Dlaczego warzywa rosną w liście a nie w korzeń?
W uprawie warzyw korzeniowych zdarza się, że burak ćwikłowy, marchew, pietruszka korzeniowa czy rzodkiewka, zamiast tworzyć dorodne korzenie, rozwijają bujną masę liści. Choć z pozoru wyglądają zdrowo, po zbiorze okazuje się, że część korzeniowa jest niewielka lub słabo wykształcona. Sprawdź, dlaczego warzywa rosną w liście a nie w korzeń i poznaj sprawdzone sposoby na dorodne korzenie spichrzowe!
Dlaczego warzywa rosną w liście a nie w korzeń?
Fot. depositphotos
Nadmiar azotu sprzyja rozwojowi liści zamiast korzeni
Warzywa korzeniowe wymagają odpowiednich proporcji składników pokarmowych. Jedną z głównych przyczyn bujnego rozwoju liści kosztem korzenia jest nadmiar azotu. Ważną rolę w procesie tworzenia korzeni odgrywają fosfor, potas oraz mikroelementy, takie jak bor czy molibden. I choć nie zawsze ich niedobór oznacza rozrost liści kosztem korzenia, to bez tych pierwiastków, jego rozwój może zostać zahamowany.
Aby zapobiec temu problemowi, stosuj zbilansowane nawożenie. Unikaj nadmiaru azotu, który powoduje rozrost liści zamiast korzenia i dostarczaj roślinom innych niezbędnych składników pokarmowych. Stosuj przede wszystkim nawozy organiczne, takie jak kompost lub przekompostowany obornik. Zamiast typowo azotowych nawozów, takich jak np. Azofoska, stosuj nawozy z o zwiększonej zawartości fosforu i potasu, jak np. Polifoska 5.
Warzywa korzeniowe nie lubią nadmiaru azotu
Fot. depositphotos
Nieodpowiednia gleba utrudnia rozwój korzeni
Na prawidłowy wzrost korzeni duży wpływ mają czynniki związane z glebą:
- pH gleby - przy nieodpowiednim pH podłoża rośliny nie będą w stanie pobrać z gleby składników pokarmowych, nawet jeśli w niej występują. Dlatego upewnij się jakie jest pH gleby wymagane dla poszczególnych warzyw. Jeśli ziemia okaże się zbyt kwaśna, w roku poprzedzającym uprawę wykonaj wapnowanie gleby;
- struktura gleby - zbyt zwięzła, kamienista lub gliniasta, słabo napowietrzona gleba utrudnia prawidłowy rozwój korzeni, natomiast gleba piaszczysta szybko traci wodę, co osłabia przyrost korzenia. Aby poprawić strukturę gleby, przed siewem głęboko spulchnij podłoże (do głębokości ok. 30 cm) i dodaj kompost. Do gleby zwięzłej dodaj piasek, który poprawi jej przepuszczalność.
Za dużo cienia sprzyja rozwojowi liści kosztem korzeni
Niedobór światła wynikający z uprawy w zacienionym miejscu, zasłonięcia przez inne rośliny albo zbyt krótki dzień mogą powodować nadmierny wzrost liści kosztem korzenia. Przy zbyt małej ilości światła liśćie roślin „wyciągają” się w jego poszukiwaniu. Swoją energię kierują na rozwój liści, by proces fotosyntezy przebiegał intensywniej a roślina była odżywiona. Odbywa się to niestety kosztem rozwoju korzenia.
Zbyt gęsty siew utrudnia rozwój korzeni
Konkurencja między roślinami o wodę, światło i składniki odżywcze osłabia przyrost korzenia. W takich warunkach naturalną reakcją rośliny na zagęszczenie jest intensywniejszy rozwój liści kosztem korzenia.
Dlatego zapamiętaj, że właściwe odległości między roślinami są kluczowe dla prawidłowego rozwoju korzeni. Jeśli siewki rosną zbyt gęsto, należy wykonać przerywkę. Dzięki temu konkurencja między roślinami będzie mniejsza i pojawi się przestrzeń do rozwoju korzeni.
Rozstawa uprawy warzyw korzeniowych
Fot. depositphotos
Błędy w nawadnianiu prowadzące do uszkodzenia korzeni
Większość warzyw potrzebuje regularnego podlewania. Dla jadalnych korzeni warzyw niekorzystne są zarówno przesuszenie jak i nadmiar wody:
- gdy gleba jest przesuszona, korzeń staje się łykowaty i zdrewniały,
- nadmierna wilgotność prowadzi do gnicia korzeni i rozwoju chorób grzybowych.
Dlatego podlewaj warzywa regularnie. Nie doprowadzaj do zalania ani przesuszenia, które niekorzystnie wpływają na rozwój korzeni. Ściółkuj warzywa, by ograniczyć parowanie wody z gleby i rozrost chwastów, które także zabierają wodę uprawianym roślinom.
Choroby i szkodniki uszkadzają korzenie
Szkodniki glebowe, takie jak: drutowce, pędraki czy nicienie żerują na korzeniach, uszkadzając je i zaburzając pobieranie wody i składników odżywczych. Zaatakowane rośliny są osłabione, ale chcąc przetrwać, mogą w takiej sytuacji intensywniej rozwijać liście kosztem korzenia.
Choroby grzybowe i bakteryjne, takie jak: fuzarioza, rizoktonioza czy zgnilizny, powodują deformacje, gnicie i nekrozy korzeni. System korzeniowy nie jest w stanie efektywnie pobierać wody i składników odżywczych. Roślina jest osłabiona, część spichrzowa nie rozwija się prawidłowo ale roślina może próbować "ratować się" przez intensywny wzrost części nadziemnej.
Aby zminimalizować ryzyko pojawienia się chorób i szkodników, warto stosować płodozmian. Wysiewaj rośliny z tej samej rodziny botanicznej na tym samym miejscu nie wcześniej niż po 3-4 latach. Pozwoli to zredukować ryzyko pojawienia się chorób i szkodników.
Regularnie monitoruj rośliny pod kątem obecności szkodników i występowania objawów chorób. W razie potrzeby zastosuj dedykowane dla danych gatunków roślin preparaty ochronne.
Przeczytaj również:
- Dlaczego pietruszka nie rośnie w korzeń?
- Dlaczego rzodkiewka rośnie w liście, a nie w korzeń?
- Dlaczego marchew jest gorzka?
Opracowano na podstawie:
1. M. Rogowska, J. Sobolewski, Choroby i szkodniki warzyw, Plantpress, Kraków 2018;
2. E. Jędrszczyk, Rzodkiewka w każdych warunkach, Działkowiec 2/2022, s. 48;
3. K. Woszczyk, Pod roślinami w glebie, Działkowiec nr 5/2023, s. 58-59;
4. Poradnik sygnalizatora ochrony pietruszki korzeniowej i naciowej, Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice, 2018;
