Stapelia - odmiany, uprawa, rozmnażanie
Stapelia, określana też jako gwiazda szeryfa lub brudnota, to fascynująca roślina o egzotycznym wyglądzie i niezwykłych kwiatach. Ten efektowny sukulent dobrze czuje się w pokojowej temperaturze, w słonecznym miejscu i przepuszczalnym podłożu. Dowiedz się, jak wygląda uprawa stapelii w doniczce, poznaj najciekawsze odmiany stapelii polecane przez hodowców oraz przekonaj się, czy możliwe jest rozmnażanie stapelii w warunkach domowych.
Stapelia variegata
Fot. depositphotos
Jak wygląda stapelia
Stapelia (Stapelia) to rodzaj roślin z rodziny toinowatych (Apocynaceae), do którego zalicza się ponad 35 gatunków sukulentów pędowych. Pochodzące z Afryki stapelie są w naszych warunkach uprawiane jako rośliny doniczkowe ze względu na wysokie wymagania termiczne.
Stapelie są niewielkie i dorastają zazwyczaj do 30 cm wysokości. Ich wzniesione lub pokładające się pędy są grube, mięsiste i kanciaste. U niektórych gatunków mogą być także wyposażone w ciernie wzdłuż brzegów łodyg.
Kwiaty stapelii rozwijają się od sierpnia do października i są zazwyczaj duże, spłaszczone, talerzowate i pięciopłatkowe, często nakrapiane lub ozdobione marmurkowym wzorem. Kwiaty gatunków stapelii zapylanych przez muchówki (Orbea Variegata) wydzielają woń przypominającą zepsute mięso. Inne gatunki, takie jak Stapelia flavopurpurea czy Stapelia erectiflora, w czasie kwitnienia wydzielają słodki, miodowy zapach.
Stapelia
Fot. pixabay
Stapelia - odmiany
W sprzedaży dostępne są najczęściej nastęujące gatunki i odmiany stapelii:
- Stapelia Variegata, syn. Orbea Variegata - wzniesione, żebrowane, ząbkowane pędy mają jasnozielony kolor a kwiaty nakrapiane brązowo i fioletowo wydzielają intensywną, nieprzyjemną woń;
- Stapelia gigantea - jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych gatunków stapelii. Charakteryzuje się dużymi kwiatami o średnicy nawet 30 cm w kolorach od jasnokremowego do jasnoróżowego. Mięsiste pędy tej rośliny w przekroju mają kształt znaku „plus” - żebra są ustawione do siebie prostopadle;
- Stapelia grandiflora - wyróżnia się kwiatami purpurowobrązowymi pokrytymi długimi włoskami;
- Stapelia schinzii - tworzy kwiaty o intensywnym, różowoczerwonym kolorze. Chociaż kwiaty tej stapelii są mniejsze niż u innych odmian, to i tak przyciągają wzrok swoim nietypowym wyglądem;
- Stapelia leendertziae 'Cristata' - ta niska roślina ma specyficzne pędy, bruzdowane i mocno pofałdowane, bordowo przebarwione na brzegach. Bordowofioletowe kwiaty przypominają dzwonki.
Stapelia leendertziae
Fot. GalliasM, CC0, Wikimedia Commons
Stapelia - uprawa
Stapelię najlepiej ustawić w miejscu bardzo jasnym, ale osłoniętym przed bezpośrednio padającymi promieniami słonecznymi. W naturalnym środowisku rośnie ona w strefach o intensywnym nasłonecznieniu, jednak w domu warto unikać bezpośredniego światła słonecznego, które mogłoby poparzyć rośliny. Jesienią i zimą, gdy dni są krótsze, warto doświetlać roślinę specjalistycznymi lampami LED.
Stapelia - temperatura uprawy
Optymalna temperatura uprawy stapelii wynosi 20-25°C. Rośliny nie tolerują niskich temperatur i nie powinny być wystawiane na chłodne przeciągi. Zimą stapelie przechodzą w stan spoczynku. Wówczas należy trzymać je w pomieszczeniu bardzo widnym w temperaturze 10-15°C.
Stapelia gigantea
Fot. GalliasM, CC0, Wikimedia Commons
Jaka ziemia do stapelii?
Stapelia najlepiej rośnie w dobrze przepuszczalnym podłożu. Doskonałym wyborem będzie odpowiednio lekka ziemia do kaktusów, która zapewni odpowiednio szybkie odprowadzanie nadmiaru wilgoci z doniczki.
Jak podlewać stapelię?
Stapelie nie tolerują nadmiaru wody. Zbyt intensywne podlewanie szybko prowadzi do gnicia korzeni. Dlatego stapelie należy podlewać umiarkowanie, pozwalając glebie całkowicie wyschnąć między kolejnymi podlewaniami.
W okresie zimowym, kiedy rośliny są w stanie spoczynku, podlewanie należy ograniczyć do minimum. Pędy w tym okresie mogą się nieco marszczyć, ale to normalny objaw fizjologiczny u tych roślin. Woda do podlewania stapelii powinna mieć temperaturę pokojową.
Stapelia - nawożenie
W okresie wzrostu stapelię warto nawozić co 2 tygodnie nawozem uniwersalnym połową zalecanej dawki lub stosując specjalistyczny nawóz do kaktusów, który dawkuje się zgodnie z zaleceniami producenta. Rośliny zbyt intensywnie nawożone nie kwitną, więc lepiej czasem zapomnieć o nawożeniu stapelii, niż zastosować nawozu za dużo.
Stapelia gigantea
Fot. pixabay
Stapelia - rozmnażanie
Stapelia może być rozmnażana przez wysiew nasion lub sadzonki pędowe.
Rozmnażanie stapelii przez sadzonki
Ze względu na trudności w zapylaniu stapelii najczęściej rośliny rozmnaża się wegetatywnie. Na sadzonki nadają się młode pędy stapelii. Po przesuszeniu miejsca cięcia umieszczamy sadzonki w podłożu do sadzonkowania i zraszamy aż się ukorzenią.
Stapelie o długich, pokładających się pędach, ukorzeniają się także w miejscu zetknięcia pędu z ziemią tworząc w ten sposób nowe rośliny, które możemy ostrożnie odciąć i przesadzić. Natomiast stapelie uprawiane w szerokich doniczkach mogą u podstawy rośliny matecznej wypuszczać nowe pędy. Wystarczy je delikatnie wykopać i posadzić do nowej doniczki.
Rozmnażanie stapelii przez wysiew nasion
Nasiona stapelii szybko tracą zdolność kiełkowania, dlatego należy je wysiewać jak najszybciej po zbiorze. Umieszczamy je w podłożu do sadzonkowania, w którym kiełkują bardzo szybko - zwykle po kilku dniach. Siewki źle znoszą przesadzanie, dlatego najlepiej wysiewać rośliny do pojedynczych doniczek. Podłoże powinno być stale wilgotne, ale nie należy osłaniać siewek, ponieważ szybko gniją.
Przeczytaj również:
- Kaktusy i sukulenty. Gatunki i odmiany
- Ciekawostki o kaktusach. Te informacje mogą Cię zaskoczyć!
- Kaktusy w szkle. Jak sadzić i jak o nie dbać
Opracowano na podstawie:
1. F. Bechthold, Rośliny doniczkowe, Wydawnictwo Świat Książki, Warszawa 1998, s. 131-132;
2. J. Courtier, G. Clarke, Kwiaty w domu. Jak dobierać i pielęgnować rośliny doniczkowe, Reader's Digest, Warszawa 1998, s. 183;
3. K. Mynett, Rośliny doniczkowe w mieszkaniu, Wydawnictwo Chemil, Warszawa 1990, s. 137.
