Groszek cukrowy - właściwości, uprawa, jak jeść

Groszkiem cukrowym nazywa się odmiany botaniczne grochu siewnego o delikatnych, mięsistych strąkach, które spożywa się w całości. Groch cukrowy daje obfite plony oraz wcześniej schodzi z grządek robiąc miejsce dla innych roślin. Poznaj właściwości groszku cukrowego, jego wartości odżywcze oraz dowiedz się jak uprawiać i jeść te soczyste i smaczne strączki.

Groszek, groch cukrowy - Pisum sativum var. Saccharatum
Fot. depositphotos

Jak wygląda groszek cukrowy

Groch cukrowy (Pisum sativum var. Saccharatum), określany potocznie jako groszek cukrowy, jest odmianą botaniczną grochu siewnego, którego częścią jadalną są młode strąki. Należy do rodziny bobowatych (Fabaceae) i pochodzi z Chin i Indii. To smaczne warzywo jest rośliną jednoroczną o głębokim systemie korzeniowym zasiedlonym przez bakterie wiążące azot z atmosfery.

Niskie odmiany groszku cukrowego dorastają do 50 cm wysokości a wysokie nawet do 150-200 cm. Pusta w środku, słabo rozgałęziona łodyga grochu jest porośnięta przez pierzastodzielne liście. Kwiaty wyrastają pojedynczo lub parami w kątach liści.

Groszek cukrowy - właściwości i wartości odżywcze

Strączki groszku cukrowego są nie tylko smaczne, mają także znaczne wartości odżywcze. Delikatny groch dostarcza sporo białka oraz błonnika, który ma właściwości sycące oraz poprawiające perystaltykę jelit. Wartości odżywcze grochu cukrowego wynikają także z zawartości: witaminy C, witaminy K, cynku, magnezu i żelaza.

Groszek, groch cukrowy - Pisum sativum var. Saccharatum
Fot. pixabay

Groszek cukrowy dzięki zawartości luteiny ma korzystny wpływ na wzrok a za sprawą witamin z grupy B korzystnie wpływa na przemianę materii oraz kondycję włosów, skóry i paznokci. Właściwości zdrowotne grochu dotyczą także układu naczyniowo-sercowego, układu kostnego oraz pokarmowego.

W tabli poniżej przestawiamy zestawienie wartości odżywczych groszku cukrowego.

Groszek cukrowy a zielony - różnice

Zarówno groszek cukrowy (Pisum sativum var. saccharatum) jak i groch łuskowy (Pisum sativum var. pachylobum), określany potocznie jako groszek zielony, są odmianami botanicznymi grochu siewnego (Pisum sativum).

Różnica między groszkiem cukrowym a zielonym polega na budowie strąka, który w przypadku odmian cukrowych jest pozbawiony pergaminowej wyściółki. Dzięki temu strąki jemy w całości.

Natomiast groch łuskowy wydaje nasiona zielone, soczyste i miękkie - stąd potoczna nazwa groszek zielony. W przypadku grochu łuskowego spożywa się same nasiona.

Groszek, groch cukrowy - Pisum sativum var. Saccharatum
Fot. pixabay

Groszek cukrowy - odmiany

Smaczny groszek cukrowy doczekał się wielu odmian nie tylko bardzo plennych, ale także dekoracyjnych. W sprzedaży dostępne są odmiany groszku cukrowego o fioletowych strąkach oraz efektownych, dużych kwiatach w odcieniach czerwieni, fioletu różu, oraz o kwiatach dwubarwnych.

Oto polecane odmiany groszku cukrowego do uprawy w ogrodzie oraz na balkonie:

• Groszek cukrowy 'Ambrosia' - wczesny i bardzo plenny;
• Groszek cukrowy 'Bajka' - średnio wczesny o bardzo dużych, szerokich strąkach, wymagający podpór;
• Groszek cukrowy 'Baron Nowy' - niski, dobry do uprawy na balkonie;
• Groszek cukrowy 'Desiree' - wysoki o fioletowych strąkach;
• Groszek cukrowy 'Graue Rotblühende' - plenny i wysoki;
• Groszek cukrowy 'Hetman' - wysoki i wczesny;
• Groszek cukrowy 'Iłówiecki' - średnio wczesny i bardzo plenny.

Groszek cukrowy - kiedy siać

Groszek cukrowy uprawiamy z siewu nasion wprost do gruntu. Jest rośliną dnia krótkiego wymagającą długiej i chłodnej wiosny. Groch cukrowy najlepiej kiełkuje w temperaturze ok. 2°C a do rozwoju wymaga temperatury 13-18°C. Siewki znoszą mróz nawet do -7°C, podczas gdy przymrozki w późniejszej fazie rozwojowej uszkadzają kwiaty i zawiązki grochu. Zbyt wysoka temperatura w okresie wegetacji sprawia, że roślina tworzy małą masę zieloną a strąki stają się twarde i niesmaczne. Dlatego tak ważny jest właściwy termin siewu grochu.

Kiełkujący groszek cukrowy znosi mróz do -7°C
Fot. pixabay

Optymalnym terminem siewu groszku cukrowego jest przełom marca i kwietnia. Niskie odmiany sieje się na głębokość 2-4 cm w rozstawie 10-15x3-4 cm a wyższe w rozstawie 15-20x3-4 cm.

Groszek cukrowy - uprawa

Podobnie jak inne odmiany grochu, także groszek cukrowy może rosnąć w pełnym słońcu lub w półcieniu. Dobrze dostosowuje się do większości gleb, chociaż uprawa groszku cukrowego najlepiej udaje się na glebach piaszczysto-gliniastych, żyznych i szybko ogrzewających się wiosną. Groszek jest wrażliwy na zakwaszenie gleby więc jej odczyn powinien wynosić 6,5-7,8 pH. Na glebach żyznych może być uprawiany w I lub II roku po oborniku. Natomiast gleby słabszej jakości powinny być jesienią zasilone kompostem.

Groszek cukrowy w okresie kwitnienia
Fot. pixabay

Żeby zapobiec wyłamywaniu się pędów zaraz po wysianiu groszku, a najpóźniej do momentu, gdy siewki osiąganą 8-10 cm wysokości, należy między roślinami umieścić tyczki lub siatkę. Groszek cukrowy wspina się za pomocą wąsów, które owijają się wokół każdej podpory.

W czasie wegetacji należy rośliny często i regularnie odchwaszczać, podlewać oraz spulchniać glebę. Natomiast nie musimy sobie zaprzątać głowy nawożeniem, ponieważ groszek cukrowy nie wymaga nawożenia w czasie wzrostu.

Groszek cukrowy - kiedy zbierać

Strąki groszku cukrowego nie mają pergaminowej wyściółki i zbiera się je, gdy nasiona dopiero się zawiązują. Z reguły termin zbioru groszku cukrowego przypada na 10-14 dni po kwitnieniu.

Dojrzewające strąki groszku cukrowego
Fot. pixabay

Groszek cukrowy - jak jeść i jak przyrządzić

Delikatne strączki groszku cukrowego jemy w całości i najlepiej na surowo, żeby zachować ich właściwości zdrowotne. Najlepiej spożywać je zaraz po zerwaniu, ale można także mrozić strączki groszku przez 4-6 miesięcy. Innym sposobem przyrządzania grochu cukrowego jest gotowanie na parze. Żeby strąki były jędrne i chrupkie, można je przed podaniem także blanszować przez 2-3 minuty lub krótko smażyć w wysokiej temperaturze.

Strączki grochu cukrowego mają szerokie zastosowanie - dodajemy je do surówek, sałatek, dań z woka, zup i gulaszy. Można z nich również przyrządzić zupę krem lub puree.

Co sadzić obok groszku cukrowego

Groszek cukrowy najlepiej rośnie i plonuje na ciepłych i żyznych glebach w I lub II roku po oborniku. Dlatego w uprawie współrzędnej warto sadzić obok groszku cukrowego warzywa i zioła o zbliżonych wymaganiach.

Dobrym sąsiedztwem dla groszku są warzywa kapustne, takie jak kalarepa, brokuł, kalafior, brukselka oraz kapusta głowiasta włoska, pekińska, czerwona i biała. Do roślin nadających się do uprawy współrzędnej z groszkiem zaliczamy także: cukinię, ogórki, marchew, rzodkiew, rzodkiewkę, rzepę i sałatę.

Warto sadzić obok groszku cukrowego także zioła, takie jak: mięta pieprzowa, ruta, koper oraz kminek.

Poplon po groszku cukrowym

Po zebraniu groszku miejsce na grządce mogą zająć warzywa, które sadzi się lub wysiewa w lipcu i sierpniu, np. brukiew, kalafior, kapusta głowiasta i brokuł na zbiór jesienny. Poplonem po groszku cukrowym mogą być także warzywa o krótkim okresie wegetacji, takie jak: szpinak, rzodkiewka, sałata głowiasta, sałata rzymska, endywia, rukola oraz mizuna.

mgr inż. Anna Błaszczuk

Przeczytaj również:

• Warzywa strączkowe - polecane odmiany, uprawa w ogrodzie
• Groszek pachnący - odmiany i uprawa
• Fasola szparagowa - kiedy siać, uprawa, odmiany

Opracowano na podstawie:
1. E. Jędrszczyk, Pierwsze w kolejce w Działkowiec 2/2015, s. 45-46;
2. M. Orłowski., E. Kołota, I. Strychacz, Uprawa warzyw w gruncie, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1988, s.190-191;
3. A. Pohl, Fasola i spółka w Działkowiec 4/2014, s. 52-53;
4. A. Senapati, A.K. Varshney, V.K. Shrama, S. Patel, Physico-Chemical Properties of Green Peas (Pisum sativum L.) w Frontiers in Crop Improvement 9/2021, s. 790-794.