Krokosz barwierski - właściwości, zastosowanie, uprawa
Krokosz barwierski określany też jako krokosz pomarańczowy lub szafran łąkowy to roślina o ozdobnych, żółto-pomarańczowych kwiatach. Jej cenne właściwości wykorzystywane są już od czasów starożytnych. Zarówno kwiaty jak i oleiste nasiona zawierają wiele substancji bioaktywnych, korzystnie działających na organizm człowieka. Z tego artykułu dowiesz się jakie są właściwości i zastosowanie krokosza barwierskiego oraz jak wygląda uprawa tej rośliny.
Krokosz barwierski - Carthamus tinctorius
Fot. Pseudoanas, Public domain, Wikimedia Commons
Krokosz barwierski - co to jest
Krokosz barwierski (Carthamus tinctorius) jest jednoroczną rośliną z rodziny astrowatych (Asteraceae) i należy do najstarszych gatunków uprawianych przez człowieka. Pochodzi z Bliskiego Wschodu i Indii, jednak obecnie jego uprawy można znaleźć w różnych regionach świata.
Jak wygląda krokosz barwierski?
Krokosz barwierski osiąga od 30 do 130 cm wysokości. Wzniesiona, sztywna, podłużnie bruzdowana i błyszcząca łodyga ma jasnożółty kolor. Rozgałęzione, pokryte drobnymi włoskami pędy krokosza są porośnięte przez lancetowate lub jajowate liście. Na łodydze ostro zakończone liście krokosza ułożone są skrętolegle, mają ciemnozielony kolor i kolczaste krawędzie. W dotyku są szorstkie.
Rurkowate kwiaty krokosza barwierskiego mają barwę pomarańczowożółtą lub czerwonopomarańczową. Wraz z dojrzewaniem rośliny mogą ciemnieć. Zebrane są w główkowate kwiatostany o średnicy do 4 cm. Krokosz barwierski kwitnie od lipca do sierpnia, czasem aż do września.
Krokosz barwierski - Carthamus tinctorius
Fot. Pseudoanas, Public domain, Wikimedia Commons
Dobrze rozwinięty system korzeniowy wnika w glebę głęboko, dzięki czemu roślina czerpie wodę z niżej położonych warstw i dobrze znosi suszę. Owocami krokosza są brązowe niełupki.
Krokosz barwierski - właściwości i zastosowanie
Krokosz barwierski znalazł zastosowanie w przemyśle spożywczym, kosmetyce, w medycynie naturalnej i jako barwnik.
W ziołolecznictwie wykorzystuje się kwiaty oraz nasiona krokosza. Nasiona krokosza zawierają ok. 30-40% oleju (głównie linolowego), bogatego w nienasycone kwasy tłuszczowe, wit. A, E, flawonoidy oraz fitosterole. Olej krokoszowy działa napotnie, obniża poziom cukru we krwi, korzystnie wpływa na układ krążenia i obniża ciśnienie krwi. Ponadto hamuje działanie wolnych rodników, działa przeciwzapalnie, wykrztuśnie, poprawia odporność organizmu i przeciwdziała zaparciom.
Stosowanie preparatów z krokosza najlepiej skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, nie powinni ich używać alergicy i kobiety w ciąży, ponieważ mogą działać poronnie.
Susz i napar z kwiatów krokosza barwierskiego
Fot. depositphotos
Olej z krokosza barwierskiego posiada właściwości nawilżające, dlatego wykorzystywany jest jako składnik kosmetyków do skóry i włosów. Może być też używany w kuchni, jako dodatek do sałatek czy innych dań, ceniony jest w dietach zdrowotnych.
Kwiaty krokosza barwierskiego w ziołolecznictwie wykorzystuje się do sporządzania naparu. Podobnie jak olej, napar korzystnie wpływa na układ krążenia, wzmacnia naczynia krwionośne i obniża ciśnienie, ma także działanie uspokajające.
Kwiaty krokosza są źródłem naturalnych barwników. W płatkach znajduje się czerwony barwnik kartamina oraz w mniejszej ilości safloryna o kolorze żółtym. Dawniej barwniki te wykorzystywane były do barwienia tkanin, szczególnie jedwabiu oraz w przemyśle spożywczym jako substytut szafranu do aromatyzowania i barwienia potraw. Używano ich także do produkcji kosmetyków, takich jak: mydła, kremy czy szminki i róże.
Krokosz barwierski - Carthamus tinctorius
Fot. pixabay
Krokosz barwierski - uprawa
Krokosz barwierski jest rośliną dość łatwą w uprawie. Preferuje stanowiska ciepłe, słoneczne i zaciszne. W miejscach cienistych słabiej rośnie i gorzej się wybarwia. Wytrzymuje małe przymrozki do około -4°C.
Uprawa krokosza barwierskiego najlepiej udaje się na glebach przepuszczalnych o obojętnym odczynie, może być to gleba próchnicza lecz poradzi sobie również na glebach uboższych. Roślina ta lubi podłoże umiarkowanie wilgotne ale dobrze znosi niedobór wody. Nie toleruje gleb podmokłych i zbyt wilgotnych.
Krokosz barwierski - Carthamus tinctorius
Fot. pixabay
Krokosz barwierski- wysiew nasion
Nasiona krokosza wysiewa się do gruntu na wiosnę (kwiecień-maj). Przed siewem zalecana jest skaryfikacja nasion. W tym celu nasiona krokosza można na krótko zanurzyć w kwasie siarkowym, aby osłabić ich twardą okrywę, co przyspieszy i wyrówna wschody.
Krokosz barwierski - kiedy zbierać
Kwiaty krokosza zbiera się latem, w pełni kwitnienia. Nasiona najwięcej cennych substancji mają po dojrzeniu. Okres ich zbioru przypada na późne lato lub wczesną jesień. Po zbiorach lub po przekwitnięciu roślinę zwykle usuwa się z rabaty, ponieważ nie wygląda w tym czasie zbyt atrakcyjnie.
Przeczytaj również:
- Kwiaty ogrodowe łatwe w uprawie
- Kwiaty jednoroczne na słoneczne i suche stanowiska
- Żółty ogród - rośliny kwitnące na żółto, żółte liście i owoce
