Mikołajek płaskolistny - odmiany, uprawa, wymagania, rozmnażanie

Mikołajek płaskolistny to miododajna bylina o srebrzysto-niebieskich pędach i kulistych kwiatostanach, które można wykorzystać w suchych bukietach. Ceniony jest za bardzo dużą odporność na suszę i minimalne wymagania pielęgnacyjne. Dowiedz się, jak wygląda uprawa mikołajka płaskolistnego i sprawdź, jak go rozmnażać. Prezentujemy także ciekawe odmiany mikołajka płaskolistnego, idealne na słoneczne rabaty lub skalniaki.

Mikołajek płaskolistny - Eryngium planum
Fot. envato

Jak wygląda mikołajek płaskolistny?

Mikołajek płaskolistny (Eryngium planum) to bylina z rodziny selerowatych (Apiaceae). Wyróżnia się stalowoniebieskim lub fioletowawym zabarwieniem górnych części pędów oraz kulistych kwiatostanów, pokrytych woskowym nalotem. U odmian może pojawić się także inna kolorystyka. Kwiatostany mikołajka u podstawy mają dekoracyjne, kolczaste podsadki.

Wzniesione, silnie rozgałęzione w górnej części pędy osiągają do 100 cm wysokości. Liście odziomkowe osadzone na długich ogonkach są sztywne, jajowate lub sercowate, o ząbkowanych brzegach. Liście łodygowe mają sinozieloną barwę i kolczaste ząbkowanie. Owocem mikołajka płaskolistnego jest rozłupnia a nasiona rozsiewane są przez wiatr i zwierzęta.

Mikołajek płaskolistny - kiedy kwitnie

Mikołajek płaskolistny kwitnie od czerwca do września, dzięki czemu zdobi ogród bardzo długo. Kwiaty są miododajne i przyciągają wiele owadów, w tym pszczoły i motyle. Dekoracyjne główki po przekwitnięciu zachowują swoją sztywność i mogą stanowić cenny element strukturalny rabat. Wykorzystywane są także do na suche bukiety.

Mikołajek płaskolistny - Eryngium planum
Fot. pixabay

Mikołajek płaskolistny - czy jest trujący

Mikołajek płaskolistny zawiera związki, które mogłyby podrażnić układ pokarmowy przy spożyciu na surowo, ale nie jest klasyfikowany jako roślina silnie trująca. Dawniej wykorzystywany był w medycynie naturalnej. Zawiera saponiny, garbniki, flawonoidy, kwasy fenolowe i olejki eteryczne. Stosowano go jako zioło działające przeciwzapalnie, przeciwgorączkowo, moczopędnie i wykrztuśnie.

Mikołajek płaskolistny - odmiany

Do uprawy na rabatach, skalniakach i w pojemnikach warte polecenia są następujące odmiany mikołajka płaskolistnego:

• Mikołajek płaskolistny 'Blauer Zwerg' (znany też jako 'Blue Dwarf') - odmiana karłowa osiągająca ok. 50 cm wysokości. Ma gęsty, zwarty pokrój i intensywnie niebiesko-fioletowe kwiatostany;
• Mikołajek płaskolistny 'Blaukappe' - osiąga do 90 cm wysokości, kępa rozrasta się do około 45-60 cm szerokości. Kwiatostany mają niebiesko-srebrzystą barwę;
• Mikołajek płaskolistny 'Neptune's Gold' - rzadka odmiana o niebieskich kwiatostanach i cytrynowych liściach, dorasta do 50 cm;
• Mikołajek płaskolistny 'Tiny Jackpot' - karłowa odmiana o wysokości 35-50 cm, mocno wydłużone główki początkowo są szarozielone, potem niebieskoszare;
• Mikołajek płaskolistny 'Jade Frost' - odmiana osiągająca wysokość do 80 cm z liśćmi typu variegata. Niebieskozielone liście mają kremowy margines, który zmienia barwę na różowawą w chłodniejsze noce;
• Mikołajek płaskolistny 'Magical Silver' - odmiana o jasnych, srebrzystych liściach i pędach, dorastająca do 60 cm.

Mikołajek płaskolistny - Eryngium planum
Fot. envato

Mikołajek płaskolistny - uprawa i wymagania

Mikołajek płaskolistny jest rośliną bardzo łatwą w uprawie i mrozoodporną. Z uwagi na kłujące liście i podsadki, prace pielęgnacyjne należy wykonywać w rękawicach.

Mikołajek płaskolistny - stanowisko

Mikołajek płaskolistny wymaga stanowiska w pełni nasłonecznionego i przewiewnego. W takim miejscu jego metalicznie niebieskie wybarwienie będzie bardziej intensywne. W półcieniu lub cieniu pędy wyciągają się i pokładają a roślina przybiera zielono-szarą barwę.

Mikołajek płaskolistny - wymagania glebowe

Mikołajek najlepiej rośnie w podłożu lekkim, przepuszczalnym, piaszczystym lub żwirowym o odczynie pH 6,5-7,5. Roślina ta doskonale radzi sobie na glebach suchych i jałowych, natomiast nie toleruje podłoży ciężkich i podmokłych. Zastoje wodne, zwłaszcza występujące zimą, mogą spowodować gnicie korzeni. Jeśli ziemia jest ciężka i gliniasta, trzeba ją rozluźnić piaskiem i przygotować drenaż lub posadzić roślinę na podwyższeniu.

Mikołajek płaskolistny - kiedy siać

Nasiona mikołajka można wysiewać w dwóch terminach:

• wysiew nasion jesienią (październik-listopad) - nasiona wysiewane jesienią bezpośrednio do gruntu lub skrzynek na zewnątrz przejdą naturalną stratyfikację (chłodzenie) i zaczną wschodzić wiosną;
• wysiew nasion wiosną (marzec-kwiecień) - nasiona można wysiać do skrzynek w pomieszczeniu, po uprzednim 4-6 tygodniowym schłodzeniu ich w lodówce.

W optymalnych warunkach (wilgotne podłoże i temperatura około 15-18°C) nasiona kiełkują po około 30 dniach. Młode siewki należy pikować do pojedynczych doniczek jak najwcześniej, aby nie uszkodzić szybko rosnącego korzenia palowego. Dobrze ukorzenioną rozsadę wysadza się na miejsce stałe we wrześniu.

Mikołajek płaskolistny - Eryngium planum
Fot. Danny S., Public domain, Wikimedia Commons

Mikołajek płaskolistny - kiedy sadzić

Gotowe sadzonki mikołajka z rozwiniętą bryłą korzeniową można wysadzać na miejsce stałe od wiosny do wczesnej jesieni. Zalecana rozstawa sadzenia mikołajka płaskolistnego wynosi od 30 do 50 cm między sadzonkami (około 4-5 roślin na 1 m²).

Mikołajek płaskolistny - podlewanie i nawożenie

Mikołajek płaskolistny jest dobrze przystosowany do stanowisk suchych i ubogich. Ograniczona powierzchnia liści z woskowym nalotem skutecznie zmniejsza transpirację, a palowy system korzeniowy pobiera wodę z głębszych warstw ziemi. Podlewa się młode rośliny po posadzeniu oraz starsze okazy w okresach ekstremalnej suszy trwającej kilka tygodni.

Mikołajek nie potrzebuje też intensywnego nawożenia. Wystarczy niewielka ilość dojrzałego kompostu na wiosnę. Nadmierna dawka azotu niekorzystnie wpływa na roślinę, stymuluje wzrost liści kosztem kwitnienia i powoduje utratę sztywności łodyg a także zmniejsza mrozoodporność.

Mikołajek płaskolistny - kiedy przycinać

Przycinanie mikołajka najczęściej przeprowadza się wczesną wiosną lub pod koniec lata. Wiosną ścina się zeszłoroczne, obumarłe pędy nad ziemią. Jeśli jednak chcemy zapobiec samosiewowi, pędy z dojrzewającymi kwiatostanami należy skrócić tuż po zakończeniu kwitnienia, czyli pod koniec lata.

Mikołajek płaskolistny - rozmnażanie

Rozmnażanie mikołajka płaskolistnego w warunkach amatorskich najłatwiej przeprowadzić na 2 sposoby:

1. Rozmnażanie z nasion - to najbardziej naturalna i zwykle niezawodna metoda. Nasiona wymagają opisanej wyżej stratyfikacji. W sprzyjających warunkach roślina bardzo łatwo rozmnaża się w ogrodzie poprzez samosiew.
2. Rozmnażanie poprzez sadzonki korzeniowe - zabieg przeprowadza się w okresie spoczynku rośliny, późną jesienią lub wczesną wiosną, przed ruszeniem wegetacji. Polega on na odsłonięciu podłoża i pobraniu fragmentów grubych i zdrowych korzeni bocznych. Tnie się je na odcinki o długości 3-5 cm, górne cięcie wykonuje się pod kątem prostym, dolne na ukos. Sadzonki umieszcza się pionowo naśladując ich naturalny kierunek wzrostu, w przepuszczalnym podłożu, np. mieszaninie torfu i piasku (1:1). W chłodnym inspekcie, z umiarkowanie wilgotnym podłożem sadzonki ukorzeniają się zwykle w ciągu kilku tygodni.

   Monika Chwała

   Przeczytaj również:

   • Byliny na słońce i suszę
   • Byliny wieloletnie długo kwitnące - całe lato i jesienią
   • Ogród niebieski - niebieskie kwiaty, liście i owoce

   Opracowano na podstawie:
   1. Katalog roślin - drzewa, krzewy byliny polecane przez Związek Szkółkarzy Polskich, Praca Zbiorowa, Agencja Promocji Zieleni, Warszawa 2016, s. 353;
   2. J. Scott-Macnab, Wielka ilustrowana encyklopedia roślin ogrodowych, Reader's Digest Przegląd Sp. z o.o., Warszawa 2004, s. 240-241.