Morwa biała - właściwości, uprawa, herbata z liści morwy

Morwa biała to drzewo mało wymagające i łatwe w uprawie. Ogromnym atutem tej rośliny są liście. Pięknie wybarwiające się jesienią, wykazują również właściwości lecznicze. Herbata z liści morwy jest doskonała dla cukrzyków oraz osób, które są na diecie. Ale również owoce morwy warto wykorzystać w kuchni. Dowiedz się więcej jakie są właściwości morwy białej oraz sprawdź czy uprawa morwy uda się w Twoim ogrodzie.

Morwa biała - Morus alba
Fot. depositphotos

Jak wygląda morwa biała?

Morwa biała (Morus alba) to pochodzące z Chin niewielkie drzewo należące do rodziny morwowatych (Moraceae). Roślina ta wyróżnia się atrakcyjnym pokrojem, cenionym przez wielu architektów krajobrazu. Pień morwy pokryty jest brunatnoczerwoną lub zielonkawoszarą korą z jasnymi brodawkami.

Morwa biała tworzy szeroką, nieregularną koronę pokrytą dekoracyjnymi, jasnozielonymi, dużymi liśćmi o długości od 6-18 cm. Na jednym drzewie morwy występują dwa różne typy liści (zjawisko to nazywamy heterofilią):

na starych pędach rozwijają się sercowate liście o gładkich lub lekko powcinanych brzegach, przypominające liście lipy;
na młodych długopędach rozwijają się liście klapowane, mocno powcinane, podobne do liści głogu.

Jesienią wszystkie liście morwy białej przebarwiają się na ładny, jaskrawożółty kolor, co dodaje roślinie wyjątkowego uroku.

Morwa biała w okresie kwitnienia
Fot. depositphotos

Kiedy kwitnie morwa biała?

Rozdzielnopłciowe kwiaty morwy białej pojawiają się w maju wraz z rozwojem liści. Kwitnienie zazwyczaj trwa od 2 do 3 tygodni i kończy się na początku czerwca. Kwiaty męskie są podłużne i walcowate, zaś żeńskie - główkowate. Żółtozielone kwiaty nie wyróżniają się na tle jasnozielonych liści i nie stanowią szczególnego waloru dekoracyjnego.

Kiedy owocuje morwa biała?

Jadalne i bardzo dekoracyjne owoce morwy białej dojrzewają latem, od czerwca do sierpnia. Kształtem przypominają maliny lub jeżyny. Osiągają do 2,5 cm długości i 1,5 cm szerokości. Początkowo są białożółte lub kremowe, potem w miarę dojrzewania stają się różowe i czerwienieją, aż w końcu całkowicie dojrzałe przebarwiają się na fioletowo. Po dojrzeniu szybko stają się miękkie i opadają. W smaku są słodkie, trochę mdłe, jednak uważane za smaczne. Można je spożywać na surowo, jak i przygotowywać z nich przetwory - dżemy, kompoty lub nalewki.

Morwa biała - kiedy owocuje po posadzeniu

Choć starsze morwy owocują raczej niezawodnie, należy pamiętać, że do pierwszego owocowania drzewo musi osiągnąć odpowiedni wiek. Najszybciej w owocowanie wchodzą morwy rozmnażane poprzez szczepienie. Mogą one owocować już w 2-3 roku po posadzeniu. W przypadku egzemplarzy rozmnażanych z nasion, na owoce trzeba poczekać znacznie dłużej, bo aż 5-7 lat, a w skrajnych przypadkach nawet 10-12 lat. Dlatego, jeśli kupujesz morwę do ogrodu w celu uzyskiwania owoców, upewnij się, że roślina jest szczepiona. Wówczas na owoce poczekasz znacznie krócej.

Owoce morwy białej
Fot. depositphotos

Morwa biała - jak szybko rośnie

Morwa biała to drzewo o bardzo szybkim wzroście, szczególnie w przypadku młodych roślin, które potrafią przyrastać o 1-2 m rocznie. Potem tempo wzrostu spada, a roczne przyrosty sięgają zaledwie 20-40 cm. W ciągu pierwszych 10 lat uprawy roślina osiąga od 10 do 12 m wysokości, zaś docelowa jej wysokość może sięgnąć nawet 15 m. Na szczęście wzrost morwy białej można kontrolować poprzez przycinanie, które roślina znosi bardzo dobrze. Praktykowane jest nawet prowadzenie morwy w formie krzewu lub żywopłotu.

Morwa biała - odmiany

Morwa biała w postaci czystej gatunkowo często spotykana jest w parkach i założeniach krajobrazowych. Jednak wśród gatunku istnieje kilka ciekawych odmian, dzięki którym właściwości ozdobne morwy mogą docenić też posiadacze ogrodów przydomowych. Ogrodowe odmiany morwy białej są zazwyczaj niewysokie, przyjmować mogą różne kształty - od płaczących, po zwarte kuliste. Jedną z efektowniejszych odmian jest morwa biała 'Pendula'.

Morwa biała 'Pendula'

Morwa biała 'Pendula' posiada gęstą parasolowatą koronę i pędy zwisające do ziemi. Średnica korony wynosi około 3 m, zaś wysokość drzewka zależna jest od wysokości miejsca szczepienia (zazwyczaj wykonuje się je na wys. 1-2 m). Liście są duże, sercowate, koloru zielonego. Roślina świetnie nadaje się do małych ogrodów, w których będzie ciekawym akcentem.

Morwa biała 'Pendula'
Fot. Uğur Basak, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Morwa biała 'Macrophylla'

Morwa biała 'Macrophylla' to dość stara odmiana pochodząca prawdopodobnie z Francji. Charakteryzuje się silnym wzrostem. Drzewa tej odmiany dorastają do 15 m wysokości i 6-8 m szerokości. Tworzą szerokostożkową, rozłożystą, lekko przewieszającą się koronę. Poprzez regularne cięcie można uzyskać niższe drzewko o szerokim, parasolowatym kształcie.

Morwa biała - właściwości lecznicze

Od wieków znane są właściwości lecznicze morwy białej. W tradycyjnej medycynie chińskiej wykorzystywano liście morwy białej do obniżenia poziomu cholesterolu i wysokiego ciśnienia krwi. Liście morwy białej charakteryzują się także wysoką zawartością związków o aktywności przeciwutleniającej, wykazują działanie przeciwgorączkowe i moczopędne. Stosowane były głównie w formie herbaty z liści morwy lub odwarów. Lecznicze właściwości wykazywały także ekstrakty z kory i korzenia morwy, chroniące wątrobę i nerki.

Właściwości lecznicze posiadają głównie liście morwy białej
Fot. depositphotos

Z owoców morwy białej można zaś robić soki, nalewki i likiery czy dżemy. Najlepiej jednak jeść je na świeżo lub suszone. Są one źródłem węglowodanów, błonnika, witaminy C, witamin z grupy B, żelaza, wapnia, potasu, magnezu, cynku, manganu, miedzi i antocyjanów. Choć są zdrowe, nie należy jednak przesadzać z ich spożyciem (szczególnie suszonych). Pamiętajmy, że szeroko omawiane właściwości lecznicze morwy białej dotyczą głównie preparatów produkowanych na bazie liści, a nie owoców tego drzewa.

Suszone owoce morwy białej
Fot. envato

Morwa biała - uprawa w Polsce

Uprawa morwy białej w Polsce jest mało uciążliwa, dlatego często drzewo to wykorzystywane jest do nasadzeń w parkach, czy przy ulicach. Fakt ten świadczy o jej odporności na suszę oraz zanieczyszczenia. Morwa jest także mało wrażliwa na choroby i szkodniki. Jedyne warunki, jakie bezwzględnie należy zapewnić morwie to słoneczne stanowisko i lekka, żyzna gleba, o obojętnym odczynie. Chodź morwa biała jest stosunkowo wytrzymała na niskie temperatury, lepiej sadzić ją w miejscach osłoniętych od wiatru. Unikajmy uprawy morwy na północno-wschodnich krańcach Polski.

Sadzenie morwy białej

Sadzenie morwy białej najlepiej wykonać wiosną lub jesienią. Nie zapominajmy przy tym o zapewnieniu odpowiedniego stanowiska i użyźnieniu gleby kompostem lub dobrze przekompostowanym obornikiem. Roślinę sadzimy 5-10 cm głębiej niż rosła dotychczas. Dopóki nie ukorzeni się i nie wzmocni, wymaga przywiązania do podpory.

Morwa biała - nawożenie i podlewanie

Morwa biała nie wymaga intensywnego nawożenia, ograniczmy je do niezbędnego minimum, podając jednorazową dawkę nawozu wiosną. Można stosować nawozy mineralne uniwersalne oraz kompost. Podlewamy w miarę potrzeby, głównie w okresach suszy.

Cięcie morwy białej

Bardzo ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym w uprawie morwy jest cięcie, na które roślina ta reaguje dosyć dobrze. Cięcie morwy białej wykonujemy zimą i wczesną wiosną. Formowanie korony rozpoczyna się już w szkółce lecz należy je kontynuować w pierwszych latach po posadzeniu. Wyprowadzamy pień i kształtujemy główne konary. Warto wykonywać także cięcie sanitarne, polegające na wycinaniu suchych i połamanych gałęzi.

Herbata z liści morwy białej

Herbata z liści morwy białej znana jest już od dawnych lat. W krajach dalekiego wschodu picie tego naparu jest powszechnie stosowane. W Polskich sklepach dostępne są suplementy diety, zawierające ekstrakty z liści i owoców morwy białej. Substancje zawarte w liściach morwy obniżają poziom cukru we krwi poprzez ograniczenie metabolizmu cukrów złożonych. Zatem liście morwy pomagają nam w odchudzaniu. Są też polecane dla cukrzyków.

Z liści morwy warto zaparzać leczniczą herbatkę, a owoce po prostu zjeść
Fot. depositphotos

Zbiór i suszenie liści morwy

Liście morwy białej, które mamy zamiar wykorzystać do herbaty, powinny być zielone, bez oznak chorób. Zbioru dokonujemy wiosną w połowie maja, przy bezchmurnej pogodzie. Do naparów szczególnie polecane są młode listki. Suszymy je na papierze, pozostawiając w miejscu przewiewnym, lekko zaciemnionym. Liście możemy również suszyć w piekarniku w temperaturze 40°C.

Jak parzyć herbatę z liści morwy białej?

Herbatę z morwy białej najlepiej pić codziennie przed posiłkiem. Zalecana dawka to ok. 3 łyżeczek suszonych liści na szklankę wody. Liście zalewamy wrzątkiem i odstawiamy na ok. 10 minut pod przykryciem. Nie należy przekraczać zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. Kobiety w ciąży oraz karmiące piersią nie powinny stosować naparów z liści morwy.

mgr inż. Joanna Białowąs

Przeczytaj również:

Opracowano na podstawie:
1. Muras P., Katalog roślin, drzewa, krzewy, byliny, Agencja Promocji Zieleni Sp. z o. o., s. 60;
2. Wawro A., Pieprzyk-Kokocha D., Gryszczyńska A., Łowicki Z., Grajek K., Porównanie składu polifenoli zawartych w wyciągach hydroalkoholowych liści różnych odmian morwy białej, Postępy Fitoterapii 4/2013, s. 220-224;
3. Jeszka M., Kobus-Cisowska J., Flaczyk E., Liście morwy jako źródło naturalnych substancji biologicznie aktywnych, Postępy Fitoterapii 3/2009, s. 175-179;
4. Jeszka M., Kobus J., Flaczyk E., Określenie potencjału antyoksydacyjnego ekstraktów z liści morwy białej, Bromat. Chem. Toksykol. XLII, 2009, 3, str. 885 889;
5. Rzepa M., Cukrzyca i wspomaganie jej leczenia środkami pochodzenia roślinnego, Akademia Medyczna Im. Piastów Śląskich We Wrocławiu, Wrocław 2008, s.13-14.