Świerk biały - odmiany, uprawa, przycinanie, choroby
Świerk biały jest drzewem iglastym pasującym do małych i dużych ogrodów. Gęsty, regularny pokrój, atrakcyjne wybarwienie igieł oraz duża odporność sprawiają, że ten gatunek jest jednym z najchętniej wybieranych iglaków. Przedstawiamy najciekawsze odmiany świerka białego oraz podpowiadamy, jak wygląda uprawa świerka białego w ogrodzie, jak go przycinać. Omawiamy też choroby oraz szkodniki atakujące świerkowe drzewka.
Świerk biały 'Conica' - Picea glauca 'Conica'
Fot. depositphotos
Jak wygląda świerk biały?
Świerk biały (Picea glauca), określany też jako świerk kanadyjski, występuje naturalnie w Ameryce Północnej. To zimozielone drzewo w swoim środowisku naturalnym dorasta do 35 m wysokości. Uprawiane w ogrodach jest znacznie mniejsze i osiąga maksymalnie 12 m wysokości. Świerk biały charakteryzuje się wąską, piramidalną, regularną koroną i dekoracyjną, łuskowatą korą. Niebieskozielone, krótkie igły świerka białego wydzielą silny, przyjemny zapach. Walcowate zwisające, brązowe szyszki mają długości do 6 cm.
Świerk biały - jak szybko rośnie
Świerk biały odznacza się umiarkowanym tempem wzrostu i może przyrastać na wysokość od 30 cm do 50 cm rocznie. Takie tempo wzrostu zachowują drzewa czyste gatunkowo. Odmiany ogrodowe świerka białego mogą znacząco różnić się pokrojem, kolorem igieł i tempem wzrostu. Karłowe, najwolniej rosnące odmiany świerka białego, takie jak np. świerk biały 'Alberta Globe', przyrastają rocznie zaledwie o 2-3 cm. Te rośliny doskonale nadają się do małych ogrodów, na skalniaki, a nawet do uprawy w donicach.
Świerk biały - Picea glauca
Fot. Karelj, Public domain, Wikimedia Commons
Świerk biały - zastosowanie
Świerk biały jest popularnym drzewem ogrodowym. Dzięki efektownemu wybarwieniu i regularnej koronie, świetnie sprawdza się jako soliter lub w sadzony towarzystwie niższych roślin, takich jak byliny czy krzewy ozdobne. Jest także doskonałym wyborem na zimozielone żywopłoty - tworzy gęstą, zieloną ścianę, która zapewnia prywatność i ochronę przed wiatrem.
Sadzonki świerka białego w sklepie ogrodniczym
Fot. Tangopaso, Public domain, Wikimedia Commons
Odmiany karłowe świerka białego idealnie nadają się do małych ogrodów, na skalniaki czy do uprawy w donicach. Ich powolny wzrost i kompaktowa forma sprawiają, że są chętnie wybierane do aranżacji tarasów i balkonów.
Świerk biały znajduje zastosowanie w projektach zalesiania i rekultywacji terenów. Za sprawą rozbudowanego systemu korzeniowego nasadzenia ze świerka białego zapobiegają erozji gleb i stabilizują zbocza.
Świerk biały - odmiany
Wśród wielu dekoracyjnych odmian świerka białego można dostać także rośliny karłowe i bardzo wolno rosnące, doskonałe do małych ogrodów oraz uprawy w donicach na balkonie czy tarasie. Do polecanych odmian świerka białego należą:
Świerk biały 'Alberta Globe' - miniaturowa, bardzo wolno rosnąca odmiana, przyrastająca rocznie o zaledwie 2-3 cm, młode pędy są jasnozielone.
Świerk biały 'Alberta Globe'
Fot. PoradnikOgrodniczy.pl
Świerk biały 'Conica' - popularna odmiana o stożkowym, regularnym i gęstym pokroju. Dorasta do 3,5 metra wysokości i 1,5 metra średnicy. Może być uprawiana w pojemnikach. Niestety na suchych i słonecznych stanowiskach jest łatwo atakowana przez przędziorki.
Świerk biały 'Conica'
Fot. PoradnikOgrodniczy.pl
Świerk biały 'Daisy's White' - to wolno rosnąca, karłowa odmiana o stożkowatej koronie osiągająca wysokość 1 metra. Wiosenne przyrosty mają jasny, niemal biały odcień, który z czasem przechodzi w kolor zielony.
Świerk biały 'Echiniformis' - odmiana karłowa osiągająca do 0,7 m wysokości. Może być kulista lub spłaszczona.
Świerk biały 'Maigold' - wolno rosnąca odmiana dorastająca po 10 latach od 0,7 do 1 m wysokości. Wyróżnia się gęstym stożkowym pokrojem i intensywnie żółtą barwą młodych przyrostów.
Świerk biały 'Pendula' - to płacząca odmiana, która w ciągu 10 lat dorasta do 2-3 metrów wysokości. Opadające pędy porośnięte są przez niebieskawe, krótkie igły. Odmiana ta preferuje jasne stanowiska oraz suche podłoże o lekko kwaśnym odczynie. Toleruje surowy klimat - strefa mrozoodporności roślin 5A.
Świerk biały 'Pendula'
Fot. depositphotos
Świerk biały 'Rainbow's End' - jest odmianą karłową osiągającą do 1,5 m wysokości. Wiosenne przyrosty mają ładny, jasno zielony kolor, natomiast letnim przybierają jasno kremową barwę.
Świerk biały 'Sander's Blue' - karłowa, wolno rosnąca odmiana, która po 10 latach uprawy osiąga 0,7-0,8 m wysokości. Tworzy gęstą, regularną koronę, a młode przyrosty mają intensywnie niebieską barwę.
Świerk biały 'Skra' - odmiana o gęstej, regularnej, stożkowej koronie i przyrostach w kolorze żółtym. Charakteryzuje się bardzo wolnym wzrostem, w granicach 2-3 cm rocznie.
Świerk biały - Picea glauca
Fot. Karen Johnson, Public domain, Wikimedia Commons
Świerk biały - uprawa i pielęgnacja
Świerk biały najlepiej rośnie i najładniej się wybarwia w pełnym słońcu. Preferuje gleby przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne. Toleruje szeroki zakres odczynu pH gleby - od bardzo kwaśnego do obojętnego (pH 4,5 do 7,0).
Świerk biały dobrze znosi okresowe susze, ale młode okazy należy regularnie nawadniać. Podobnie wygląda sytuacja z mrozoodpornością - dorosłe drzewa są w pełni odporne na mróz (strefa mrozoodporności roślin 5A) ale młode lepiej osłaniać przed nadejściem zimy.
W uprawie świerka białego warto stosować nawozy dla roślin iglastych, aby zapewnić drzewom zdrowy wzrost i intensywną barwę igieł.
Świerk biały - Picea glauca
Fot. Daderot, CC0, Wikimedia Commons
Świerk biały - przycinanie
Świerk biały odznacza się regularną koroną, która nie wymaga formowania. Natomiast ważne jest, żeby na przedwiośniu zastosować cięcie sanitarne świerka białego i usunąć chore i uszkodzone pędy. W tym okresie, jeżeli zachodzi taka potrzeba, można także nieco skrócić wybujałe pędy i nadać drzewu pożądany kształt.
Świerk biały - choroby i szkodniki
Świerk biały jest dość odporny na choroby, bywa natomiast atakowany przez groźne szkodniki świerków.
Fytoftoroza świerka
Fytoftoroza to choroba grzybowa wywoływana przez patogeny Phytophthora citricola oraz Phytophthora citrophthora. Na świerkach może objawiać się w postaci zarazy wierzchołków pędów świerka (wierzchołki pędów brązowieją i zwisają) bądź zgnilizny korzeni i podstawy pnia. W tym drugim przypadku igły żółkną i brązowieją, począwszy od wierzchołka, i stopniowo opadają. Choroba stopniowo obejmuje całe drzewo prowadząc do jego zamierania. U podstawy pnia widoczna jest brunatna plama, która rozszerza się na obwodzie i postępuje ku górze.
Fytoftoroza - brązowiejące igły i zgnilizna podstawy pędu sosny
W przypadku wystąpienia objawów wyłącznie na wierzchołkach pędów, zainfekowane części rośliny należy wyciąć, a całą roślinę opryskać, jak również podlać stosując środki i preparaty na fytoftorozę. Jeżeli objawy widać już u podstawy pnia, roślinę w całości należy wykopać i usunąć, a rośliny rosnące obok opryskać i podlać odpowiednim fungicydem. Przy początkowych objawach choroby i zapobiegawczo przeciwko fytoftorozie można stosować biologiczny preparat Polyversum WP. Przy silniejszym porażeniu roślin niezbędne jest użycie środków grzybobójczych, takich jak: Scorpion 325 SC, Proplant 722 SL lub Magnicur Energy 840 SL.
Plamistość igieł świerka
Ta choroba świerka wywoływana jest przez patogen Lophodermium piceae. W wyniku porażenia na igłach pojawiają się niewielkie plamy, okrągłe lub owalne, które początkowo mają zabarwienie żółtawe. W późniejszych okresie plamy plamy brązowieją i czernieją, aż w końcu dochodzi do zasychania całych igieł. Po zaobserwowaniu objawów choroby najsilniej porażone pędy należy wyciąć a całą roślinę opryskać środkiem Scorpion 325 SC. Po upływie 2 tygodni do kolejnych oprysków stosować preparaty naturalne Polyversum WP lub Biosept Active.
Przęziorki na świerku białym
Latem, w okresach suszy, świerk biały może zostać porażony przez przędziorka sosnowca (Oligonychus ununguis), którego żerowanie prowadzi do zamierania pędów. Objawami porażenia są drobne pajęczynki oraz mozaikowate przebarwienia igieł, ich żółknięcie i opadanie.
Przędziorek sosonowiec na świerku białym 'Conica'
Fot. ©Rafał Okułowicz
Jeżeli na korze w okresie zimowym zobaczymy skupiska bursztynowych jaj tego szkodnika, powinniśmy na przedwiośniu wykonać oprysk preparatem Emulpar 940 EC, a w okresie wegetacyjnym - od maja do czerwca - środkiem przędziorkobójczym Ortus 05 SC.
Ochojniki na świerku białym
Ochojnik świerkowiec (Sacchiphantes viridis) to mszyca, która u nasady pędów tworzy wyrośla nazywane galasami, w których zimują larwy. Na przedwiośniu, zanim larwy wyjdą z ukrycia, należy wykonać oprysk środkiem na bazie oleju parafinowego, takim jak Treol 770 EC. Zamiennie można też użyć Emulpar 940 EC lib Siltac EC.
Galasy na pędach świerka tworzone przez ochojnika
Zrostek świerkowy
Zrostek świerkowy (Mindarus obliquus), czyli mszyca, która pokrywa pędy świerka białym nalotem, powoduje także skręcanie się igieł. Żeby nie dopuścić do uszkodzeń drzewa należy je opryskać preparatem mszycobójczym, np. Sanium System.
Przeczytaj również:
- Świerk - gatunki i odmiany polecane do ogrodu
- Opadanie igieł świerka. Dlaczego świerk gubi igły?
- Żywopłot ze świerka - polecane gatunki, sadzenie, cięcie, pielęgnacja
Opracowano na podstawie:
1. M. Bachofer, J. Mayer, Drzewa, Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2007, s. 214;
2. W. Bugała, Drzewa i krzewy iglaste, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 2003, s. 155;
3. G. Łabanowski, L. Orlikowski, G. Soika, A. Wojdyła, Pielęgnacja roślin ogrodowych. Choroby i szkodniki, Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2011, s. 145-148;
4. J. Stocki, S. Kinelski, R. Dzwonkowski, Drzewa iglaste i owady na nich żerujące, Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2008, s. 75-120.
