Szkodniki cebuli - objawy, zdjęcia, zwalczanie. Co zjada cebulę w ogrodzie?
Cebula w Twoim ogrodzie ma dziury i gnije? A może szczypior załamuje się, żółknie i więdnie? Sprawdź, jakie szkodniki atakują cebulę i rozpoznaj objawy ich żerowania, w czym na pewno pomogą umieszczone tu zdjęcia. W tym artykule wyjaśnimy, co zjada cebulę na Twoich grządkach i jakie są najlepsze sposoby na zwalczanie szkodników cebuli!
Szkodniki cebuli
Fot. depositphotos/Wikimedia Commons
Śmietka cebulanka
Śmietka cebulanka (Delia antiqua) to szara muchówka dorastająca do 7 mm długości. Jej larwy są jednym z najgroźniejszych szkodników cebuli. Muchówki pojawiają się od maja. Samice składają jaja u nasady młodych roślin lub bezpośrednio na glebie. Wylęgają się z nich białe, beznogie larwy. Szkodnik zimuje w glebie lub na roślinach.
Jakie są objawy żerowania tego szkodnika? Larwy śmietki wgryzają się w piętkę cebuli i korzenie, drążą w nich korytarze i powodują ich gnicie. Szczypior więdnie, żółknie i zasycha. Cebule nie mają korzeni i łatwo wyciąga się je z ziemi. W uprawach mogą pojawić się puste place obumarłych roślin.
Śmietka cebulanka - larwy śmietki w cebuli
Fot. Rasbak, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
W zapobieganiu atakowi śmietki ważny jest płodozmian warzyw, uprawianie cebuli z dala od innych upraw roślin cebulowych i usuwanie chwastów. Należy też niszczyć i usuwać resztki pożniwne, które mogą być siedliskiem larw oraz przekopywać lub przeorać ziemię jesienią. Do monitorowania lotu muchówek służą pułapki feromonowe lub tablice lepowe. Cebulę warto uprawiać współrzędnie z marchwią, której zapach dezorientuje szkodnika i utrudnia śmietce odnalezienie cebuli. Do osłony upraw poleca się używać siatek, włókniny lub rozkładać tekturę wokół roślin.
Warto też wykonać opryski preparatami naturalnymi, które można przygotować samodzielnie. Są to: wyciąg z wrotyczu pospolitego oraz napar z bylicy piołun. W sklepach ogrodniczych są natomiast dostępne gotowe preparaty Wrotycz ProBio Ogród i Boczos płynny (na bazie czosnku). W ostateczności można się wesprzeć środkiem ochrony roślin Karate Zeon 050 CS.
Wciornastek tytoniowiec
Wciornastek tytoniowiec (Thrips tabaci) to żółto-brązowy owad o długości ok. 1,3 mm. Atakuje wiele gatunków roślin, w tym cebulę. Wciornastki nakłuwją tkanki roślin, wysysając z nich soki, co prowadzi do charakterystycznych uszkodzeń. Samice zimują w ziemi (do głębokości 10 cm), w resztkach roślin i w przechowalniach. Żerowanie rozpoczynają od wiosny.
Objawy żerowania wciornastków to drobne, srebrzystobiałe lub biało-żółte plamki na szczypiorze, które z czasem zlewają się. Cały szczypior ulega deformacji, liście bieleją i usychają. Rośliny są osłabione a cebule gorzej się przechowują. Larwy są także wektorami chorób bakteryjnych powodujących gnicie cebuli.
Wciornastki na liściu cebuli
Fot. depositphotos
Populację wciornastków ogranicza niszczenie resztek po zbiorach, usuwanie chwastów, głęboka orka przed zimą i stosowanie płodozmianu. Pomocne będą niebieskie lub żółte tablice lepowe. Do oprysków można użyć środka ochrony roślin Karate Zeon 050 CS lub naturalnych preparatów: SpinTor240 SC, Emulpar 940 EC oraz Limocide.
Niszczyk zjadliwy
Niszczyk zjadliwy (Ditylenchus dipsaci) to mikroskopijny nicień glebowy, który wnika do rośliny przez korzenie i podstawę piętki. Porażone rośliny mają skręcone, nienaturalnie nabrzmiałe liście.
Łuski cebuli stają się gąbczaste, zaś na piętce pojawiają się pęknięcia, co prowadzi do gnicia cebul. Wzrost roślin zostaje zahamowany, często pojawiają się skupiska zamierających roślin.
Zainfekowane cebule w przechowalni stają się miękkie i gniją. Na cebulach wysuszonych, nicienie zapadają w stan utajony. Widoczne są w postaci szarożółtego nalotu przy piętce.
Szczypiorek uszkodzony przez niszczyka zjadliwego
Fot. depositphotos
Zwalczanie niszczyka zjadliwego jest trudne, dlatego warto wprowadzić profilaktykę - stosować płodozmian (minimalnie 4 lata przerwy w uprawie cebuli w tym samym miejscu), unikać uprawy cebuli po innych roślinach żywicielskich (por, czosnek), odchwaszczać uprawy, używać zdrowego materiału siewnego i sadzeniowego oraz dbać o czystość narzędzi, aby nie przenosić nicieni. Do oprysku albo podlewania można użyć środków na bazie wrotyczu (np. Wrotycz ProBio Ogród) lub zawierających pożyteczne bakterie, np. P-Drakol.
Wgryzka szczypiorka
Wgryzka szczypiorka (Acrolepiopsis assectella) to szaro-brunatny motyl o długości do 8 mm. Kremowa gąsienica dorasta do 10 mm. Ma brązową głową i szare brodawki wzdłuż ciała. Gąsienice żerują też na szalotce, porze i czosnku.
Młode gąsienice wgryzają się do tkanki szczypioru i zjadają miękisz. Na liściach pojawiają się jasne smugi, następnie tkanka pęka i powstają dziury. Liście skręcają się, żółkną i zamierają. Gąsienice uszkadzają też kwiaty i nasiona. Zaatakowane cebule są łatwiej porażane przez patogeny i słabiej zimują.
Wgryzka szczypiorka na liściach pora
Fot. Schlaghecken Josef, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
Zwalczanie tego szkodnika cebuli polega na stosowaniu płodozmianu, niszczeniu resztek roślin cebulowych po zbiorze, przeoraniu gleby przed zimą i odchwaszczaniu uprawy. Do monitorowania lotu owadów używa się pułapek feromonowych. Młode gąsienice wgryzki zwalcza się środkiem Mospilan 20 SP. Niestety obecnie środek ten mogą stosować wyłącznie użytkownicy profesjonalni.
Chowacz szczypiorak
Chowacz szczypiorak (Ceuthorrhynchus saturalis) to czarny chrząszcz o długości około 3 mm z szarymi łuskami i jasną linią na grzbiecie. Jego żółtawe larwy mają brązową głowę. Wiosną, po przezimowaniu w resztkach roślin lub pod grudkami ziemi, dorosłe chrząszcze składają jaja w liściach cebuli.
Dorosłe chrząszcze uszkadzają liście od zewnątrz, larwy żerują wewnątrz szczypioru. Zeskrobują i wyjadają miękisz, w wyniku czego pojawiają się jasne, podłużne plamy z nieuszkodzoną od zewnątrz skórką. Silnie uszkodzone liście z czasem żółkną, skręcają się i zasychają. Rośliny słabiej rosną i mogą zamierać.
Aby zmniejszyć ryzyko pojawienia się chowacza warto stosować płodozmian oraz sadzić cebulę z dala od upraw pora, cebuli ozimej czy czosnku. Po zbiorze należy niszczyć resztki roślin cebulowych, które mogą być siedliskiem dla szkodnika. Do oprysku można użyć środka Mospilan 20 SP.
Miniarki
Miniarki to muchówki, których larwy drążą w liściach charakterystyczne korytarze, tzw. miny. Atakują też por, czosnek i szczypiorek. Cebula najczęściej uszkadzana jest przez:
- miniarkę cebulową (Liriomyza cepae) - ma czarny tułów, żółte czułki i głowę, dorasta do 1,5-2,5 mm. Larwy o długości do 6 mm mają białawy kolor i widoczny, żółtawy przewód pokarmowy;
- miniarkę porówkę (Phytomyza gymnostoma) - ma ciemny odwłok z żółtym paskiem na boku i żółtą głowę, dorasta do 4,2 mm. Larwy są początkowo białe, później żółte, osiągają do 5 mm długości.
Objawy żerowania miniarek to jasne plamki ułożone w rzędy, widoczne na szczypiorze. Muchówki nakłuwają liście i żywią się ich sokiem, do części nakłuć składają jaja. Intensywne żerowanie może doprowadzić do zahamowania wzrostu, osłabienia rośliny oraz mniejszych plonów.
Regularna obserwacja upraw pozwoli wcześnie wykryć szkodniki. Pomocne w zwalczaniu tych szkodników cebuli jest usuwanie resztek roślin po zbiorach, głęboka orka, stosowanie płodozmianu i okrywanie zagonów cebuli agrowłókniną w czasie nalotu muchówek (od wiosny). Do monitorowania lotu miniarek pomocne będą żółte tablice lepowe.
Cebula może być także atakowana przez wiele innych szkodników, w tym: rolnice (czyli larwy nocnych motyli wygryzające dziury w cebuli), pędraki (czyli larwy chrząszczy np. chrabąszcza majowego czy guniaka czerwczyka, podgryzające podziemne części roślin a także różne gatunki muchówek np. śmietkę kiełkówkę, śmietkę glebową, błotniszkę czosnkówkę oraz udnicę cebulówkę.
Przeczytaj również:
- Warzywa cebulowe - charakterystyka, przykłady, lista gatunków i odmian
- Jakie warzywa sadzić obok siebie - tabela
- Warzywa poplonowe. Jakie warzywa siać i sadzić na poplon?
Opracowano na podstawie:
1. M. Rogowska, J. Sobolewski, Choroby i szkodniki warzyw, Plantpress, Kraków 2018, s. 40-54, 243-246;
2. Poradnik sygnalizatora ochrony cebuli, Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice 2016;
3. Metodyka integrowanej produkcji cebuli, PIORIN, Warszawa, styczeń 2023.
