powodują znaczne straty w uprawie tego warzywa. Ślimaki wygryzają dziury w liściach sałaty, zeskrobują miękisz oraz zjadają nasiona i siewki. Żerują nocą, dlatego czasem nie widzimy ślimaków, a jedynie powodowane przez nie zniszczenia. Ich aktywność wzmaga się po deszczu. Pozostawiają na roślinach charakterystyczne, srebrzyste ślady śluzu i odchody. Dziury w liściach i resztki śluzu to bezapelacyjne dowody, że wcześniej na sałacie żerowały ślimaki.
Ślimaki nagie żerują na sałacie
Fot. depositphotos
Zwalczanie ślimaków w uprawie sałaty polega na osuszaniu nadmiernie wilgotnych miejsc, usuwaniu resztek roślinnych i chwastów oraz stosowaniu jesiennej orki. Przy małej ilości, ślimaki można zbierać ręcznie. Dodatkowo obok roślin warto umieścić pułapkę na ślimaki oraz usypywać wokół roślin lub całych grządek bariery przeciwko ślimakom. Do tego celu przydają się pokruszone skorupki jaj, mączka bazaltowa lub gotowe produkty dostępne w sklepach ogrodniczych: Ślimak Stoper bariera na ślimaki oraz Debris wapniowy.
Błyszczka jarzynówka i piętnówki
Błyszczka jarzynówka (Autographa gamma) to motyl o brunatnych skrzydłach z rysunkiem w kształcie litery gamma. Szkody wyrządzają zielone gąsienice o długości około 40 mm. Wygryzają dziury i szkieletują liście sałaty. Osłabione rośliny wolniej rosną i są zanieczyszczone odchodami szkodnika.
Błyszczka jarzynówka - gąsienica i dorosły owad
Fot. Bj.schoenmakers/Pedalito, CC0, Wikimedia Commons
Piętnówka rdestówka (Melanchra persicariae) i piętnówka chwastówka (Anarta trifolii) to także gąsienice motyli z rodziny sówkowatych (Noctuidae). Dorastają do 40-45 mm, początkowo są jasnozielone, później ciemniejsze. Mogą całkowicie zniszczyć młodą sałatę. Wygryzają dziury w liściach i wgryzają się do główek sałaty. Ich odchody zanieczyszczają rośliny, prowadząc do gnicia uszkodzonej tkanki.
Gąsienica piętnówki rdestówki - Melanchra persicariae
Fot. Bj.schoenmakers, CC0, Wikimedia Commons
Przy małej populacji gąsienice można zbierać ręcznie. Warto okrywać rośliny agrowłókniną lub gęstą siatką oraz zwalczać chwasty, na których szkodniki żerują i rozmnażają się. Po zauważeniu obecności tych szkodników na sałacie, warto wykonać opryski preparatem biologicznym Lepinox Plus lub SpinTor 240 SC. Na niewielkich grządkach z sałatą lub przy uprawie w skrzynkach można zastosować gotowy do użycia preparat Spruzit Spray na szkodniki AL.
Okrycie z siatki utrudnia szkodnikom dostęp do sałaty
Fot. depositphotos
Drutowce w sałacie
Drutowce to larwy chrząszczy z rodziny sprężykowatych, m.in. dwójkowca kruszcowego, osiewników i nieskora czarnego. Mają żółte lub żółtobrązowe, twarde i wydłużone ciało do 25 mm. Szkodliwe są larwy, które niszczą kiełkujące nasiona, a u młodych sałat wgryzają się do szyjek korzeniowych i korzeni, co prowadzi do ich zamierania.
Drutowiec żerujący na korzeniach
Fot. depositphotos
Aby ograniczyć liczebność tych szkodników sałaty, warto stosować płodozmian warzyw a także spulchniać ziemię i sadzić rośliny odstraszające drutowce (np. gorczycę lub grykę). Pomocne jest także ręczne wyłapywanie drutowców, stosowanie zakopanych przynęt z ziemniaka lub marchwi oraz użycie preparatów roślinnych, takich jak Wrotycz ProBio Ogród, którymi polewa się glebę aby wypędzić z niej drutowce.
Mszyce na sałacie
Mszyce (Aphidoidea) to pluskwiaki, które żerują w dużych koloniach, zwykle na spodzie liści lub na korzeniach. Sałata atakowana jest m.in. przez mszycę brzoskwiniową, ziemniaczaną smugową, porzeczkowo-sałatową i bawełnicę). Wysysanie soków roślinnych przez mszyce prowadzi do deformacji, skręcania i marszczenia się liści sałaty, osłabienia całych roślin i zahamowania ich wzrostu. Mszyce wydzielają lepką spadź, która sprzyja rozwojowi czarnych grzybów sadzakowych. Są także wektorami wirusów, w tym wirusa mozaiki sałaty czy brązowej plamistości.
Mszyce
Fot. pixabay
Aby ograniczyć liczebność mszyc, zaleca się wieszać między roślinami żółte tablice lepowe i okrywać rośliny włókniną. Rośliny można opryskiwać domowymi preparatami z sody oczyszczonej lub octu, czosnku, cebuli lub pokrzywy. W sklepie ogrodniczym do oprysku przeciwko mszycom na sałacie można kupić gotowy preparat czosnkowy Boczos płynny lub preparat z naturalnym olejem roślinnym Emulpar 940 EC.
Pchełki na sałacie
Pchełki ziemne to małe, skaczące chrząszcze, które wygryzają drobne, okrągłe otworki w liściach sałaty i wielu innych warzyw.
Pchełki ziemne i wygryzione dziury w liściach
Fot. depositphotos
Zwalczanie pchełek ziemnych na sałacie polega na wieszaniu żółtych tablic lepowych, regularnym podlewaniu uprawy (pchełki preferują suche środowisko), uklepywaniu ziemi wokół roślin oraz posypywaniu sałaty mączką bazaltową lub ziemią okrzemkową. Te pyliste substancje zniechęcają pchełki do żerowania na sałacie.
Pędraki w sałacie
Pędraki to larwy chrząszczy z rodziny poświętnikowatych, takich jak: chrabąszcz majowy, ogrodnica niszczylistka i guniak czerwczyk. Szkody wyrządzają białawe larwy o wielkości do 5 cm. Pędraki podgryzają korzenie a rany stanowią wrota dla patogenów, co prowadzi do gnicia sałaty. Osłabione rośliny więdną i obumierają. Dorosłe chrząszcze zjadają liście sałaty.
Larwy pędraków
Fot. depositphotos
W celu ograniczenia liczby pędraków zaleca się stosowanie płodozmianu, przekopywanie gleby, głęboką orkę jesienną i uprawę oddaloną od nieużytków i łąk. Larwy można także zbierać ręcznie. Warto sadzić rośliny odstraszające (gryka, gorczyca) lub stosować pułapki z zakopanych ziemniaków. Pomocne w zwalczaniu pędraków są preparaty na bazie wrotyczu (np. Wrotycz ProBio Ogród) oraz środki z pasożytniczymi nicieniami (np. Larva Stoper), którymi polewa się glebę.
Rolnice w sałacie
Rolnice (Agrotinae) to gąsienice motyli z rodziny sówkowatych o długości do 5 cm. Mają walcowate ciało i po dotknięciu zwijają się w spiralę. Najgroźniejsze dla sałaty są: rolnica zbożówka, rolnica gwoździówka, rolnica czopówka i rolnica panewka. Żerują nocą i podgryzają rośliny u nasady, co prowadzi do ich przewracania i obumierania, uszkadzają też odziemne części roślin. W ciągu dnia chowają się w glebie.
Rolnica zbożówka - gąsienica
Fot. USGS Bee Inventory and Monitoring Lab from Beltsville, Maryland, USA, Public domain, Wikimedia Commons
W ramach profilaktyki zaleca się przekopywanie gleby i przy małej ilości zbieranie ręczne oraz wyłapywanie gąsienic przy użyciu przynęt pokarmowych zakopanych w ziemi (np. kawałków ziemniaka). W monitorowaniu lotu motyli pomagają pułapki feromonowe.
Przeczytaj również:
- Dlaczego sałata masłowa jest gorzka? Przyczyny gorzknienia sałaty
- Choroby sałaty masłowej. Dlaczego sałata nie rośnie, a jej liście brązowieją?
- Co sadzić obok sałaty? Dobre sąsiedztwo dla sałaty
- Sałata masłowa czy lodowa? Która jest lepsza, zdrowsza i ma więcej witamin?
Opracowano na podstawie:
1. M. Rogowska, J. Sobolewski, Choroby i szkodniki warzyw, Plantpress, Kraków 2018, s. 174-179;
2. Metodyka integrowanej ochrony sałaty w uprawie polowej i pod osłonami, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice 2013;
3. Program ochrony sałaty, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice 2023.
