Choroby róż - objawy, zdjęcia, zwalczanie. Czym pryskać róże na choroby grzybowe?

Róże to wspaniale kwitnące krzewy, chętnie uprawiane w ogrodach. Niestety mogą być atakowane przez liczne choroby róż, które osłabiają rośliny, pogarszają ich wygląd, a w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do zamierania całej rośliny. W tym artykule podpowiadamy, jak rozpoznawać objawy chorób róż, pokazujemy zdjęcia pomocne w identyfikacji chorób, a także wskazujemy najlepsze sposoby na ich zwalczanie. Sprawdź, kiedy i czym pryskać róże, aby cieszyć się ich zdrowiem i bujnym kwitnieniem przez cały sezon!

Choroby róż
Fot. PoradnikOgrodniczy.pl/depositphotos/Wikimedia Commons

Na co chorują róże?

Choroby róż możemy podzielić na 2 grupy:

• choroby infekcyjne - czyli wywołane przez określony patogen. Najczęściej są to choroby grzybowe, choć może to być również wirus lub bakteria. Pojawienie się chorób grzybowych wymaga wykonania oprysków grzybobójczych. Bez nich nie uda się wyleczyć rośliny;
• choroby fizjologiczne - określane też jako choroby nieinfekcyjne, związane są z niewłaściwymi warunkami uprawy czy nieodpowiednim nawożeniem. Leczenie róż polega na poprawieniu warunków uprawy i zastosowaniu odpowiednich nawozów.

Jak zapobiegać chorobom róż?

Zapobiegać chorobom róż możemy zapewniając roślinom właściwe stanowisko uprawy i odpowiednią pielęgnację. Rośliny zaniedbane są znacznie bardziej podatne na choroby, podobnie z resztą jak i na ataki szkodników. Ryzyko porażenia wieloma chorobami zmniejszymy usuwając spod krzewów chwasty i opadłe liście oraz podlewając róże bezpośrednio na glebę pod nimi, tak aby nie zwilżać liści i pędów.

Ważne jest też odpowiednie cięcie róż oraz dbałość aby krzewy nadmiernie się nie zagęszczały. Do sadzenia w ogrodach warto też wybierać jak najbardziej wytrzymałe róże - odmiany mało podatne na ataki chorób i szkodników.

• Czego nie lubią róże? Te błędy w uprawie róż są najgorsze!

Choroby grzybowe róż

W ogrodach najczęściej sadzone są róże rabatowe i wielkokwiatowe, którym zagrażają głównie dwie choroby - mączniak prawdziwy i czarna plamistość liści róży. Ale lista chorób atakujących róże jest o wiele dłuższa. Poniżej prezentujemy najważniejsze z nich. Mam nadzieję, że dołączone zdjęcia, ułatwią identyfikację i pomogą ustalić na co choruje róża :-)

Mączniak prawdziwy róży

W czasie sezonu wegetacyjnego na młodych liściach róż może pojawić się się biały, mączysty nalot, świadczący o tym, że krzewy zaatakował mączniak prawdziwy. Jest to choroba powszechnie występująca na wielu różnych roślinach ogrodowych. Porażone liście ulegają deformacji, a brzegi liści róż lekko się zawijają.

Choroby róż - mączniak prawdziwy na liściach
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl

Zwykle po kilkunastu dniach nalot zmienia zabarwienie z białego na szary. Występują także objawy w postaci plam na pędach, szypułkach i płatkach kwiatowych.

Choroby róż - mączniak prawdziwy na kwiatach
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl

Liście róż najsilniej porażone przez mączniaka marszczą się, ich brzegi zwijają się ku dołowi lub ku górze i przyjmują czerwone zabarwienie. Warto zwrócić szczególną uwagę na te objawy, gdyż są one charakterystyczne dla mączniaka na różach. Jak to wygląda, dobrze widać na zdjęciu poniżej.

Zwijanie się liści róż w wyniku porażenia mączniakiem prawdziwym
Fot. depositphotos

Mączniaka prawdziwego na różach wywołuje grzyb Sphaerotheca pannosa var. rosae. Porażeniu sprzyja nadmierne zwilżanie roślin w czasie podlewania. Aby ograniczyć rozprzestrzenianie się tej choroby, jesienią spod róż wygrabiamy opadłe liście mogące być źródłem zakażenia w następnym roku. W okresie wegetacji regularnie zwalczamy chwasty, gdyż sprzyjają one utrzymywaniu większej wilgotności pod krzewami.

Czym pryskać róże na mączniaka prawdziwego? Silnie porażone pędy róż wycinamy, a rośliny opryskujemy kilkakrotnie środkami grzybobójczymi. Do zwalczania mączniaka prawdziwego na różach szczególnie polecany jest preparat Siarkol 800 SC. Środek ten dawkuje się w ilości 10 ml na 5 litrów wody, co pozwoli opryskać powierzchnię około 30 m² uprawy róż. Opryski należy powtarzać co 10-14 dni, a maksymalnie w ciągu sezonu wegetacyjnego można wykonać 5 takich oprysków.

Dobrym wyborem będą też preparaty Scorpion 325 SC oraz Saprol Ochrona Róż. Poza mączniakiem, zwalczają one także kilka innych chorób grzybowych róż. Dlatego warto je wybrać w sytuacji, kiedy nie mamy pewności jaka choroba zaatakowała roślinę.

W celu ograniczenia stosowania środków chemicznych w ogrodzie, warto je stosować naprzemiennie z preparatami naturalnymi, takimi jak: Biosept Active, Boczos płynny lub Limocide.

Czarna plamistość liści róży

Kolejna często występująca choroba róż to czarna plamistość liści róży. W przypadku porażenia krzewów tą chorobą w okresie wiosennym na liściach widoczne są liczne, jasnobrązowe plamy, kształtu owalnego lub okrągłego. Wokół plam tkanka żółknie. Na powierzchni obumarłych tkanek widać czarne punkty będące skupieniami zarodnikowania grzyba. Liście masowo opadają.

Choroby róż - czarna plamistość liści
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl

Chorobę tę wywołuje grzyb Diplocarpon rosae, który zimuje na opadłych liściach, a jego zarodniki przenoszone są w czasie opadów deszczu. Zwalczanie czarnej plamistości polega na unikaniu zwilżania roślin podczas podlewania (podlewać bezpośrednio na ziemię), usuwaniu opadłych liści, oraz wycinaniu silnie porażonych pędów.

Choroby róż - czarna plamistość liści
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl

Czym pryskać róże na czarną plamistość liści? Po stwierdzeniu objawów choroby, krzewy należy opryskać 3 lub 4 razy, w 10 lub 14-dniowych odstępach, stosując przemiennie co najmniej dwa różne środki i preparaty na czarną plamistość. Mogą to być np. środki Scorpion 325 SC oraz Saprol Ochrona Róż. Szczególnie jednak polecamy preparat biologiczny Polyversum WP, który jest doskonałym zamiennikiem dla środków chemicznych.

Rdza róży

Na liściach różanych krzewów może pojawić się także rdza róży. W przypadku infekcji rdzą obserwuje się okrągłe lub owalne żółte plamy o średnicy do kilku milimetrów. Plamy te pojawiają się na górnej stronie liści. Od spodu natomiast w miejscu plam widoczne są pomarańczowe i brązowe skupienia zarodników grzyba. Porażone liście ulegają deformacji, zasychają i opadają.

Choroby róż - rdza róży
Fot. depositphotos

Rdzę mogą wywoływać grzyby z rodzaju Phragmidium, zimujące na pędach i opadłych liściach. Ich rozwojowi sprzyjają częste opady deszczu oraz zwilżanie roślin w czasie podlewania. Zwalczanie rdzy róży polega na unikaniu moczenia liści w czasie podlewania, zbieraniu i usuwaniu opadłych liści oraz wycinaniu porażonych pędów.

Choroby róż - rdza róży
Fot. Cec-clp, CC0, Wikimedia Commons

Czym pryskać róże na rdzę? Po zauważeniu objawów rdzy rośliny opryskujemy kilkakrotnie w odstępach co 10-14 dni fungicydami, takimi jak: Scorpion 325 SC oraz Saprol Ochrona Róż.

W/w fungicydy można stosować na przemian z preparatami naturalnymi ze skrzypu polnego. Aby samodzielnie przygotować wywar ze skrzypu na rdzę róży, należy 1 kg świeżego ziela lub 200 g suszu zalać 10 litrami wody i odstawić do następnego dnia. Potem całość zagotować i podtrzymać na małym ogniu przez 30 minut. Po ostudzeniu należy przecedzić i rozcieńczyć z wodą w stosunku 1:3. Tak przygotowanym preparatem opryskuje się róże.

Jeśli nie mamy możliwości samodzielnego przygotowania oprysku, warto sięgnąć po dostępny w sklepach ogrodniczych preparat Lykos oprysk ze skrzypu polnego.

Szara pleśń róży

Róże może też atakować szara pleśń. W przypadku infekcji tą chorobą na płatkach kwiatowych róż pojawiają się wodniste, liczne, szybko powiększające się plamy. Z czasem całe kwiaty ulegają zgniliźnie i stają się miękkie. Pokrywają się obfitym, szarym, pylącym nalotem. Z porażonych kwiatów nekroza przechodzi na pędy i powoduje ich zamieranie.

Choroby róż - szara pleśń
Fot. Dr Parthasarathy Seethapathy, Tamil Nadu Agricultural University, CC BY 3.0 US, Wikimedia Commons

Szarą pleśń róży powoduje grzyb Botrytis cinerea. Rozwojowi patogenu sprzyja wysoka wilgotność powietrza. Zwalczanie szarej pleśni na różach to przede wszystkim wycinanie i usuwanie porażonych pędów. Należy też usuwać przekwitające kwiatostany, które są bardzo podatne na infekcję.

Choroby róż - szara pleśń
Fot. Flowersabc, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Czym pryskać na szarą pleśń na różach? Pomogą opryski preparatami, takimi jak: Switch 62,5 WG oprysk na szarą pleśń na różach oraz Kaptan zawiesinowy 50 WP (ten ostatni mogą stosować tylko użytkownicy profesjonalni).

Można też spróbować metody biologicznej polegającej na oprysku preparatem Polyversum WP. Preparat ten zawiera nieszkodliwego dla roślin grzyba, który pasożytuje na grzybach chorobotwórczych. Jest bardzo skuteczny w zwalczaniu szarej pleśni. Z preparatów naturalnych warte uwagi są jeszcze Lykos oprysk ze skrzypu polnego oraz Limocide.

Zamieranie pędów róż

Ten sam grzyb Botrytis cinerea może wywoływać też inną chorobę - zamieranie pędów róż. Sprawcami tej choroby mogą być też grzyb Coniothyrium fuckelii lub grzyby z rodzaju Alternaria spp., Nectria spp. Objawy zamierania pędów to brązowienie, zasychanie i zamieranie oraz jasnobrązowa nekroza pędów. Nekroza często powstaje w miejscu cięcia i przesuwa się ku dołowi, powodując z czasem obumarcie całego pędu lub może zatrzymać się na którymś odgałęzieniu.

Choroby róż - zamieranie pędów

Aby zapobiec występowaniu tej choroby usuwamy resztki pędów, na których grzyb może zimować i dalej się rozwijać. Starajmy się przy tym nie ranić pędów w czasie prac pielęgnacyjnych. Po zauważeniu objawów choroby porażone pędy wycinamy centymetr poniżej nekrozy, nad silnym bocznym pąkiem a rany po cięciu smarujemy maścią ogrodniczą lub farbą emulsyjną z dodatkiem fungicydu. Dodatkowo całe rośliny warto opryskać środkiem grzybobójczym Scorpion 325 SC.

Werticilioza róży

Jeżeli pędy róż brązowieją i zamierają od wierzchołków, a cały krzew wolniej rośnie, przyczyną może być werticilioza. Liście żółkną i opadają, najmłodsze liście więdną w czasie upalnej pogody, po czym po chłodniejszych nocach powracają do lepszej formy. Krzew może chorować przez kilka lat po czym ginie.

Werticilioza wywoływana jest przez grzyby z rodzaju Verticillium, występujące w glebie i na roślinach. Atakuje wiele innych gatunków roślin uprawianych w ogrodach i w szklarniach. Rozprzestrzenianiu choroby zapobiega usuwanie opadłych i porażonych liści, wycinanie i usuwanie porażonych pędów, zachowanie czystości i odkażanie narzędzi do cięcia krzewów.

Po stwierdzeniu objawów choroby chore krzewy trzeba wykopać i usunąć (warto również usunąć glebę bezpośrednio spod porażonego krzewu), a rośliny rosnące w sąsiedztwie zapobiegawczo podlać preparatem Scorpion 325 SC. Niestety obecnie nie są dostępne środki i preparaty na werticiliozę, które mogły by wyleczyć rośliny z objawami choroby.

Uwaga!
Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami palenie liści i gałęzi, nawet jeśli pochodzą z roślin chorych, jest zabronione. Z ogrodów i działek powinniśmy się ich pozbywać zgodnie z zasadami segregacji i oddawania odpadów zielonych, obowiązującymi w naszej gminie.

Choroby fizjologiczne róż

Choroby fizjologiczne, to choroby wynikające z niedoboru mikro- lub makroelementów lub też błędów w uprawie. Nie są związane z porażeniem patogenem.

Uszkodzenia mrozowe pędów róż

Często spotykaną chorobą fizjologiczną róż jest zauważane wczesną wiosną gwałtowne czernienie pędów, które dotychczas były zielone i zdrowe. Przyczyną tego zjawiska są wiosenne, wysuszające wiatry, ciągle zamarznięte podłoże i brak możliwości uzupełnienia wytranspirowanej przez pędy wody. Można to określić jako uszkodzenia mrozowe.

Występowaniu takich uszkodzeń zapobiega się jesienią usypując kopczyki z ziemi lub ściółki u podnóży krzewów, a także owijając pędy materiałem izolującym, przeznaczonym do okrywania roślin (agrowłókniną, jutą, słomą). Jeżeli wiosną zauważymy uszkodzenia mrozowe pędów róż, poczerniałe fragmenty pędów należy wyciąć, a następnie opryskać krzewy jednym z fungicydów, np. Scorpion 325 SC, co zapobiegnie ewentualnemu wdarciu się patogenów przez rany po cięciu.

• Zabezpieczenie róż na zimę - okrywanie, kopczykowanie, przycinanie
• Jak zabezpieczyć róże na pniu przed zimą
• Róże jesienią - pielęgnacja, sadzenie, okrywanie, cięcie

Niedobory składników odżywczych

Liczne objawy chorobowe mogą też wskazywać na niedobór składników pokarmowych. Do niedoborów może dochodzić w wyniku nieodpowiedniego nawożenia lub niewłaściwego pH gleby, przy którym rośliny nie są wstanie pobierać substancji odżywczych z gleby.

Czerwone lub purpurowe zabarwienie liści róż może wskazywać na niedobór składników pokarmowych

Jak rozpoznawać niedobory składników pokarmowych na różach:

• brak azotu objawia się jasną barwą liści, czasem czerwonawymi plamami i zahamowaniem wzrostu krzewów;
• w przypadku niedoboru fosforu liście są mniejsze i purpurowo przebarwione;
• w wyniku braku potasu liście są czerwonawe z brązowymi brzegami, wyglądają jakby były przypalone;
• jasnozielone lub żółtawe zabarwienie liści może wskazywać na brak żelaza lub magnezu. Mówimy wówczas o chlorozie liści. W przypadku chlorozy przebarwienia są dość charakterystyczne, bo dotyczą tkanek pomiędzy nerwami liści, samo unerwienie pozostaje zaś ciemnozielone.

Choroby róż - chloroza liści

Niedoborom składników pokarmowych można zapobiec stosując odpowiedni nawóz do róż, zawierający nie tylko podstawowy skład NPK (azot, fosfor, potas) ale wszystkie makro- i mikroelementy potrzebne różom do rozwoju i wzrostu. W przypadku wystąpienia objawów niedoborów składników pokarmowych należy też sprawdzić pH gleby, co możemy wykonać za pomocą dowolnego, zakupionego w sklepie pH metru. Odpowiednie dla róż pH gleby powinno wynosić 6-7 pH.

Przeczytaj również:

• Szkodniki róż - zdjęcia, objawy żerowania, zwalczanie
• Czarne plamy na liściach róż - przyczyny i zwalczanie
• Dlaczego róża nie kwitnie? Jak zmusić róże do kwitnienia!

Opracowano na podstawie:
1. G. Łabanowski, L. Orlikowski, G. Soika, A. Wojdyła, Pielęgnacja roślin ogrodowych - choroby i szkodniki, Multico, Warszawa 2011, s. 127-133;
2. Peter Harkness, Róże - encyklopedia fotograficzna, Muza S.A., Warszawa 1993, s. 67-70.