Sałata masłowa czy lodowa? Która jest lepsza, zdrowsza i ma więcej witamin?
Sałata masłowa oraz sałata lodowa są wartościowymi składnikami wielu surówek i sałatek. Mimo, iż obie są odmianami sałaty głowiastej, znacząco się różnią. Zarówno wyglądem, trwałością jak i wartościami odżywczymi. W tym artykule wyjaśniamy, która sałata jest lepsza, zdrowsza i ma więcej witamin, która się lepiej przechowuje oraz która jest lepszym wyborem do uprawy w ogrodzie. Oto wszystkie różnice między sałatą masłową a lodową!
Sałata masłowa i lodowa
Sałata masłowa czy lodowa - różnice w wyglądzie
Sałata masłowa oraz sałata lodowa (nazywana też sałatą kruchą) znacząco różnią się wyglądem, a przede wszystkim budową główki i teksturą liści:
- Sałata masłowa ma luźno zwiniętą, kulistą główkę (dorasta do 20 cm wysokości). Liście wewnętrzne są jaśniejsze, cieńsze i miękkie. Zewnętrzne liście mają barwę od jasnozielonej do intensywnie zielonej (lub czerwonawej), są szersze i lekko pofalowane. Luźne liście sałaty masłowej łatwo się oddzielają.
- Sałata lodowa (krucha) tworzy zaokrąglone główki o ściśle ułożonych liściach - sztywnych, soczystych, postrzępionych na brzegach. Zewnętrzne liście są jasnozielone i twardsze. Wewnętrzne liście mają kolor jasny do prawie białego. Dzieje się tak, ponieważ główka jest bardzo zbita i liściom brakuje dostępu do światła. Do rozdzielenia mocno przylegających liści może być potrzebny nóż.
Sałata masłowa czy lodowa - która waży więcej
Sałata lodowa ma większą masę niż sałata masłowa ze względu na bardzo zwartą strukturę główki. Z kolei wewnątrz główki sałaty masłowej znajduje się dużo wolnej przestrzeni i powietrze, co przekłada się na mniejszą wagę. Główki sałaty masłowej ważą 150-300 g, zaś sałaty lodowej zwykle 400-500 g. Istnieją także odmiany sałaty lodowej, takie jak np. 'Królowa Lata', 'Kinga' czy 'Tarzan', które tworzą bardzo duże główki o wadze ponad 1 kg.
Która sałata jest zdrowsza i ma więcej witamin?
Zawartość białka, witamin A i K oraz minerałów, takich jak żelazo, potas i wapń jest wyższa w sałacie masłowej. W sałacie lodowej jest ich mniej ze względu na większą koncentrację wody. Wyższa zawartość wody w sałacie kruchej, w połączeniu z odmienną strukturą komórek (są grubsze i mają więcej celulozy) daje efekt chrupania.
Sałata masłowa czy lodowa - która jest lepsza w smaku
Sałata masłowa ma delikatny, maślany i łagodny smak, czasem lekko orzechowy. Szybko więdnie, dlatego najlepiej używać jej bezpośrednio przed konsumpcją, do sałat, kanapek czy z sosem.
Sałata lodowa ma mniej wyrazisty, bardziej neutralny, wodnisty i świeży smak. Ceniona jest za trwałość a kształt liści utrzymuje się długo, nawet z ciężkimi i ciepłymi dodatkami typu sosy czy mięso. Z tego względu doskonale nadaje się do burgerów, wrapów oraz sałatek.
- Rodzaje sałat jadalnych. Która odmiana sałaty jest najlepsza?
- Dlaczego sałata masłowa jest gorzka? Przyczyny gorzknienia sałaty
- Szkodniki na sałacie. Co zjada sałatę i wygryza dziury w liściach?
- Choroby sałaty masłowej. Dlaczego sałata nie rośnie, a jej liście brązowieją?
Sałata masłowa czy lodowa - która się lepiej przechowuje
Sałata lodowa przechowuje się znacznie lepiej niż masłowa. Dzieje się tak, gdyż główki sałaty lodowej są bardziej zwarte a jej liście charakteryzują się odmienną strukturą komórek - są one grubsze i zawierają więcej celulozy. Te cechy sprawiają, że sałata lodowa jest bardziej chrupiąca ale też daje się dłużej przechowywać.
W lodówce sałata lodowa może być przechowywana przez okres od 1 do 2 tygodni, podczas gdy sałata masłowa wytrzymuje zaledwie 3-5 dni. Kluczem do długiego przechowywania sałaty jest pozostawienie główek w całości, owinięcie ich w ręcznik papierowy i włożenie do foliowej torebki lub schowanie do szuflady lodówki przeznaczonej do przechowywania warzyw.
Sałata masłowa czy lodowa - która jest lepsza do uprawy w ogródku
Sałata masłowa jest bardziej wymagająca i wrażliwa na niekorzystne warunki. Często uprawia się ją wczesną wiosną i jesienią lub pod osłonami. Szybciej tworzy główkę, ale ma delikatny i płytki system korzeniowy, co sprawia, że jest bardziej podatna na przesuszenie i więdnięcie. W uprawie wymaga więc regularnego nawadniania. Ponadto, jest bardziej podatna na choroby grzybowe (np. szarą pleśń) oraz uszkodzenia podczas transportu.
Sałata lodowa jest bardziej tolerancyjna i odporna, zarówno na wyższe temperatury, krótkotrwałe wahania wilgotności gleby (choć dla obfitych plonów także wymaga regularnego nawadniania), choroby grzybowe i uszkodzenia mechaniczne. Zazwyczaj ma dłuższy okres wegetacji. Lepsza odporność i dłuższa trwałość pozwalają na jej uprawę przez cały sezon od wiosny do jesieni. Sałata lodowa jest zatem łatwiejsza w uprawie i bardziej niezawodna.
Która sałata ma większą skłonność do wybijania w pęd kwiatostanowy?
Obie odmiany sałaty w niekorzystnych warunkach, zwłaszcza przy temperaturze powyżej 25°C, mogą wybić w pęd kwiatostanowy, na którym pojawiają się żółte kwiatay. Jednak sałata lodowa wybija w pęd kwiatostanowy później niż większość sałat masłowych. Dzięki temu jej odmiany letnie mogą być uprawiane w okresie, gdy panują wyższe temperatury. Wiele odmian sałaty lodowej, takich jak 'Maugli', 'Goplana' czy 'Królowa Lata', jest określanych jako odporne na wybijanie w pęd kwiatostanowy. Warto pamiętać, że wybicie w pęd powoduje, że roślina koncentruje energię na tworzeniu nasion a jej liście stają się wtedy gorzkie i twarde.
Sałata masłowa czy lodowa - podsumowanie
Podsumowując, sałata masłowa jest delikatniejsza w smaku i charakteryzuje się większą zawartością składników odżywczych, szczególnie witamin i cennego kwasu foliowego. Jej walorami odżywczymi jednak nie możemy cieszyć się zbyt długo, gdyż to chrupiąca sałata lodowa lepiej się przechowuje. Sałaty lodowe są również nieco łatwiejsze w uprawie i mniej wrażliwe na wybijanie w pęd kwiatostanowy, dlatego wydają się lepszym wyborem do uprawy w ogródku, szczególnie dla osób posiadających mniejsze doświadczenie i początkujących ogrodników. Z drugiej strony, sałata masłowa rośnie nieco szybciej, będzie więc lepszym wyborem dla mniej cierpliwych ogrodników.
Przeczytaj również:
- Co sadzić obok sałaty? Dobre sąsiedztwo dla sałaty
- Sałata rzymska - właściwości, uprawa, odmiany
- Sałata łodygowa, głąbik krakowski - właściwości, jak sadzić, uprawa
Opracowano na podstawie:
1. E. Sikora, Warzywa liściowe, Działkowiec 3/2017, s. 50-51;
2. A. Stępowska, Sałaty mało znane, Hasło Ogrodnicze 7/1999.
