Przesadzanie kwiatów doniczkowych jesienią

Czy najlepszą i jedyną słuszną porą na przesadzanie roślin doniczkowych jest wczesna wiosna? Tak zapewne myśli większość posiadaczy domowych kwiatów. Przekonanie to wynika z faktu, że wydłużający się wiosną dzień i lepsze warunki świetlne budzą większość roślin do życia po zimowym spoczynku. Jednak prawdziwie świadoma pielęgnacja roślin wymaga reagowania na ich indywidualne potrzeby. Ślepe podążanie za kalendarzem może niejedną roślinkę kosztować życie. Bo są takie, które wręcz wymagają jesiennego terminu przesadzania!

Czy kwiaty doniczkowe można przesadzać jesienią?
Fot. depositphotos

W tym artykule obalamy mit "wiosennej konieczności" przesadzania, przedstawiając powody i konkretne sygnały alarmowe wymagające natychmiastowej interwencji, choćby jesienią. Hołdujemy bowiem zasadzie, że zdrowie i kondycja rośliny powinny zawsze mieć priorytet nad sztywnymi regułami kalendarzowymi.

Czy kwiaty doniczkowe można przesadzać jesienią?

Zdolność roślin do przetrwania zabiegu przesadzania jest ściśle związana z ich cyklem życiowym. Główną zasadą, która umożliwia przesadzanie jesienią, jest wchodzenie wielu gatunków w fazę spoczynku. W tym okresie, który w przypadku wielu roślin ogrodowych i niektórych doniczkowych rozpoczyna się jesienią, procesy metaboliczne spowalniają, a wzrost korzeni i pędów ulega zahamowaniu. Przesadzanie w tym czasie minimalizuje stres, ponieważ roślina nie jest obciążona zadaniem intensywnego budowania masy liściowej, co pozwala jej skoncentrować energię na regeneracji uszkodzonego systemu korzeniowego i aklimatyzacji w nowym środowisku.

Zjawisko to jest powszechnie wykorzystywany w ogrodnictwie. Drzewa owocowe, krzewy liściaste, byliny oraz rośliny iglaste są często przesadzane od początku października do późnej jesieni, w zależności od pogody. Właśnie wtedy są one mniej narażone na stres wodny, a wyższa wilgotność powietrza i częstsze opady sprzyjają lepszemu ukorzenianiu. To samo zjawisko można zaobserwować w odniesieniu do wielu roślin doniczkowych, co oznacza, że jesień jest dla nich równie dobrym momentem na zmianę doniczki co i wiosna.

Niektóre rośliny preferują jesienny termin przesadzania
Fot. depositphotos

Rośliny o odmiennym cyklu rozwojowym

Choć większość roślin doniczkowych w naszym klimacie przechodzi okres wegetacyjny od wiosny do jesieni, istnieją gatunki, dla których to jesień jest początkiem okresu wzmożonego wzrostu lub kwitnienia, co czyni ją idealnym momentem na przesadzanie. W szczególności są to:

• rośliny z letnim spoczynkiem - niektóre gatunki, np. kalia lub hipeastrum, wchodzą w okres spoczynku latem. Gdy ich liście zasychają, a wzrost ustaje, jest to najlepszy moment na przesadzenie, aby zapewnić im świeże podłoże, zanim jesienią ponownie obudzą się do życia;
• rośliny kwitnące latem - ogólna zasada mówi, że rośliny kwitnące najlepiej przesadzać po przekwitnięciu. Zatem dla gatunków kwitnących latem, jesień jest naturalnym terminem na zabieg przesadzania.

Kiedy musisz przesadzić roślinę niezależnie od pory roku?

Przesadzanie jesienią jest nie tylko korzystne w wybranych przypadkach, ale bywa również absolutnie konieczne w sytuacjach kryzysowych. Prawdziwa, świadoma pielęgnacja polega na umiejętności rozpoznawania sygnałów alarmowych wysyłanych przez roślinę, które to nakazują natychmiastową interwencję, niezależnie od pory roku. Czekanie do wiosny w takich okolicznościach może sprawić, że roślina nie dożyje pory przesadzania.

Opłakany stan korzeni i podłoża

Kondycja korzeni i podłoża jest podstawowym wskaźnikiem zdrowia rośliny. Dlatego należy systematycznie monitorować ich stan. A jeśli zobaczysz niepokojące objawy opisane poniżej, warto jak najszybciej przesadzić roślinę.

Korzenie poza doniczką

Jest to najbardziej oczywisty sygnał, że roślina jest za duża na swoją doniczkę i czas zapewnić jej nową. Korzenie, które wydostają się przez otwory drenażowe, a nawet wychodzą na powierzchnię ziemi, świadczą o ciasnocie i braku miejsca na dalszy rozwój. W takiej sytuacji dalszy wzrost jest zahamowany, a roślina marnieje, co wymaga pilnego przesadzenia niezależnie od pory roku.

Gdy korzenie nie mieszczą się w doniczce, roślinę warto przesadzić niezależnie od pory roku
Fot. depositphotos

Zdegradowane podłoże

Nawet jeśli doniczka wydaje się odpowiednia, podłoże z czasem traci swoje właściwości. I dlatego jesienne przesadzanie roślin konieczne jest, gdy:

• zauważysz, że ziemia jest tak zbita, że woda z trudem w nią wsiąka - znaczy to że korzenie duszą się już z braku tlenu,
• zauważysz na powierzchni ziemi sporą ilość białego nalotu, co świadczy o osadzaniu się wapnia z twardej wody - skutkiem są trudności w pobieraniu przez roślinę składników pokarmowych,
• na powierzchni pojawi się pleśń, co jest to oznaką nadmiernej wilgotności podłoża – czyli korzenie rośliny już gniją albo są szybkim gniciem zagrożone,
• zauważysz szkodniki na powierzchni albo skutki ich bytowania – brak reakcji to w konsekwencji zamieranie rośliny.

Podczas przesadzania roślin polecamy użyć podłoże typu bigos, które jest odpowiednio skomponowane dla danej rośliny. Zminimalizujemy tym samym stres związany z całym procesem oraz zapewnimy roślinie optymalne warunki do dalszego rozwoju.

Taki bigos można przygotować samodzielnie ale trzeba bardzo dobrze znać potrzeby rośliny, a lista dodatków, które musimy ze sobą wymieszać bywa bardzo długa. Zamiast oddzielnie kupować torf, perlit, keramzyt, włókno kokosowe czy węgiel aktywny, znacznie taniej i lepiej jest kupić gotowy bigos dla danej rośliny. Szczególnie dobrze sprawdzają się gotowe bigosy marki Urban Jungle.

Roślina systematycznie podupada na zdrowiu

Objawy widoczne na części nadziemnej rośliny są często konsekwencją problemów ukrytych w doniczce. Zrozumienie tego powiązania jest kluczowe dla prawidłowej diagnozy.

Jeśli zatem zauważysz, że nastąpiło spowolnienie lub został całkowicie zatrzymany wzrost rośliny, może to oznaczać, że roślina nie jest w stanie pobierać wystarczającej ilości składników odżywczych.

Przyczynkiem do pilnego jesiennego przesadzenia rośliny może być również żółknięcie i więdnięcie liści. Te objawy, pojawiające się mimo prawidłowego podlewania, mogą wskazywać na gnicie korzeni, co jest stanem kwalifikującym roślinę do natychmiastowego przesadzenia.

Niezależnie od pory roku może również nastąpić atak szkodników lub chorób. Jeśli więc szkodniki (np. ziemiórki lub skoczogonki) lub patogeny (grzyby) zagnieździły się w podłożu, konieczne jest natychmiastowe przesadzenie z usunięciem całej starej ziemi. Przed posadzeniem do nowego podłoża, korzenie rośliny warto wypłukać roztworze szarego mydła z denaturatem (na litr wody dajemy łyżkę stołową płynnego mydła potasowego lub kawałek szarego mydła w kostce oraz łyżkę denaturatu).

Sytuacja kryzysowa po zakupie nowej rośliny

Często zdarza się, że rośliny kupione w sklepie, niezależnie od pory roku, wymagają pilnego przesadzenia. Wiele z nich sprzedawanych jest bowiem w podłożu startowym, które nie nadaje się do długotrwałej uprawy, ponieważ szybko traci wartości odżywcze i ma tendencję do zatrzymywania nadmiernej wilgoci. Co więcej, doniczki produkcyjne często nie posiadają warstwy drenażowej.

Monstera kupiona w doniczce produkcyjnej wymaga przesadzenia do świeżej ziemi i większej doniczki
Fot. depositphotos

Po zakupie dobrze jest roślinie zapewnić okres aklimatyzacji trwający od kilku dni do tygodnia, aby zminimalizować szok. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy podłoże jest ewidentnie przelane, co wymaga natychmiastowej interwencji. Przesadzenie kwiatów po zakupie to również doskonała okazja do inspekcji korzeni i szybkiej reakcji na ewentualne choroby czy szkodniki, które mogą znajdować się w ziemi.

Jeśli weźmiemy pod uwagę powyższe powody jesiennego przesadzania roślin doniczkowych, to jasnym jest, że szok po przesadzeniu jest mniejszym złem niż pozostawienie rośliny w tak szkodliwych warunkach. Czekanie do wiosny i tak może ją uśmiercić. Czy zatem rośliny przesadzamy tylko wiosną? Nie! Nie bójcie się przesadzać roślin jesienią, latem lub zimą!

Artykuł opublikowany we współpracy z marką Urban Jungle

Przeczytaj również:

• Niezły bigos! - czyli z czego zrobić dobre podłoże dla roślin?
• Przesadzanie roślin doniczkowych. Jak i kiedy przesadzać kwiaty domowe?
• Tabela pH gleby dla roślin doniczkowych. Oto zalecane pH ziemi dla Twoich kwiatów!
• Ziemia do kwiatów doniczkowych - jaka jest dobra, rodzaje, cena

Opracowano na podstawie:
1. J. Courtier, G. Clarke, Kwiaty w domu, Reader's Digest, Warszawa 1998, s. 200-203;
2. M. Augustyn, Plant Power, Publicat, Poznań 2018, s. 12-14.