Suszenie i przechowywanie czosnku. Jak przechowywać czosnek na zimę?
Źle przechowywany czosnek spleśnieje, zacznie kiełkować albo wyschnie. Czytając ten artykuł dowiesz się, jak suszyć i przechowywać czosnek, aby zachował swój aromat i prozdrowotne właściwości na jak najdłuższy czas. Wyjaśniamy, jaka temperatura i wilgotność są najlepsze dla główek czosnku oraz dlaczego lodówka nie jest dla nich dobrym miejscem. Oto najlepsze sposoby przechowywania czosnku na zimę!
Suszenie i przechowywanie czosnku
Fot. pixabay
Suszenie czosnku po wykopaniu
Prawidłowe suszenie czosnku bezpośrednio po zbiorze wpływa na jego zdolność do długotrwałego przechowywania. Wysuszenie zewnętrznych łusek i zasklepienie szyjki główki czosnku minimalizuje ryzyko infekcji patogenami.
Gdy około 50-80% szczypioru czosnku zżółknie, czosnek należy wykopać. Nie należy go wyrywać, żeby nie uszkodzić główek! Nie należy także myć czosnku, tylko delikatnie otrząsnąć z ziemi. Przy słonecznej pogodzie czosnek można pozostawić na zagonie na 3-4 dni. W czasie deszczu trzeba go natychmiast przenieść do pomieszczenia, ponieważ jest wrażliwy na wilgoć.
Dosuszanie czosnku powinno odbywać się w suchym, ciepłym (25-30°C), przewiewnym i zacienionym miejscu (np. na strychu, w altanie czy w garażu). Ta faza suszenia trwa ok. 2-4 tygodni. Aby zapewnić dobrą cyrkulację powietrza, główki czosnku wiesza się w luźnych pękach po kilka sztuk lub splata w warkocze. Można je też umieścić w ażurowych pojemnikach. Warkocze czosnku wyplata się po zwiędnięciu liści ale przed ich zaschnięciem.
Czosnek powieszony do dosuszenia
Fot. pixabay
Dobrze dosuszony czosnek ma suche, szeleszczące łuski i suchą szyjkę. Tylko taki czosnek nadaje się do długiego przechowywania. Następnie skraca się korzenie do około 1 cm i przycina szczypior, pozostawiając szyjkę o długości 4-5 cm.
Suszenie czosnku w suszarce
Suszenie czosnku w suszarce elektrycznej to metoda na uzyskanie z czosnku przyprawy (np. w płatkach czy sproszkowanego) ale nie jest to sposób na przygotowanie całych główek do przechowywania.
Obrany czosnek kroi się na cienkie plasterki lub sieka i rozkłada równomiernie na tackach suszarki. Temperatura w suszarce powinna być niska, zazwyczaj od 40-60°C, co pozwala na stopniowe odwodnienie czosnku z zachowaniem większości wartości odżywczych i aromatu. Wyższe temperatury mogą spowodować gorzknięcie czosnku.
Czas suszenia czosnku wynosi od 3-6 godzin, w zależności od grubości plastrów i mocy suszarki. Dobrze wysuszony czosnek jest kruchy i łamliwy.
Wysuszony czosnek powiÄ…zany w warkocze
Fot. pixabay
Suszenie czosnku w piekarniku
Suszenie czosnku w piekarniku to metoda stosowana przy mniejszych ilościach czosnku lub w celu przygotowania go do przetworzenia na przyprawę. Obrane i pokrojone ząbki rozkłada się cienką warstwą na blasze wyłożonej papierem do pieczenia i ustawia temperaturę 50°C. Suszenie trwa kilka godzin. Czosnek można łatwo przypalić, dlatego należy go często sprawdzać i obracać. Gdy stanie się chrupki i złocisty, jest gotowy do dalszej obróbki. Po ostudzeniu można go zmielić i przechowywać w ciemnym i szczelnym pojemniku.
Jak przechowywać czosnek?
Kluczem do długotrwałego przechowywania całych główek czosnku jest zapewnienie mu suchego, przewiewnego i ciemnego miejsca o optymalnej temperaturze. Wilgoć powyżej 70% przyspiesza kiełkowanie i gnicie.
Najdłużej, bo aż do 9 miesięcy, czosnek można przechowywać w temperaturze -1 do 0°C przy wilgotności 60−70%. Z okresu spoczynku czosnek najszybciej wychodzi w temperaturze 5-18°C i wtedy można go przechowywać nie dłużej niż 2-3 miesiące. W temperaturze pokojowej, powyżej 20°C, główki tracą jakość już po 1-2 miesiącach.
Możliwości przechowywania czosnku zależą także od jego odmiany:
- czosnek ozimy (zbierany zwykle na początku lipca) ma krótszy okres spoczynku, co oznacza, że szybciej zacznie kiełkować. Należy go zużyć w pierwszej kolejności;
- czosnek sadzony wiosną (jary), zbiera się późnym latem i wczesną jesienią. Ma dłuższy okres spoczynku (kiełkuje później) i większą liczbę łusek okrywających. W tych samych warunkach czosnek jary zachowa dobrą jakość znacznie dłużej od czosnku ozimego.
Przechowywanie czosnku w piwnicy
Idealne warunki dla długotrwałego przechowywania czosnku w piwnicy to niska i stabilna temperatura w zakresie 0-4°C, przy niskiej wilgotności wynoszącej 60-70%. Piwnica powinna być czysta, bez pleśni, dobrze wentylowana. W razie spadku temperatury poniżej 0°C czosnek warto okryć. Główki czosnku umieszcza się w przewiewnych pojemnikach, skrzynkach, wiesza w warkoczach, w siatkach. W piwnicy niezbędna jest regularna kontrola i usuwanie czosnku, który zaczął kiełkować lub gnić, by zapobiec infekcji reszty zapasów. W takich warunkach czosnek można przechować do wiosny.
Czosnek przechowywany w piwnicy, w skrzynce
Fot. pixabay
Przechowywanie czosnku w słoiku
W słoikach najczęściej przechowuje się czosnek w formie przetworzonej, np. czosnek marynowany lub kiszony, które można bezpiecznie przechowywać przez wiele miesięcy. W czystym i suchym słoiku można umieścić także obrane ząbki czosnku, które będą szybko zużyte. Taki słoik nie powinien być szczelnie zamknięty, aby umożliwić minimalną wymianę gazów. Przechowywanie całych główek w szczelnie zamkniętych słoikach lub pojemnikach nie jest zalecane. Wilgoć, która może się w nich pojawić, sprzyja pleśnieniu czosnku.
Przechowywanie czosnku w soli
Przechowywanie czosnku w soli to tradycyjna metoda na długotrwałe zachowanie obranych ząbków. Polega na zasypaniu czystych, zdrowych i obranych ząbków czosnku solą (np. niejodowaną kamienną) i przechowywaniu ich w słoiku w chłodnym i ciemnym miejscu. Sól absorbuje wilgoć z otoczenia i w ten sposób ogranicza rozwój bakterii i pleśni. Czosnek można zmiażdżyć i wymieszać z solą, albo pokroić na plasterki i układać w słoiku warstwowo przesypując każdą warstwę solą. Czosnek w soli można przechowywać w lodówce przez kilka miesięcy i używać w marynatach, sosach lub jako przyprawę.
Przechowywanie czosnku w lodówce
Lodówka nie jest odpowiednim miejscem do długotrwałego przechowywania całych, nieobranych główek czosnku. Temperatury 5-18°C (a w tym zakresie mieści się także temperatura w lodówce), powodują, że czosnek przedwcześnie kiełkuje. Ponadto, lodówka jest zazwyczaj zbyt wilgotna, co może sprzyjać mięknięciu i pleśnieniu główek. Lodówka nadaje się jedynie do krótkotrwałego przechowywania (maksymalnie do tygodnia) obranych lub posiekanych ząbków czosnku, które należy umieścić w zamkniętym pojemniku.
Przeczytaj również:
- Przechowywanie warzyw przez zimÄ™
- Co sadzić obok czosnku?
- Czosnek niedźwiedzi - zastosowanie, uprawa, kiedy zbierać
- Cebula siedmiolatka, czosnek dęty - jak wygląda, właściwości, uprawa, przepisy
Opracowano na podstawie:
1. Metodyka integrowanej produkcji czosnku, Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa PIORIN, Warszawa 2023.
