Szczypiorek czosnkowy, czosnek bulwiasty - właściwości, kiedy siać, uprawa
Szczypiorek czosnkowy, znany również jako czosnek bulwiasty, to wieloletnia, łatwa w uprawie roślina. Liście o aromacie czosnku dostarczają cennych składników odżywczych, a białe kwiatostany stanowią atrakcyjną dekorację ogrodu i przyciągają owady zapylające. Poznaj bliżej właściwości szczypiorku czosnkowego i dowiedz się jak wygląda uprawa czosnku bulwiastego w ogrodzie i w doniczce. Wyjaśniamy także, kiedy najlepiej go wysiewać i jak długo wschodzi szczypiorek czosnkowy.
Szczypiorek czosnkowy, czosnek bulwiasty - Allium tuberosum
Fot. Cbaile19, CC0, Wikimedia Commons
Jak wygląda szczypiorek czosnkowy?
Szczypiorek czosnkowy (Allium tuberosum), określany też jako szczypiorek bulwiasty lub chiński, jest rośliną wieloletnią pochodzącą z Chin. Wyraźnie różni się wyglądem od bardziej popularnego szczypiorku ogrodowego o rurkowatych liściach.
To wieloletnie warzywo tworzy zwarte, gęste kępy o silnym systemie korzeniowym i wykazuje dużą zdolność do regeneracji po zbiorze. Liście szczypiorku czosnkowego są bardziej płaskie i mięsiste, osiągają długość od 20 do 40 cm. Od sierpnia do września pojawiają się kwiatostany czosnku bulwiastego z białymi, gwiazdkowatymi kwiatami zebranymi w baldachy o średnicy ok. 5 cm.
Czarne, kanciaste nasiona szczypiorku czosnkowego łatwo rozsiewają się w ogrodzie same, dlatego, jeśli chcemy uniknąć samosiewu trzeba pilnować usuwania kwiatostanów.
Szczypiorek czosnkowy, czosnek bulwiasty - zastosowanie
Świeże liście szczypiorku czosnkowego mają zastosowanie jako dodatek do wielu potraw. Dzięki zwartej budowie dobrze znoszą także krótkie smażenie i obróbkę termiczną, zachowując przy tym chrupkość. Można je także mrozić.
Szczypiorek czosnkowy, czosnek bulwiasty - Allium tuberosum
Fot. Fumikas Sagisavas, CC0, Wikimedia Commons
Kwiaty czosnku bulwiastego wydzielają słodki zapach i doskonale wabią owady zapylające. Można je wykorzystać na suche bukiety i jako kwiat cięty.
Szczypiorek czosnkowy, czosnek bulwiasty - właściwości
Szczypiorek czosnkowy zawiera dużo związków aktywnych, witamin i minerałów. Dostarcza witaminy C, A, z grupy B i K, zawiera wapń, potas, cynk, fosfor i żelazo. Ma działanie przeciwbakteryjne i antyoksydacyjne. Obecność związków siarkowych odpowiada za właściwości prozdrowotne i wzmacnia naturalną odporność organizmu.
Szczypiorek czosnkowy poprawia trawienie oraz wspiera układ krążenia, wykazuje działanie przeciwzakrzepowe a jego regularne spożycie może nieco obniżyć ciśnienie tętnicze. Luteina w nim zawarta wpływa na poprawę wzroku.
Wartości odżywcze czosnku bulwiastego przedstawia tabela poniżej.
Szczypiorek czosnkowy, czosnek bulwiasty - kiedy siać?
Najlepszy czas na siew szczypiorku czosnkowego do gruntu to kwiecień i maj, gdy temperatura gleby ustabilizuje się na poziomie 10-15°C. Możliwy jest także siew latem (do sierpnia), ale wymaga on dbania o wilgotność podłoża.
W warunkach domowych lub szklarniowych nasiona szczypiorku czosnkowego można wysiać na rozsadę w marcu, aby w kwietniu (po uprzednim zahartowaniu rozsady) lub w maju posadzić sadzonki na miejsce stałe.
Siew nasion czosnku bulwiastego zgodnie z naturalnym cyklem rośliny, czyli przeprowadzany jesienią, pozwala na naturalną stratyfikację nasion w glebie i wczesnowiosenne wschody.
Jak długo wschodzi szczypiorek czosnkowy?
Proces kiełkowania nasion szczypiorku czosnkowego jest dość wolny. W optymalnych warunkach (temperatura 18-22°C i stała wilgotność podłoża) wschody następują po ok. 10-21 dniach. Głębokość siewu nasion czosnku bulwiastego powinna wynosić ok. 1-1,5 cm a rozstawa między roślinami 30 cm. Trzeba pamiętać, że przesuszenie podłoża w fazie pęcznienia nasion może całkowicie zatrzymać proces kiełkowania. W pierwszym roku roślina rośnie powoli i dopiero w drugim sezonie wegetacyjnym kępa się rozrasta.
Szczypiorek czosnkowy, czosnek bulwiasty - Allium tuberosum
Fot. TheTechnician27, CC0, Wikimedia Commons
Szczypiorek czosnkowy, czosnek bulwiasty - uprawa w ogrodzie
Uprawa w gruncie szczypiorku czosnkowego zwykle jest bezproblemowa. Czosnek bulwiasty dobrze znosi suche i upalne lata oraz niskie temperatury, choć w bardzo surowe zimy lepiej go okryć np. korą. Aby odmłodzić roślinę, kępy dzieli się co 2-3 lata.
Szczypiorek czosnkowy, czosnek bulwiasty - uprawa w doniczce
Uprawa szczypiorku czosnkowego w doniczce to idealne rozwiązanie dla osób chcących mieć dostęp do świeżych ziół w domu lub na tarasie. Aby osiągnąć jak najlepsze rezultaty, roślinie należy zapewnić przepuszczalne, żyzne (np. wzbogacone kompostem) podłoże o odczynie neutralnym lub lekko kwaśnym (pH 6,0-7,0). Na dnie doniczki o minimalnej głębokości 15 cm, z otworem odpływowym, konieczne jest usypanie warstwy keramzytu lub kamyków jako drenażu, aby zapobiec gniciu cebulek.
Jako stanowisko uprawy czosnku bulwiastego w doniczce, najlepsza będzie wystawa południowa lub wschodnia. Zimą, jeśli szczypiorek uprawiany jest w pomieszczeniu, zaleca się doświetlanie lampami LED. Czosnek bulwiasty podlewa się umiarkowanie, gdy wierzchnia warstwa ziemi przeschnie. Regularne przycinanie liści (około 3 cm nad ziemią) stymuluje roślinę do krzewienia się. W uprawie doniczkowej co 2-3 tygodnie stosuje się nawozy płynne, np. preparatami na bazie biohumusu.
Przeczytaj również:
- Dobre sąsiedztwo dla szczypiorku. Obok czego sadzić szczypiorek?
- Szkodniki szczypiorku. Co zjada szczypiorek w ogrodzie?
- Jak sadzić cebulę na szczypiorek w doniczce?
Opracowano na podstawie:
1. M. Szumlańska, Szczypiorek na wiosnę, Działkowiec 9/2013, s. 56-57;
2. A. Żurawik, Dlaczego warto uprawiać szczypiorek czosnkowy, Hasło Ogrodnicze 8/2010.
