Mięta pieprzowa - uprawa, właściwości, zastosowanie

Mięta pieprzowa jest cenionym surowcem zielarskim. Cenione są zarówno lecznicze właściwości mięty pieprzowej, jak i jej smak i aromat, dzięki którym mięta pieprzowa zastosowanie znajduje też jako dodatek do wielu potraw i napojów. Zobacz jak wygląda uprawa mięty pieprzowej w ogrodzie oraz jak stosować jej ziele w celach leczniczych i kulinarnych. Oto wszystko co warto wiedzieć o mięcie pieprzowej.

Mięta pieprzowa - Mentha x piperita
Fot. depositphotos

Jak wygląda mięta pieprzowa?

Mięta pieprzowa (Mentha x piperita) jest naturalnym mieszańcem mięty zielonej i mięty wodnej. Należy do bylin z rodziny jasnotowatych i nie występuje w stanie dzikim. Mięta pieprzowa rośnie silnie i przyjemnie pachnie, gęsto się rozgałęzia dorastając do 90 cm wysokości. Liście mięty są nierówno ostro piłkowane pod spodem, na nerwach krótko owłosione, zaś kwiaty koloru liliowego pojawiają się w VI-VIII. Owocem mięty pieprzowej jest rozłupka.

Mięta pieprzowa - właściwości

Mięta pieprzowa działa niezwykle orzeźwiająco, stąd coraz częściej znajdujemy ją w letnich napojach. W olejku mięty pieprzowej zawartych jest ponad 30 składników, wśród nich główny stanowi mentol. Wywołuje on lekkie uczucie chłodu i ma charakterystyczny smak, zapach i właściwości bakteriobójcze. Liście mięty zawierają olejki eteryczne oraz witaminy A i C, flawonoidy, rutynę, garbniki, fenolokwasy i karotenoidy, które dycydują o leczniczych właściwościach mięty.

Warto wiedzieć!
Mięta pieprzowa występuje w wielu odmianach o różnych smakach i aromatach. W sprzedaży dostaniemy miętę pieprzową ananasową, cytrynową, truskawkową, czekoladową, a nawet imbirową czy jabłkową.

Mięta pieprzowa - zastosowanie

Mięta pieprzowa zastosowanie znalazła w lecznictwie, gdzie wykorzystywane są jej liście, ziele i olejek miętowy. Wyciągi z liścia stosowane są jako lek poprawiający trawienie, działają rozkurczająco, żółciopędnie oraz żółciotwórczo. Liście mięty pieprzowej wykorzystywane są w leczeniu kamicy żółtciowej i w bólach gardła. W medycynie ludowej mięta znana jest z leczenia wrzodów oraz ran. Liść mięty pieprzowej służy do wyrobu licznych preparatów galenowych - granulatów, nalewek, kropli (miętowych, żołądkowych), ziele zaś służy do produkcji olejku.

Mięta pieprzowa - Mentha x piperita
Fot. pixabay

Mentol pozyskiwany z mięty pieprzowej wykorzystywany jest w produkcji kosmetyków w tym past do zębów, płynów do ust, kremów do masażu. Mentol znajdziemy także w maściach, płynach i pudrach stosowanych przy zapaleniu skóry, jako środek przeciwświądowy i przeciwbólowy. Mentol jest także składnikiem niektórych perfum.

Poza zastosowaniem leczniczym, miętę pieprzową używa się w przemyśle spożywczym jako przyprawę, składnik wyrobów cukierniczych czy gumy do żucia. Miętę pieprzową można używać świeżą i suszoną na napary, jako składnik sałatek, dipów, sosów i napojów.

Mięta pieprzowa - uprawa

Gleba do uprawy mięty pieprzowej powinna być piaszczysto-gliniasta, luźna i wilgotna, bogata w wapń, o pH 6,0 - 7,5. Mięta pieprzowa preferuje stanowisko lekko zacienione.

Wybierając miejsce do uprawy mięty pieprzowej, warto brać pod uwagę fakt, iż mięta lubi się rozrastać. Bardzo szybki wzrost i brak kontroli może spowodować, że mięta pieprzowa opanuje całą rabatę, ale możemy temu zapobiec już na etapie sadzenia zioła. Jednym ze sposobów jest posadzenie mięty pieprzowej w wiadrze bez dna, innym zaś otoczenie bryły korzeniowej niskim płotkiem.

Mięta pieprzowa - Mentha x piperita
Fot. Joshua T Polito, CC0, Wikimedia Commons

Mięta pieprzowa - wysiew nasion

Miętę pieprzową możemy uprawiać także z wysiewu nasion. Nasiona mięty wysiewa się od marca do maja do doniczek lub w maju bezpośrednio do gruntu. Do wykiełkowania potrzebują temperaturę od 12 do 20°C. Najlepiej siać po kilka nasion do jednej doniczki lub dołka na grządce, a potem dokonać przerywki, pozostawiając najsilniejsze siewki. Na grządce zalecana rozstawa sadzenia mięty pieprowej wynosi 30x30 cm.

Po najwyższej jakości nasiona mięty zapraszamy do sklepu naszego poradnika. Wyszukaliśmy dla naszych Czytelników odmiany najlepsze do uprawy amatorskiej w ogródkach i na działkach.

Mięta pieprzowa - pielęgnacja

W uprawie mięty pieprzowej ważne jest regularne podlewanie oraz odżywianie roślin naturalnymi nawozami organicznymi, takimi jak np. biohumus, którymi można zasilać miętę podczas całego sezonu wegetacyjnego.

Mięta pieprzowa - zbiór

Zbiór ziela mięty pieprzowej prowadzi się od połowy czerwca (tuż przed kwitnieniem) do sierpnia. Możemy odrywać same listki jak i ścinać całe łodygi na wys. ok 5 cm nad ziemią. Oba surowce można suszyć w domowych warunkach rozłożone pojedynczą warstwą na czystym i bezbarwnym papierze w cieniu lub na przewiewnym strychu.

Mięta pieprzowa - zimowanie

Mięta pieprzowa jest wieloletnią, mrozoodporną byliną, która dosyć dobrze zimuje w gruncie. Na zimę jej nadziemna część zamiera, by wiosną wypuścić nowe przyrosty pokryte świeżymi, zielonymi listkami. Gdy jesienią listki mięty zaczynają więdnąć i opadać, przed nadejściem mrozów, możemy przyciąć łodygi u samej nasady, a nastęnie okryć zagon izolacyjną warstwą ściółki z suchych liści, słomy lub kompostu. Nie jest to jednak konieczne, gdyż mięta dosyć dobrze zimuje również bez okrycia.

Jeżeli uprawiamy miętę pieprzową w pojemnikach, warto przed przymrozkami przenieść ją do pomieszczenia lub okryć agrowłókniną, a pod doniczkę podłożyć kawałek styropianu, co ochroni roślinę przez zimą i mrozem.

Co sadzić obok mięty?

Mięta potrafi silnie rozrastać się za pomocą rozłogów, dlatego sadząc ją obok innych roślin warto kontrolować jej wzrost i rozprzestrzenianie się, by ich nie zagłuszyła. Aby temu zapobiec, można uprawiać miętę np. w donicach wkopanych w ziemię lub stosując bariery korzeniowe.

Sadzenie mięty obok niektórych roślin, ze względu na jej intensywny zapach może stworzyć naturalną ochronę przed szkodnikami i korzystnie wpływać na ich rozwój i odporność.

Mięta posadzona obok pomidorów, grochu, fasoli, sałaty i rukoli odstraszy mszyce i mrówki. Obok mięty dobrze będą rosły także: kapusta (mięta odstrasza bielinka kapustnika), rzodkiewka (mięta odstraszy pchełki ziemne), marchew (mięta odstraszy połyśnicę marchwiankę) i cebula (sadzenie mięty to również sposób na śmietkę cebulankę). Towarzystwo mięty lubią również zioła, takie jak: bazylia, oregano czy estragon.

Mięta pieprzowa - rozmnażanie

Miętę pieprzową rozmnaża się z sadzonek wiosną, przed kwitnieniem rośliny matecznej. W ogrodnictwie opracowano metodę rozmnażania in vitro mięty pieprzowej, która zapewnia otrzymywanie dużej liczby jednorodnych genetycznie roślin w stosunkowo krótkim czasie. Oczywiście miętę można też wysiewać z nasion kupionych w sklepie ogrodniczym. Nie zaleca się natomiast samodzielnego pozyskiwania nasion mięty, gdyż rośliny z wysiewu takich nasion mogą nie powtórzyć cech rośliny matecznej (szczególnie w przypadku odmian uprawnych mięty).

Jak ukorzenić miętę?

Sadzonki mięty można pobierać zarówno z rośliny uprawianej w ogrodzie, jak i z mięty w doniczce kupionej w markecie spożywczym.

Aby ukorzenić miętę w wodzie, odetnij zdrowy, 10-15 cm fragment pędu z kilkoma liśćmi. Możesz to zrobić za pomocą sekatora lub nożyczek. Narzędzie musi być czyste i ostre, aby nie raniło pędów.

Następnie usuń dolne liście tak, by nie dotykały wody, i umieść sadzonkę w naczyniu z wodą. Najlepiej aby był to słoik lub szklanka, co pozwoli Ci obserwować proces ukorzeniania. Ważne aby woda była odstała i miała temperaturę pokojową. Pod wodą powinna się znaleźć dolna część sadzonki, około 2-3 cm fragment.

Na dno naczynia można wsypać niewielką ilość węgla aktywnego, co zapobiegnie gniciu i rozwojowi pleśni. Jeśli nie masz węgla, wodę wymieniaj co 2-3 dni. Naczynie z sadzonką ustaw w ciepłym, lekko zacienionym miejscu. W ciągu tygodnia powinny pojawić się korzenie. Gdy korzenie osiągną długość 2-3 cm, roślinę można przesadzić do doniczki z ziemią i przestawić w jasne miejsce.

Mięta pieprzowa a mięta zielona

Mięta pieprzowa (Mentha piperita) jest naturalnym mieszańcem powstałym ze skrzyżowania mięty nadwodnej (Mentha aquatica) i mięty zielonej (Mentha spicata), nazywanej też miętą kłosową. Mięta zielona często jest także nazywana miętą zwykłą, jednak termin ten bywa używany zamiennie w odniesieniu do różnych gatunków mięty, w tym także mięty pieprzowej.

Mięta pieprzowa (po lewej) i mięta zielona (po prawej)
Fot. Joshua T Polito/AnRo0002, Public domain, Wikimedia Commons

Mięta pieprzowa i mięta zielona to dwa odrębne gatunki mięty, które różni:

Wygląd - mięta pieprzowa ma ciemnozielone, owalne i dość sztywne liście z ząbkowanymi brzegami. Na liściach często widoczne są purpurowe przebarwienia. Mięta zielona ma liście bardziej lancetowate, dłuższe i węższe niż u mięty pieprzowej, również ząbkowane. Mają kolor jasnozielony, są bardziej matowe i delikatniejsze.
Smak i zapach - dzięki wysokiej zawartości mentolu, smak mięty pieprzowej jest bardzo intensywny, z wyraźnym efektem chłodzącym a jej aromat mocny. Mięta zielona ma zapach bardziej ziołowy, a smak łagodniejszy i bardziej słodki.
Skład chemiczny - mięta pieprzowa ma wyższą zawartość mentolu (nawet do 50%). Mięta zielona zawiera mniej mentolu (0,5%). Głównym składnikiem olejku eterycznego mięty zielonej jest karwon (do 70%).
Zastosowanie - mięta pieprzowa ze względu na wysoką zawartość mentolu ma szerokie zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym (m.in. do produkcji olejków eterycznych, past i płynów do płukania zębów) ale też do aromatyzowania potraw. Mięta zielona o delikatniejszym smaku i aromacie częściej jest wykorzystywana w kuchni i przemyśle spożywczym (do produkcji gum, cukierków, napojów czy lodów). W celach leczniczych mięta zielona ma mniejsze zastosowanie niż mięta pieprzowa.
Sposób uprawy - mięta pieprzowa preferuje wilgotną i przepuszczalną glebę w półcienistym miejscu. Jest bardziej wrażliwa na przesuszenie niż mięta zielona, która jest od niej bardziej wytrzymała i która dobrze będzie rosła także na słonecznym stanowisku (przy odpowiedniej wilgotności podłoża).

mgr inż. Joanna Białowąs

Przeczytaj również:

Opracowano na podstawie:
1. Bauer K., Ogród warzywny, Wydawnictwo Klub Dla Ciebie, s. 104;
2. Gran J., Jung R., Munler B., Zioła i owoce leśne, Świat Książki, s. 196;
3. Strzelecka H., Kowalski J., Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa, PWN, s. 334-335.

Mięta pieprzowa - uprawa, właściwości, zastosowanie

Jak wygląda mięta pieprzowa?

Mięta pieprzowa - właściwości

Mięta pieprzowa - zastosowanie