Rozmnażanie iglaków z nasion. Jak wyhodować drzewko z szyszki?

Rozmnażanie iglaków z nasion to sposób na pozyskanie dużej ilości młodych roślin, np. na żywopłot czy zagajnik, a także metoda dla cierpliwych pasjonatów na wyhodowanie własnych drzew. Z tego artykułu dowiesz się, jakie iglaki rozmnaża się z nasion. Wyjaśniamy, kiedy zbierać szyszki na nasiona oraz jak wyhodować popularne rośliny iglaste z tak pozyskanych nasion!

Rozmnażanie iglaków z nasion
Fot. depositphotos

Jakie iglaki rozmnaża się z nasion?

Wiele gatunków iglaków można rozmnażać z nasion. Należą do nich: sosna, świerk, jodła,cis, jałowiec, modrzew, cyprysik czy żywotnik. Z nasion rozmnaża się przede wszystkim rośliny czyste gatunkowo.

Metoda ta nie sprawdza się natomiast w przypadku hodowlanych odmian ozdobnych, które rozmnażane z nasion nie zachowają cech rośliny matecznej. Choć w niektórych przypadkach, jak np. u świerka kłującego, część siewek może zachować dekoracyjne, niebieskie igły, odmiany ozdobne iglaków zwykle rozmnaża się przez sadzonkowanie lub szczepienie.

Rozmnażanie iglaków z nasion trwa wprawdzie dłużej niż sadzonkowanie czy szczepienie, ale pozwala na uzyskanie wielu młodych roślin czystego gatunku przy dużo niższych kosztach uzyskania sadzonek.

Kiedy zbierać szyszki na nasiona?

Zbiór szyszek na nasiona to kluczowy etap w rozmnażaniu iglaków. Aby nasiona były wartościowe i zdolne do kiełkowania, zbiór musi nastąpić w określonym momencie dojrzałości, który różni się w zależności od gatunku. W przypadku sosny, świerka i jodły, zbioru nie należy opóźniać, ponieważ nasiona łatwo wypadają po dojrzeniu szyszek.

Zbiór szyszek
Fot. depositphotos

Terminy zbioru szyszek na nasiona:

• sosna - zbiór przypada na jesień lub wczesną zimę. Aby nie stracić nasion, szyszki sosny zbiera się, gdy są zielone i niedojrzałe,
• świerk - szyszki świerka najczęściej zbiera się zimą. Szyszki świerka srebrnego powinny mieć kolor jasnobury z widocznymi wypływami żywicy,
• jodła - szyszki jodły zbiera się jesienią, zanim szyszki się rozpadną. Dojrzałe szyszki jodły koreańskiej przybierają granatowy lub bordowy kolor,
• cis i jałowiec - te gatunki wytwarzają szyszkojagody, a ich zbiór przypada na jesień. Owoce powinny być w pełni dojrzałe, u jałowca granatowe, a u cisa intensywnie czerwone,
• cyprysik i żywotnik - dojrzałe, drobne szyszki zbiera się późną jesienią.

Po zbiorze szyszki rozkłada się na gazetach lub w przewiewnych pojemnikach w suchym i ciepłym miejscu. Warto je również przykryć papierem, ponieważ szyszki często uwalniają nasiona, strzelając nimi, gdy łuski rozchylają się pod wpływem ciepła i wysychania.

Jak wyhodować świerk z szyszki?

Wiele nasion drzew rosnących w naszym klimacie, takich jak: świerk, jodła, modrzew, cis czy żywotnik, wymaga stratyfikacji, czyli inaczej przechłodzenia. Zabieg ten polega na moczeniu nasion przez 1-2 dni, a następnie umieszczeniu ich w wilgotnym piasku lub torfie w niskiej temperaturze (3-6°C) na kilka tygodni lub miesięcy. W warunkach domowych wykorzystuje się do tego celu lodówkę. Nasiona po zakończonej stratyfikacji wysiewa się najczęściej wiosną.

Nasiona świerków i innych iglaków poddane stratyfikacji wysiewa się wiosną, bezpośrednio po zakończeniu procesu stratyfikacji.

Jak wyhodować sosnę z szyszki?

Jeśli chcemy wyhodować sosnę z szyszki, wystarczy wysiać nasiona jesienią. Przez zimę nasiona zimują w glebie, a wiosną kiełkują, jeśli mają zapewnione przepuszczalne, wilgotne podłoże i są lekko przykryte ziemią. Nasiona sosen można jednak też poddawać stratyfikacji, zgodnie z tabelą powyżej.

Kiedy wysiewać nasiona cisa i jałowca?

W przypadku jałowca i cisa konieczne jest usunięcie mięsistej osnówki. Owoce można pozostawić, by osnówka sama uległa rozkładowi albo przetrzeć je przez sito pod bieżącą, letnią wodą, tak, by pozostały tylko nasiona. Ponadto, nasiona cisa potrzebują długiej stratyfikacji, dlatego często zakopuje się je w wilgotnej ziemi na okres roku (obejmujący 2 zimy).

Jak wysiać nasiona z szyszek?

Aby wysiać nasiona iglaków układa się je na powierzchni podłoża, zazwyczaj mieszanki kwaśnego torfu i piasku. Następnie nasiona przykrywa się cienką warstwą ziemi, tak, by głębokość siewu nie przekroczyła trzykrotności wysokości nasiona. Przy siewie do gruntu trzeba przygotować osłonięty, odchwaszczony zagon. Dla małej liczby siewek wygodniejsze jest użycie donic.

Pielęgnacja siewek iglaków

Pojemniki z wysianymi nasionami należy umieścić w miejscu półcienistym. Najlepiej zagłębić je w gruncie i przykryć stroiszem lub igliwiem dla lepszej izolacji. Nasiona zaczną kiełkować po zakończeniu stratyfikacji, zwykle wiosną. Jeśli nasiona były wysiane bezpośrednio do gruntu, trzeba dbać o odchwaszczanie. Ważne jest umiarkowane, lecz regularne podlewanie, ponieważ zarówno przesuszenie, jak i nadmierna wilgoć (sprzyjająca infekcjom) dla młodych roślin są niekorzystne. Siewki należy chronić przed bezpośrednim słońcem. Gdy podrosną, należy je przepikować do większych doniczek lub od razu na miejsce stałe.

Monika Chwała

Przeczytaj również:

• Jak wykorzystać szyszki w ogrodzie? 12 sprawdzonych zastosowań!
• Jak zrobić sadzonki tui?
• Rozmnażanie drzew i krzewów z nasion. Kiedy zbierać nasiona drzew i jak je wysiewać?

Opracowano na podstawie:
1. Mała Encyklopedia Leśna, PWN, Warszawa 1991, s. 200-202, 482-486, 523-526;
2. C. Brickell, Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, Muza SA, Warszawa 1994, s. 56-57;
3. Drzewa z nasion, Kwietnik, nr 10/2004, s. 34-37