Lobelia - odmiany, uprawa, rozmnażanie

Lobelia (Lobelia), inaczej stroiczka, to rodzaj obejmujący około 400 gatunków roślin jednorocznych, bylin oraz krzewów. Uprawa lobelii jest stosunkowo łatwa, a obficie kwitnące i zachwycające kolorami rośliny, stanowią doskonałą ozdobę ogrodów, tarasów i balkonów. Poznaj najpopularniejsze gatunki i odmiany lobelii oraz dowiedz się, jakie warunki trzeba spełnić, aby lobelia zdrowo rosła i bujnie kwitła. Podpowiadamy też sposoby na rozmnażanie lobelii we własnym zakresie.

lobelia
Lobelia - Lobelia
Fot. depositphotos.com

Lobelia - charakterystyka i zastosowanie

Lobelie należą do rodziny dzwonkowatych (Campanulaceae) i królują w ogrodach i na balkonach w całym kraju. Pochodzą z obszarów o klimacie umiarkowanym i subtropikalnym i ze względu na różnorodność form są niezwykle popularne.

W stanie naturalnym w naszym kraju występuje wyłącznie lobelia jeziorna (Lobelia dortmanna), natomiast najpopularniejsze gatunki uprawowe to: lobelia przylądkowa (Lobelia erinus), lobelia wielka (L. siphilitica), lobelia szkarłatna (L. cardinalis) i lobelia lśniąca (L. fulgens). Ze względu na pokrój roślin stosuje się także podział na lobelię wzniesioną, lobelię zwisającą i lobelię karłowatą.

Lobelie sadzone są najczęściej jako rośliny na obwódki oraz w grupach roślin jednorocznych. Są także jednymi z najpopularniejszych roślin hodowanych w pojemnikach. W towarzystwie popularnych gatunków balkonowych, takich jak: pelargonie, werbena, bakopa czy petunia, tworzą fantastyczne barwne kaskady. Lobelie wieloletnie dobrze komponują się z innymi bylinami, zwłaszcza o jaśniejszych barwach, takimi jak: rudbekia, pysznogłówka, złocień czy liliowce.

Lobelia - gatunki i odmiany

Ze względu na ciekawe odmiany i różnorodność form, niektóre z gatunków lobelii są często wybierane i sadzone w naszych ogrodach.

Lobelia przylądkowa (Lobelia erinus) - jest gatunkiem jednorocznym pochodzącym z Afryki Południowej. Osiąga wysokość do 30 cm, a jej delikatne łodygi porośnięte są drobnymi, błyszczącymi, lancetowatymi, zielonymi listkami. Na szczytach pędów, w czerwcu, pojawiają się drobne dzwonki kwiatów barwy białej, niebieskiej, różowej oraz czerwonej i utrzymują się aż do listopada. Tworzy gęste poduszki oraz kaskady pokryte obficie delikatnymi kwiatami.

lobelia przylądkowa Sapphire
Lobelia przylądkowa 'Sapphire'
Fot. depositphotos.com

Spośród wielu odmian lobelii przylądkowej, wymienić należy te o zwartym, kompaktowym pokroju - idealne na obwódki, silnie rosnące - dobre na rabaty, oraz o przewieszających się pędach - znakomite do uprawy w wiszących doniczkach. Warte uwagi są tu takie odmiany lobelii przylądkowej o kompaktowym pokroju jak: 'Crystal Palace' (ma ciemnoniebieskie kwiaty i ciemne brązowo-zielone liście), 'Blue Carpet' (o kwiatach niebieskich), 'Purple Star' (różowe kwiaty), 'Mrs Clibran' (iemnoniebieskie kwiaty z dużym białym oczkiem), 'Rosamund' (czerwone kwiaty z białymi oczkami), 'Rose Moon' (kwitnie na różowo), 'White Lady' (białe kwiaty), 'Lilac' (kwiaty biało-różowe), 'Mitternachtsblau' (kwitnie na fioletowo).

Odmiany lobelii przylądkowej o długich pędach, przeznaczone do uprawy w wiszących pojemnikach występują w seriach. Najpopularniejsze z nich to: Fountain, Cascade i Regatta. Mogą być jednokolorowe lub dwubarwne białe, niebieskie, liliowe i purpurowo-czerwone.

Lobelia wielka (Lobelia siphilitica) - to odporna bylina o wzniesionych, wysokich (do 80 cm) pędach, porośniętych jajowatymi, ząbkowanymi, delikatnie owłosionymi liśćmi. Kwiaty w kolorach białym i niebieskim tworzą gęste kłosy, pojawiają się w lipcu i utrzymują do września. Roślina jest stosunkowo mrozoodporna (znosi mrozy do -29°C) i zimuje nawet bez osłon. Nadaje się na kwiat cięty oraz na rabaty.

Najpopularniejsze są odmiany lobelii wielkiej o kwiatach niebieskich, np. 'Blue Star', 'Big Blue', 'Blue Peter' oraz o kwiatach białych, np. 'White Star', 'Alba', 'Albiflora'.

Lobelia szkarłatna (Lobelia cardinalis) - osiąga wysokość do 70 cm. Odznacza się dużymi, dzwonkowatymi kwiatami w intensywnych odcieniach czerwieni zebranymi w długie grono. Kwitnie od lipca do pierwszych przymrozków. Jej grube pędy są wniesione i pokryte lancetowatymi liśćmi. Dobrze sprawdza się sadzona na rabatach lub na terenach wilgotnych np. nad zbiornikami wodnymi. Nie jest w pełni mrozoodporna i wymaga osłonięcia na zimę lub przetrzymywania w pomieszczeniu o temperaturze powyżej 0°C.

lobelia szkarłatna
Lobelia szkarłatna
Fot. Barnes, Dr. Thomas G, Domena Publiczna, wikidata.org

Ciekawe odmiany lobelii szkarłatnej to: 'Angel Song' (ma piękne kwiaty w kolorze łososiowym i kremowym), 'Blau' (kwiaty ciemnoniebieskie), 'Twilight Zone' (o kwiatach różowych), 'Alba' (odmiana o białych kwiatach), 'Ruby Slippers' (ma ciemno-szkarłatne kwiaty).

Lobelia lśniąca (Lobelia fulgens) - pochodzi z Meksyku, gdzie dorasta do 120 cm wysokości. Jej wzniesione łodygi są czerwonawe, a porastające je liście długie i lancetowate. Na szczytach pędów latem pojawiają się czerwone dzwonkowate kwiaty zebrane w długie, kłosowate kwiatostany. Roślina zakwita w lipcu, a kwiaty otrzymują się do pierwszych przymrozków.

Podobnie jak lobelia szkarłatna, lobelia lśniąca nie jest w pełni mrozoodporna i wymaga osłonięcia na zimę lub przetrzymywania w pomieszczeniu o temperaturze powyżej 0°C. Nadaje się na kwiat cięty i świetnie czuje się na wilgotnych stanowiskach nad zbiornikami wodnymi. Najciekawsze odmiany lobelii lśniącej to 'Quuen Victoria' (ma piękne szkarłatne kwiaty oraz purpurowe liście) i 'St. Elmos Fire' (dorastająca do 80 cm wysokości, ma szkarłatne kwiaty i bordowe liście).

lobelia lśniąca
Lobelia lśniąca 'Queen Victoria'
Fot. Wouter Hagens, Domena Publiczna, commons.wikimedia.org

Lobelia - uprawa

Lobelia preferuje stanowiska osłonięte, ciepłe i w zależności od gatunku słoneczne lub półcieniste, a nawet cieniste. Gleba dla lobelii musi być żyzna, próchnicza, przepuszczalna i wilgotna o lekko kwaśnym odczynie pH 5,5-6,5. Rośliny sadzi się w gruncie lub wystawia na zewnątrz (jeśli są hodowane w pojemnikach) po 15 maja, gdy znika już ryzyko przymrozków.

Lobelie są łatwe w uprawie, jednak wymagają sporo uwagi i pielęgnacji. Do właściwego rozwoju lobelii niezbędna jest odpowiednia wilgotność. Konieczne jest regularne podlewanie lobelii, zwłaszcza w gorące, upalne dni (te rosnące w pojemnikach na balkonach trzeba podlewać nawet dwukrotne w ciągu dnia). Sadząc lobelie w pojemnikach nie można zapomnieć o drenażu na dnie doniczki, ponieważ lobelie nie tolerują stojącej wody. Dlatego na dno doniczki, przed wsypaniem ziemi, warto dać około 5-centymetrową warstwę żwirku lub keramzytu ogrodniczego.

Ze względu na sporą masę zieloną oraz obfite kwitnienie, lobelie wymagają intensywnego nawożenia, które rozpoczynamy już w kwietniu i kontynuujemy przez cały okres wegetacji. Co 2 tygodnie zasilamy rośliny nawozem wieloskładnikowym, najlepiej takim do roślin kwitnących.

lobelia okazała Fan Scarlet
Lobelia okazała 'Fan Scarlet'
Fot. Kasik5, forum.PoradnikOgrodniczy.pl

Po pierwszym kwitnieniu dobrze jest przyciąć pędy lobelii nawet o 1/3 długości, aby pobudzić rośliny do rozkrzewienia oraz ponownego zakwitnięcia.

Lobelie bylinowe zasadniczo mogą zimować w gruncie, jednak w rejonach kraju o ostrzejszym klimacie trzeba je porządnie osłonić (okrywamy grubą warstwą kompostu, suchych liści, trocinami, korą ogrodową lub gałązkami iglaków) lub przenieść na zimę do chłodnego i jasnego pomieszczenia. Największą mrozoodpornością spośród gatunków uprawianych w Polsce wykazuje się lobelia wielka.

Lobelia - rozmnażanie

Lobelie uprawiane w naszych ogrodach i na balkonach możemy rozmnażać na 2 sposoby. Zarówno jednoroczne, jak i bylinowe gatunki, rozmnaża się z wysiewu nasion. Lobelie bylinowe (wieloletnie) można też rozmnażać przez podział kęp.

Rozmnażanie lobelii z nasion - nasiona lobelii wysiewa się w lutym lub marcu. Nasiona należy wysiać do skrzynki z drenażem i przepuszczalnym podłożem, po czym przykryć szkłem lub folią. Nasiona kiełkują w temperaturze 18-20°C po około 2 tygodniach. Skrzynkę należy często wietrzyć, żeby nie dopuścić do pojawienia się chorób grzybowych. Gdy siewki mają po 2-3 liście można już je przepikować kępkami do doniczek lub skrzynek. Rozsadę lobelii wysadza się na miejsce stałe w maju.

Rozmnażanie lobelii przez podział kępy - lobelie wieloletnie można rozmnażać przez podział kęp w terminie od kwietnia do czerwca. Dojrzałą kępę dzielimy na kilka części i najpierw sadzonki sadzimy do pojedynczych donic aby się lepiej ukorzeniły. Do gruntu wysadzamy nowe rośliny po 15 kwietnia.

mgr inż. Anna Błaszczuk

Opracowano na podstawie:
1. Sokołowska K. Lobelia jak błękitna chmura w Mój Piękny Ogród 4/2020, s. 48;
2. Marcinkowski J., Byliny ogrodowe, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 2002, s. 300;
3. Mayer J., Rośliny balkonowe, Hachette Livre, Warszawa 2005, s. 100.

Przeczytaj również:

Kwiaty ogrodowe wieloletnie długo kwitnąceKwiaty ogrodowe wieloletnie długo kwitnące
Kwiaty ogrodowe wieloletnie długo kwitnące sprawią, że rabata kwiatowa będzie wypełniona barwnymi kwiatostanami niemal przez cały sezon od wiosny do jesieni. Oto nasze zestawienie - 20 najlepszych wieloletnich kwiatów ogrodowych o długim terminie kwitnienia, które ozdobią rabaty w Twoim ogrodzie od maja do października! Więcej...

Kwiaty ogrodowe łatwe w uprawieKwiaty ogrodowe łatwe w uprawie
Łącząc ze sobą mało wymagające kwiaty jednoroczne i byliny, przy minimum pielęgnacji, możemy stworzyć pięknie i długo kwitnący ogród. Oto 10 łatwych w uprawie kwiatów ogrodowych, które sprawdzą się na każdej rabacie. Wystarczy je posiać lub posadzić i gotowe! Więcej...

Byliny wieloletnie długo kwitnące - całe lato i jesieniąByliny wieloletnie długo kwitnące - całe lato i jesienią
Szukając roślin do ogrodu chcemy, by efekt dekoracyjny z ich zastosowaniem był jak najdłuższy, a rośliny nie wymagały wielu zabiegów pielęgnacyjnych. Oto zestawienie 20 najciekawszych wieloletnich bylin kwitnących całe lato i jesienią! Więcej...