Rolnice - jak wyglÄ…dajÄ…, objawy, zwalczanie

Rolnice to gąsienice żerujące na różnych gatunkach roślin, w tym na warzywach. Początkowo mogą pozostawać niezauważone, ponieważ żerują w nocy ale warto być czujnym, gdyż w krótkim czasie potrafią dokonać znacznych szkód. Aby skutecznie chronić swój ogród, warto dowiedzieć się jak wyglądają rolnice, jakie są objawy żerowania rolnic na roślinach oraz poznać sprawdzone sposoby na zwalczanie rolnic w uprawie warzyw.

Larwa rolnicy zbożowej i uszkodzona młoda kukurydza
Fot. W. M. Hantsbarger, Bugwood.org, CC BY 3.0 US, Wikimedia Commons

Jak wyglÄ…dajÄ… rolnice?

Rolnice to gąsienice motyli nocnych z rodziny sówkowatych (Noctuidae). Są polfagami, czyli żerują na wielu gatunkach roślin. Czasem trudno je zauważyć, ponieważ w ciągu dnia ukrywają się w glebie a na żer wychodzą nocą. Największe szkody wyrządzają w uprawach warzyw, takich jak: ziemniaki, cebula, por, burak ćwikłowy, marchew, pietruszka, pomidor, kapusta, seler i groch oraz w uprawach zbóż. Jeśli preferowane rośliny nie są dostępne, rolnice mogą żerować na innych, dostępnych gatunkach roślin.

Dorosłe motyle mają brunatno-szare, niepozorne skrzydła z plamkami, paskami lub żyłkami o rozpiętości 30-50 mm. Motyle pojawiają się od maja, latają wieczorem i nocą.

Rolnica panewka - dorosły owad
Fot. Bj.schoenmakers, CC0, Wikimedia Commons

Gąsienice mają walcowate, grube ciało o długości do 5 cm. Ich ubarwienie zależy od gatunku, mają kolor od szaro-zielonego po brązowy, często z ciemniejszymi paskami wzdłuż ciała lub na grzbiecie. Charakterystyczną cechą rolnic jest zwijanie się przy dotknięciu - jest to reakcja obronna. Gąsienice żerują od wczesnej wiosny, gdy temperatura gleby przekroczy 10°C. Rolnice największe szkody wyrządzają w latach suchych i ciepłych. Zimują larwy w glebie na głębokości do 20 cm albo dorosłe motyle.

Dorosłe motyle mają brunatno-szare, niepozorne skrzydła z plamkami, paskami lub żyłkami o rozpiętości 30-50 mm. Motyle pojawiają się od maja, latają wieczorem i nocą.

Rolnica zbożówka - gąsienica
Fot. USGS Bee Inventory and Monitoring Lab from Beltsville, Maryland, USA, Public domain, Wikimedia Commons

Najczęściej spotykane gatunki rolnic:

• Rolnica zbożówka (Agrotis segetum) - ciemnooliwkowa;
• Rolnica gwoździówka (Agrotis ipsilon) - ciemnozielona z rudawÄ… liniÄ…;
• Rolnica czopówka (Agrotis exclamationis) - brunatnoszara z jasnÄ… liniÄ…;
• Rolnica panewka (Xestia c-nigrum) - szarozielona lub brÄ…zowa;
• Rolnica tasiemka (Noctua pronuba) - popielato-brunatna z jasnymi liniami na grzbiecie.

Rolnica panewka - dorosły owad
Fot. Algirdas, Public domain, Wikimedia Commons

Rolnice - objawy żerowania

Szkody na roślinach wyrządzają gąsienice rolnic, które wylęgają się z jaj złożonych przez motyle na liściach roślin żywicielskich lub w glebie. Początkowo żerują na liściach zeskrobując z nich miękisz a później przechodzą do ziemi. Na powierzchnię wychodzą w nocy i podgryzają albo przegryzają łodygi młodych roślin tuż przy ziemi i wciągają je do kryjówek. Rośliny więdną i obumierają.

Rolnice wygryzają w korzeniach dziury, często na wylot i głównie w ich górnej części. Potrafią też przemieszczać się po roślinach i wygryzać dziury w liściach lub owocach, np. w pomidorach lub papryce. Uszkodzenia otwierają drogę infekcjom grzybowym i bakteryjnym. Gąsienice są żarłoczne, jedna może zniszczyć kilka roślin. Skutkiem są przerzedzenia wschodów, gołe place w uprawie, a w konsekwencji spadek wielkości i jakości plonu. Larwy drążą również w glebie tunele przez co ograniczają dostęp roślin do wody i składników pokarmowych.

Rolnice - zwalczanie

Przed rozpoczęciem uprawy warto przekopać glebę i sprawdzić czy rolnice są widoczne. Przy małej ilości można je wyzbierać ręcznie. Po zbiorach ziemię należy przekopać lub wykonać głęboką orkę, by wydobyć larwy na powierzchnię, gdzie zjedzą je ptaki lub drapieżne owady. Regularne spulchnianie gleby w trakcie sezonu niszczy jaja i młode gąsienice w wierzchnich warstwach gleby. Warto stosować płodozmian warzyw, unikając uprawy roślin żywicielskich na tym samym polu.

Populację rolnic zmniejszy zaorywanie nieużytków i chwastów, gdzie się rozmnażają oraz usuwanie w trakcie wegetacji chwastów kwitnących, z których motyle czerpią nektar. Dobrej jakości gleba, wzbogacona kompostem, nawozami organicznymi czy specjalistyczne dodatki, takie jak preparat Natur Bloker ogranicza warunki sprzyjające rozwojowi rolnic i innych szkodników glebowych.

W monitorowaniu lotu motyli pomagają pułapki feromonowe. Do zwalczania lub ograniczenia ilości rolnic w glebie stosuje się preparaty, takie jak:

• Turkuć Stoper - zawiera dobroczynne, drapieżne nicienie, które atakujÄ… rolnice i prowadzÄ… do eliminacji gÄ…sienic. Oprócz rolnic, za pomocÄ… tego preparatu można zwalczać też gÄ…sienice ćmy bukszpanowej, stonki ziemniaczanej oraz turkucia podjadka;
• In-Corno - zawiera naturalne ekstrakty roÅ›linne i mikroelementy, które hamujÄ… rozwój rolnic.

Naturalnymi wrogami rolnic są ptaki i owady drapieżne, które żywią się gąsienicami.

Monika Chwała

Przeczytaj również:

• Drutowce, robaki w ziemi. Opis i zwalczanie w ogrodzie
• PÄ™draki w trawniku - zwalczanie, jaki Å›rodek na pÄ™draki
• Nicienie glebowe. Zwalczanie. Jaki preparat na nicienie?

Opracowano na podstawie:
1. M. Rogowska, J. Sobolewski, Choroby i szkodniki warzyw, Plantpress, Kraków 2018, s. 243-246.