Pieprzowiec chiński, pieprz syczuański - właściwości, uprawa, wymagania
Pieprzowiec chiński to okazały krzew liściasty, który może być uprawiany w ogrodzie lub w donicy jako bonsai. O dekoracyjności pieprzowca stanowią zarówno gęsty pokrój jak i błyszczące, zielone liście oraz niewielkie, czerwone owoce. Warto docenić również lecznicze właściwości pieprzowca chińskiego oraz poznać zastosowania kulinarne jego owoców. Wyjaśniamy jak wygląda uprawa pieprzowca w ogrodzie i w donicy w domu. Oto wszystko o wymaganiach tej rośliny!
Pieprzowiec chiński - Zanthoxylum simulans
Fot. Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Jak wygląda pieprzowiec chiński?
Popularny w naszym kraju pieprzowiec chiński (Zanthoxylum simulans), określany też jako żółtodrzew chiński oraz pieprz syczuański, pochodzi z Chin i jest jednym z najstarszych gatunków pieprzowców na świecie. Krzew ten należy do rodzaju żółtodrzew (Zanthoxylum), który obejmuje ponad 200 gatunków roślin, występujących naturalnie w Ameryce Północnej i Południowej, Afryce, Azji i Australii.
Pieprzowiec chiński przybiera postać okazałego, rozłożystego krzewu dorastającego do 4 m wysokości i 6 m szerokości. Może także być prowadzony w postaci niewielkiego drzewka o kulistej koronie, gdyż doskonale znosi cięcie. Silne pędy pieprzowca są wyposażone w masywne kolce. Duże złożone liście, przypominające liście jesionu, są intensywnie zielone i błyszczące. Jesienią zarówno liście jak i kolce mogą zmieniać barwę na czerwoną lub bordową.
Kolce na pędach pieprzowca chińskiego
Fot. Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Wczesną wiosną pojawiają się drobne, białozielone kwiaty żółtodrzewu zebrane w niewielkie grona. Nie mają one dużej wartości dekoracyjnej. Od lipca do września miejsce kwiatów zajmują jaskrawoczerwone, kuliste owoce pieprzowca syczuańskiego, które w środku zwierają duże, czarne nasiona.
Owoce pieprzowca chińskiego
Fot. Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Pieprzowiec chiński, pieprz syczuański - właściwości
Pieprzowiec chiński to aromatyczny krzew stosowany przede wszystkim jako przyprawa. Wysuszone i zmielone osłonki owoców pieprzowca mogą zastąpić czarny pieprz, mają mocniejszy i wyraźniejszy smak i wchodzą w skład popularnej orientalnej przyprawy "pięć smaków".
W krajach azjatyckich wykorzystuje się także właściwości lecznicze pieprzowca chińskiego. Zarówno owoce, liście jak i korzenie żółtodrzewu mają właściwości zdrowotne i działają przeciwbólowo, przeciwpasożytniczo i moczopędne. Preparaty z pieprzowca chińskiego stosuje się także w leczeniu bólów żołądka, niestrawności, biegunki oraz chorobach skóry.
Osłonki owoców pieprzowca to przyprawa znana jako pieprz syczuański
Fot. pixabay
Pieprzowiec chiński, pieprz syczuański - uprawa i wymagania
Pieprzowiec chiński jest wystarczająco mrozoodporny, żeby w naszych warunkach klimatycznych rosnąć w gruncie. Dorosłe okazy mogą wytrzymywać spadki temperatury nawet do -23°C (strefa mrozoodporności roślin 6A), ale badania wykazały, że młode rośliny należy dobrze zabezpieczyć przed mrozem.
Najlepiej zapewnić krzewom słoneczne, ciepłe i zaciszne stanowisko wtedy szansa na przetrwanie zimy bez uszkodzeń znacznie wzrasta. Co prawda pieprzowiec najładniej wybarwia się w słońcu, ale dobrze sobie radzi także w półcieniu a nawet w pełnym cieniu.
Uprawa pieprzu syczuańskiego najlepiej udaje się na glebach lekkich, przepuszczalnych i dość żyznych.
Pieprzowiec chiński, pieprz syczuański - cięcie
Jeżeli pieprzowiec chiński jest uprawiany swobodnie, przybiera szeroki, dość regularny kształt. Nie wymaga cięcia, ale doskonale je znosi i może być dowolnie kształtowany. Stąd popularność pieprzowca wśród miłośników bonsai. Cięcie pieprzowca chińskiego przeprowadzamy w okresie spoczynku, gdy na roślinie nie ma liści. Najlepszy termin przycinania pieprzowca to końcówka zimy i przedwiośnie.
Pieprzowiec chiński - Zanthoxylum simulans
Fot. DouglasGoldman, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Pieprzowiec może być także uprawiany w dużej donicy. Wiosną wystawia się go na zewnątrz a jesienią przenosi do widnego pomieszczenia o temperaturze ok. 16°C. Należy pilnować, żeby ziemia w doniczce była stale wilgotna, ponieważ przesuszona roślina szybko zrzuca liście. Co 2-3 tygodnie warto zasilić krzew nawozem uniwersalnym lub biohumusem.
Pieprzowiec chiński - jak zrobić sadzonki
Pieprzowiec chiński jest trudny do rozmnożenia w warunkach amatorskich, zwłaszcza przez sadzonki. Ale można spróbować rozmnożyć go generatywnie. Jeżeli nasiona są świeże, należy je od razu umieścić w doniczkach z ziemią do sadzonkowania i ustawić w widnym i ciepłym miejscu na parapecie lub w szklarni. Przechowywane dłużej nasiona wymagają przed wysianiem ok. 3 miesięcy stratyfikacji np. w lodówce. Kiełkowanie może trwać od 30 do 90 dni. Rośliny uprawia się pod osłonami przez 1-2 lata przed posadzeniem na miejsce stałe.
Przeczytaj również:
- Rośliny lecznicze i prozdrowotne w Twoim ogrodzie!
- Fasolnik chiński - właściwości, uprawa, przepisy
- Okra, ketmia jadalna - właściwości, zastosowanie, uprawa, przepisy
- Cytryniec chiński - właściwości, uprawa, przepisy na przetwory
Opracowano na podstawie:
1. I. Chen, S. Wu, I. Tsai, T. Wu, Chemical and Bioactive Constituents from Zanthoxylum simulans w Journal of Natural Products 9/2004, s. 120-1, 138;
2. F. Putz, N. Patel, Florida Szechuan Pepper: A Financial Opportunity w The Quarterly Journal of the Florida Native Plant Society Palmetto 3/2019, s. 4-7;
3. G. Wójcik, Wstępna ocena mrozoodporności wybranych gatunków z rodzaju Zanthoxylum L. (Rutaceae) w Ogrodzie Roślin Leczniczych we Wrocławiu w Roczniku Dendrologicznym 55/2007, s. 159-164.
