Portulaka pospolita, warzywna - właściwości, kiedy siać, uprawa

Portulaka pospolita, określana też jako portulaka warzywna lub siewna, to łatwa w uprawie i odporna roślina, którą warto mieć w swoim ogrodzie. Dzięki wiedzy na temat jej prozdrowotnych właściwości, przestała być postrzegana jako chwast a zyskała miano „superfoods”. W tym artykule wyjaśniamy kiedy siać i jak uprawiać portulakę warzywną. Zobacz, jakie właściwości ma portulaka i sprawdź, jak jeść te soczyste liście, by maksymalnie wykorzystać ich wartości odżywcze.

Portulaka warzywna - Portulaca oleracea
Fot. depositphotos

Portulaka pospolita, warzywna - co to jest?

Portulaka pospolita (Portulaca oleracea) to jednoroczna roślina o mięsistych, soczystych, jajowatych liściach i czerwonawo-fioletowych, grubych łodygach. Dorasta do 30-40 cm wysokości a jej pędy pokładają się. Żółte kwiaty pojawiają się od czerwca do września. Portulaka warzywna jest odporna na wysokie temperatury i okresowe susze a jej liście i łodygi dobrze magazynują wodę.

Portulakę uprawiano już w starożytnym Egipcie. Obecnie często wykorzystywana jest w kuchni greckiej i tureckiej. Wyróżniamy jej formę dziką, uważaną za polny chwast oraz odmiany uprawne, charakteryzujące się większymi liśćmi i bardziej wzniesionym pokrojem. W ogrodach uprawiana jest również portulaka wielkokwiatowa (Portulaca grandiflora). Jest to roślina o ozdobnych kwiatach, która nie nadaje się do spożycia.

Portulaka pospolita, warzywna - jak smakuje?

Soczyste liście portulaki mają lekko kwaskowaty, orzeźwiający i delikatnie słony smak. Są chrupiące, dlatego w konsystencji mogą przypominać młody szpinak warzywny.

Warto wiedzieć!
Intensywność kwaskowatego smaku portulaki zmienia się w ciągu doby. Liście zbierane rano są bardziej kwaskowate, natomiast zbierane wieczorem są nieco bardziej słodkie i łagodne w smaku.

Portulaka pospolita, warzywna - właściwości

Portulaka warzywna ma liczne właściwości prozdrowotne i bogaty skład, dlatego zalicza się ją do produktów typu „superfoods”. Na organizm działa wzmacniająco. Zawiera witaminy A, C, E, z grupy B, kwas foliowy, kwasy jabłkowy i ferulowy, białka oraz minerały, takie jak: żelazo, wapń, magnez, sód i potas.

Portulaka jest bardzo dobrym źródłem ważnych dla zdrowia kwasów omega 3 oraz błonnika. Wykazuje działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i antyseptyczne. Wspiera układ pokarmowy, łagodzi zgagę i działa moczopędnie. Regularne spożywanie portulaki wspiera kontrolę glikemii i obniża poziom „złego” cholesterolu. Sok z liści portulaki pomoże złagodzić objawy ukąszenia przez owady.

Portulaka warzywna znalazła zastosowanie nie tylko w kuchni ale też w kosmetyce. Z ekstraktów z liści produkuje się preparaty pielęgnacyjne o działaniu przeciwzapalnym i tonizującym.

Portulaka pospolita, warzywna - uprawa i wymagania

Uprawa portulaki warzywnej najlepiej udaje się na stanowiskach ciepłych i słonecznych oraz żyznych, przepuszczalnych i odchwaszczonych glebach. Jest odporna na niedobory wody ale lepiej plonuje podlewana, zwłaszcza w upały. Można uprawiać ją na grządce i w donicy na tarasie czy balkonie.

Portulaka pospolita, warzywna - kiedy siać?

Portulakę warzywną wysiewa się bezpośrednio do gruntu od maja do lipca. Nasiona są drobne i potrzebują światła do kiełkowania, dlatego po wysiewie nie należy przykrywać ich ziemią, a jedynie lekko docisnąć do podłoża. Portulakę można siać rzutowo lub w rzędach co 25 cm. Aby uzyskać ciągłość zbiorów, siew można powtarzać co 3 tygodnie.

Portulaka warzywna - Portulaca oleracea
Fot. depositphotos

Portulaka pospolita, warzywna - kiedy zbiór?

Wielką zaletą portulaki jest bardzo szybki wzrost i zdolność do regeneracji po przycięciu, co pozwala na przeprowadzenie kilku zbiorów w ciągu jednego sezonu. Okres wegetacyjny tego warzywa liściowego trwa 4-8 tygodni więc pierwsze młode pędy można zbierać już po miesiącu od siewu aż do jesieni. Listki i pędy najlepiej ścinać przed kwitnieniem. Są wtedy najbardziej soczyste i delikatniejsze w smaku.

Portulaka pospolita, warzywna - jak jeść?

Portulakę warzywną spożywa się na wiele sposobów:

liście i łodygi portulaki można jeść na surowo, jako dodatek do sałatek, kanapek, koktajli i twarogu,
można je też gotować przez kilka minut w osolonej wodzie,
dusić na maśle z czosnkiem (podobnie jak szpinak),
dodawać do zup, w których dzięki roślinnym śluzom pełni rolę naturalnego zagęstnika,
mięsiste łodygi portulaki mogą być także marynowane lub kiszone. W tej postaci portulaka pasuje jako dodatek do dań z mięs i ryb.

Uwaga!
Portulaki pospolitej nie powinny spożywać osoby z zespołem jelita drażliwego i kobiety w ciąży, ponieważ może działać rozkurczowo lub drażniąco na jelita.

Monika Chwała

Przeczytaj również:

Opracowano na podstawie:
1. B. Hlava, D. Lánská, Rośliny przyprawowe, PWRiL, Warszawa 1983, s. 214-215;
2. K. Kałużny, Portulaka warzywna, Działkowiec nr 6/2019, s. 50.