Plamy na liściach pomidorów - przyczyny, zapobieganie, zwalczanie
Plamy na liściach pomidorów są często obserwowanym objawem, zarówno na roślinach uprawianych w gruncie jak i pod osłonami. Najczęściej są to białe, żółte lub brązowe plamy, czy też małe plamki, którym mogą towarzyszyć też inne objawy. Powstają one w wyniku niewłaściwej pielęgnacji, błędów w nawożeniu lub ataku choroby czy szkodnika. Zobacz jak zidentyfikować przyczyny powstawania plam na liściach pomidorów oraz jak walczyć z tym zjawiskiem.
Plamy na liściach pomidorów
Białe plamy na liściach pomidorów
Białe plamy na liściach pomidorów mogą wskazywać na wiele różnych przyczyn. Dlatego ważne jest dokładne przyjrzenie się tym plamom oraz obserwacja pod kątem innych, towarzyszących im objawów.
Mączniak prawdziwy pomidora
Drobne, okrągłe, białe plamki na liściach pomidorów, szybko zlewające się ze sobą i towarzyszący im biały, mączysty nalot, wskazują na porażenie rośliny przez mączniaka prawdziwego pomidora. Jest to choroba grzybowa, porażająca w pierwszej kolejności liście w dolnych partiach rośliny ale szybko posuwająca się ku górze, a biały mączysty nalot pojawia się również na łodygach, ogonkach liściowych i działkach kielicha. Rozwojowi mączniaka sprzyja wysoka temperatura i wilgotność powietrza.
Objawy mączniaka prawdziwego na liściu pomidora
Fot. depositphotos
Po zauważeniu pierwszych objawów choroby należy opryskać pomidory preparatem grzybobójczym. W uprawach na działce, gdzie zazwyczaj unikamy stosowania chemicznych środków ochrony roślin, do zwalczania mączniaka pomidora możemy użyć preparaty naturalne, takie jak: Limocide z olejkiem pomarańczowym, Boczos zawierający naturalny wyciąg z czosnku oraz Biosept Active zawierający ekstrakt z grejpfruta. Aby preparaty te były skuteczne, opryski trzeba wykonać kilkakrotnie, powtarzając je w odstępach co 7-10 dni.
Przy silniejszym porażeniu roślin, warto sięgnąć po preparat siarkowy Siarkol 800 SC lub środek grzybobójczy Scorpion 325 SC.
Rak bakteryjny pomidora
Białawe, nekrotyczne plamy na liściach pomidora mogą wskazywać również na znacznie groźniejszą chorobę, jaką jest rak bakteryjny pomidora. Pierwszymi objawami tej choroby jest zwijanie się liści pomidora. Z czasem liście zasychają. Stopniowo objawy te obejmują kolejne liście, na których pojawiają się żółto-brunatne przebarwienia i cała roślina zaczyna więdnąć. Na łodygach i ogonkach liściowych występują brunatne lub prawie czarne smugi, a czasem także beżowe zrakowacenia.
Rak bakteryjny pomidora
Fot. Goldlocki, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Rak bakteryjny pomidora
Fot. Goldlocki, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Niestety w przypadku raka bakteryjnego pomidora, porażone rośliny trzeba usuwać w całości, wykopując je wraz z korzeniami. Należy je spalić. Pozostałe zaś zapobiegawczo opryskać preparatami miedziowymi, takimi jak Miedzian 50 WP lub Scutum miedź systemiczna. W przypadku upraw pod osłonami warto też obniżyć wilgotność powietrza. Po zbiorach całą uprawę trzeba usunąć, a tunel, szklarnię i narzędzia zdezynfekować. Aby choroba nie wystąpiła ponownie, najlepiej zaniechać uprawy pomidora na co najmniej 3 lata.
Miniarka psiankowata
Bardzo często białe plamki na liściach pomidorów są też wynikiem żerowania szkodników. Jeżeli na górnej powierzchni liścia, zazwyczaj przy jego brzegach, tworzą się skupiska małych, białawych, okrągłych plamek, może to wskazywać na żerowanie miniarki psiankowatej. Jest to muchówka, której larwy odżywiają się miękiszem liścia.
Objaw żerowania miniarki psiankowatej
Fot. Flowersabc, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
W wyniku żerowania tego szkodnika powstają na liściach pojedyncze, wąskie korytarze zwane minami. W miarę dorastania larw liczba i wielkość min na liściach wzrasta, a przy silnym uszkodzeniu liście zamierają i łatwo odpadają od rośliny. Do zwalczania miniarek na pomidorze można zastosować naturalny preparat NeemAzal T/S, rozpuszczając 3 ml preparatu w 1 litrze wody. Taka ilość wystarczy aby opryskać 10 m° uprawy pomidorów z roślinami o wysokości około 125 cm. Oprysk należy powtórzyć po 7-10 dniach. Nie należy wykonywać więcej niż 3 oprysków w czasie sezonu wegetacyjnego.
Wciornastki
Plamy na liściach pomidorów mogą być też wynikiem żerowania jednego z dwóch gatunków wciornastków. Nieregularne, kilkumilimetrowe, białawe plamy na liściach pomidora, które w miarę starzenia się przebarwiają się na kolor beżowy, mogą wskazywać na żerowanie wciornastka zachodniego. Zazwyczaj wokół plam widoczne są też odchody tego szkodnika w formie czarnych, błyszczących i nieco wypukłych kropek.
Wciornastek zachodni - Frankliniella occidentalis
Fot. Frank Peairs, CC-BY-3.0, Wikimedia Commons
Dość podobne srebrzystobiałe plamki, usytuowane wzdłuż nerwów głównych liści pomidora, z czasem obejmujące całą powierzchnię liścia, są zaś wynikiem żerowania wciornastka tytoniowca. Porażone liście z czasem żółkną i zamierają. Aby zwalczyć te szkodniki pomidorów, podobnie jak w przypadku miniarek, można zastosować wymieniony już wyżej Mospilan 20 SP. Jeżeli chcemy uniknąć chemicznych środków ochrony roślin, wciornastki na pomidorach można zwalczać też naturalnymi preparatami Agrocover oraz Limocide.
Żółte plamy na liściach pomidorów
Na liściach pomidorów mogą pokazywać się również plamy koloru żółtego. Podobnie, jak w przypadku plamek białych, i tutaj sprawcami mogą być zarówno szkodniki jak i chorobotwórcze grzyby. Konieczna jest zatem dokładna obserwacja innych objawów widocznych na roślinie.
Przędziorek szklarniowiec
Żółte lub brunatne plamy na liściach pomidora, mogą świadczyć o żerowaniu przędziorka szklarniowca. Plamy te pojawiają się na wierzchniej stronie liści, mogą być podłużne, różnego kształtu i wielkości ale zawsze mają ciemniejszy środek. Drobne czerwone szkodniki można dostrzec od dołu liści, na których występują plamy.
Objawy żerowania przędziorków na liściach pomidora
Fot. depositphotos
Do zwalczania przędziorków przydatny jest preparat Karate Zeon 050 CS, który należy rozpuścić w proporcji 4 ml środka na 10 litrów wody. Jeśli nie chcemy stosować chemicznych środków owadobójczych, można sięgnąć po naturalne preparaty Agrocover, Emulpar 940 EC lub Limocide.
Brunatna plamistość liści pomidora
Żółte plamy na liściach pomidora, w miejscu których na spodniej stronie liścia widać szaro brązowy lub fioletowy, aksamitny nalot, wskazują zaś, że pomidory poraziła choroba - brunatna plamistość liści pomidora. Plamy te z biegiem czasu brunatnieją i powiększają się. Choroba ta w pierwszej kolejności poraża liście w dolnej części rośliny.
Brunatna plamistość liści pomidora
Fot. Goldlocki, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Po zauważeniu objawów należy przystąpić do opryskiwania roślin. Niestety brak preparatów grzybobójczych zarejestrowanych bezpośrednio do zwalczania tej choroby na pomidorze w uprawach amatorskich. Dlatego pozostaje wykorzystać preparaty przeznaczone do zwalczania innych groźnych chorób pomidora, takie jak: Amistar 250 SC, Signum 33 WG oraz Switch 625 WG.
Szara pleśń
Żółtawe lub szarobrunatne plamy, na których pojawia się charakterystyczny, puszysty, szary nalot grzyba, świadczą natomiast o porażeniu pomidorów przez szarą pleśń. Szara pleśń to jedna z najczęściej występujących chorób grzybowych roślin w ogrodach i na działkach. Porażone liście pomidorów zasychają, a na łodygach tworzą się różnej wielkości szarawe lub brązowawe, dość wolno powiększające się plamy pokryte nalotem grzyba. W zaawansowanym stadium choroby łodyga pod plamą staje się pusta w środku. Dochodzi także do gnicia owoców.
Aby ograniczyć rozprzestrzenianie się szarej pleśni na pomidorach, należy usuwać porażone części roślin i całe rośliny, wietrzyć szklarnie i tunele w celu obniżenia wilgotności powietrza, a także podczas podlewania nie zraszać całych roślin (podlewaj pomidory bezpośrednio do ziemi).
Przeciwko szarej pleśni na pomidorze warto zastosować środek Switch 62,5 WG (rozpuścić 10g środka w 10-12 litrach wody, co wystarczy na oprysk 100m² uprawy). Można się też wspomagać preparatami naturalnymi Boczos (na bazie czosnku) czy Biosept Active (wyciąg z pestek grejpfruta).
Brunatne i brązowe plamy na liściach pomidora
Pojawianie się brunatnych plam na liściach pomidora może być efektem pogłębiania się infekcji, które w początkowym stadium przyczyniają się do powstawania plam żółtych. Ciemniejsza barwa plam jest jednak również charakterystyczna dla jeszcze jednej choroby grzybowej i jednej infekcji wirusowej.
Alternarioza pomidora
Ciemnobrunatne, okrągłe lub lekko kanciaste, ograniczone nerwami plamy na liściach pomidora mogą zaś świadczyć o porażeniu rośliny przez alternariozę. Choroba ta poraża pomidory gruntowe, zwłaszcza w latach o ciepłej i wilgotnej pogodzie, natomiast w szklarniach i tunelach foliowych występuje znacznie rzadziej. Plamy początkowo pojawiają się na dolnych liściach, potem obejmują również te położone wyżej, a także łodygi i ogonki liściowe.
Choroby pomidorów - alternarioza
Alternarioza poraża też owoce, na których tworzą się ciemnobrązowe lub czarne, skórzaste, lekko zagłębione plamy. Do zwalczania tej choroby polecany jest m. in. środek Signum 33 WG. Pełną listę preparatów do zwalczania alternariozy znajdziesz tutaj: środki i preparaty na alternariozę. Środki najlepiej stosować naprzemiennie w odstępach co 7-10 dni.
Brązowa plamistość liści pomidora
Występujące na liściach pomidora brązowe lub czarne okrągłe, nieregularne plamy w formie pierścieni, wskazują na brązową plamistość liści pomidora. Dodatkowym objawem tej choroby jest zawijanie się liści do brzegu i silne zahamowanie wzrostu.
Brązowa plamistość liści pomidora - objawy na owocu
Fot. Downtowngal, CC0, Wikimedia Commons
Jest to choroba wirusowa i porażone rośliny trzeba usunąć. Wirusy mogą być przenoszone przez wcześniej wspomniane już wciornastki, dlatego w zapobieganiu brązowej plamistości liści pomidora, bardzo ważne jest zwalczanie tych szkodników.
Czarne plamy na liściach pomidora
Plamy na liściach pomidora mogą być bardzo ciemne lub wręcz czarne. Drobne czarne plamki wskazują na infekcję bakteryjną, zaś plamy zmieniające barwę od szarozielonej, poprzez brązową aż do czarnej, mogą wskazywać na inną groźną chorobą, jaką jest zaraza ziemniaczana.
Bakteryjna cętkowatość pomidora
Na liściach pomidora możemy też czasem zaobserwować drobne czarne plamki z żółtą obwódką. Te mogą wskazywać na bakteryjną cętkowatość pomidora. Choroba ta jest dość pospolita w uprawie gruntowej, natomiast stosunkowo rzadko występuje pod osłonami. W wyniku porażenia pomidorów tą chorobą nieregularne, drobne, początkowo wodniste i ciemnozielone, później ciemnobrązowe i czarne plamki, otoczone żółtawą obwódką, pojawiają się nie tylko na liściach ale też na pędach, ogonkach gron, szypułkach i działkach kielicha. Na owocach zaś pojawiają się bardzo drobne, czarne, cętkowane plamki o średnicy 1-2 mm.
Bakteryjna cętkowatość pomidora
Fot. Goldlocki, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Porażone rośliny należy natychmiast usunąć. Aby ograniczyć rozprzestrzenianie się tej choroby na inne, zdrowe jeszcze krzaczki pomidorów, należy zaniechać zraszania roślin podczas podlewania (nawadniać tylko na ziemię) oraz wszelkie prace pielęgnacyjne i zbiory wykonywać gdy rośliny są suche. W okresach ciepłej i wilgotnej pogody rośliny opryskiwać co 7-10 dni preparatami miedziowymi. Zapobiegawczo rośliny warto też opryskiwać preparatem na bazie ekstraktu z grejpfruta Biosept Active.
Zaraza ziemniaczana na pomidorze
Na koniec pozostaje do omówienia jeszcze jedna przyczyna powstawania plam na liściach pomidora, jaką jest porażenie zarazą ziemniaka. Objawy zarazy ziemniaka na liściach pomidora to początkowo szarozielone, później brązowe lub czarne plamy, szybko rozszerzające się na całą blaszkę liściową oraz zamieranie porażonych liści. Od spodu liści może być widoczny biały nalot grzyba. Zaraza ziemniaczana na pomidorach poraża też owoce.
Zaraza ziemniaczana na liściach pomidora
Fot. Scot Nelson, CC0, Wikimedia Commons
Zaraza ziemniaczana na pomidorach
Fot. depositphotos
W zwalczaniu tej choroby pomidorów stosuje się opryski naturalne ze skrzypu polnego, pokrzywy oraz środki grzybobójcze, takie jak: Signum 33 WG. Tutaj znajdziesz aktualnie polecane: środki i preparaty na zarazę ziemniaka.
Poznaj wszystkie sekrety uprawy pomidorów!
Jeśli czytasz ten artykuł, zapewne interesuje Cię uprawa pomidora lub szukasz rozwiązania problemów, które się w tej uprawie pojawiają.
Dla osób takich jak Ty przygotowaliśmy specjalnego e-booka poświęconego w całości uprawie pomidorów. Ten e-book to:
- Proste instrukcje co i jak robić krok po kroku;
- Wszystkie etapy uprawy od siewu nasion do zbioru soczystych owoców;
- Naturalne, sprytne domowe sposoby na zdrowe pomidory;
- Praktyczne rady i własne doświadczenia Autorki;
- Kilkadziesiąt pomocnych zdjęć i ilustracji
Czytając tego e-booka oszczędzisz czas potrzebny na poszukiwanie rozwiązań różnych problemów z uprawą oraz poznasz sprawdzone sposoby na zdrowe i smaczne pomidory z własnego ogrodu. Poznaj sekrety i podpowiedzi doświadczonego hodowcy pomidorów!
Przeczytaj również:
- Choroby fizjologiczne pomidora - objawy, przyczyny, jak zapobiegać
- Ochrona warzyw na działce
- Uprawa pomidorów w tunelu foliowym
