Dlaczego warzywa nie wschodzą? Błędy podczas siewu nasion

Wysiałeś nasiona ale Twoje warzywa nie wschodzą? Zaczynasz się już niecierpliwić? Być może popełniasz jeden z częstych błędów podczas wysiewu nasion. W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego warzywa nie wschodzą i podpowiadamy, jak temu zaradzić. Poznaj sprawdzone sposoby, jak przyspieszyć wschody nasion i cieszyć się obfitymi zbiorami!

Cukinia do wschodów potrzebuje gleby ogrzanej do temp. 16-20°C
Fot. depositphotos

Przyczyny braku wschodów warzyw

Warzywa nie wschodzą głównie z powodu nieodpowiednich warunków uprawy, przy czym pamiętać należy, że każdy gatunek ma inne wymagania. Opóźnienia lub brak wschodów nasion powodują następujące czynniki:

• nieprawidłowa temperatura gleby,
• wahania wilgotności,
• zbyt głęboki lub zbyt płytki siew,
• zaskorupienie gleby,
• niska jakość nasion,
• atak szkodników lub chorób,

Temperatura kiełkowania nasion warzyw

Optymalna temperatura gleby do kiełkowania jest różna dla różnych gatunków warzyw. Nieodpowiednia temperatura gleby to najczęstszy powód, przez który nasiona nie kiełkują. W zbyt zimnym podłożu ich procesy metaboliczne są spowolnione lub całkowicie zahamowane:

• Warzywa ciepłolubne, takie jak: ogórek, fasola czy cukinia, potrzebują gleby ogrzanej do co najmniej 16-20°C. Nasiona wysiane do chłodniejszej ziemi czekają na wyższą temperaturę podłoża, często przez wiele dni. W tym czasie mogą zostać zaatakowane przez patogeny albo szkodniki glebowe. Często gniją w ziemi albo są zjadane, dlatego przedwczesny, wiosenny siew nasion warzyw ciepłolubnych jest obarczony dużym ryzykiem;
• Warzywa odporne na chłód, takie jak np. szpinak, groch, bób, sałata czy rzodkiewka kiełkują już w glebie o temperaturze 5-8°C.

Warto wiedzieć!
W przypadku siewu ozimego „pod grudę” nasiona np. marchwi, pietruszki korzeniowej czy szpinaku wysiewane są późną jesienią, gdy gleba jest już zimna. Nie pobierają wtedy wody i pozostają w spoczynku aż do wiosny.

Jak sprawdzić temperaturę gleby?

Wystarczy wsunąć termometr glebowy na głębokość siewu i sprawdzić temperaturę. Zamiast termometru, można użyć miernik glebowy elektroniczny, który przy okazji oceni wilgotność gleby, jej odczyn pH oraz nasłonecznienie na danym stanowisku. Warto też obserwować pogodę - jeśli przez tydzień było chłodno i deszczowo, gleba będzie jeszcze zbyt zimna dla warzyw ciepłolubnych.

Wilgotność gleby

Gleba do siewu powinna być umiarkowanie wilgotna, ale nie mokra:

• zbyt sucha ziemia hamuje proces kiełkowania,
• w ziemi zbyt mokrej nasiona gniją.

Naprzemienne przesuszanie gleby i intensywne podlewanie mogą być dla nasion zabójcze. Nawet krótkotrwałe przesuszenie w fazie, gdy nasiono zaczyna pobierać wodę i kiełkować, może spowodować jego obumarcie. Równie niebezpieczne jest przelanie podłoża. W glebie zbitej, przesiąkniętej wodą, brakuje tlenu i kiełkujące nasiona gniją.

Jak podlewać nasiona, żeby wykiełkowały?

Wysiane nasiona należy podlewać regularnie, najlepiej konewką z bardzo drobnym sitkiem, aby nie wypłukać nasion i unikać tworzenia zastoisk wody. Po siewie drobnych nasion warto ziemię delikatnie ugnieść. Poprawi to kontakt nasion z glebą i ułatwi podsiąkanie wody. Jeśli wiosną gleba jest bardzo sucha, na kilka dni przed wysiewem należy ją nawodnić.

Zapamiętaj
Przed rozpoczęciem uprawy warto poprawić strukturę gleby dodając materii organicznej (np. kompostu, obornika) albo perlitu. Dzięki temu gleba zyska gruzełkowatą strukturę, poprawi się jej pojemność wodna i natlenienie, co korzystnie wpłynie na rozwój nasion.

Głębokość siewu

Nasiona sieje się na głębokość równą 3-4-krotności ich średnicy. Głębokość siewu zależy też od rodzaju gleby. Zbyt głęboki siew to jeden z najczęstszych błędów. Młoda siewka zużyje całą zgromadzoną energię, próbując przebić się przez zbyt grubą warstwę ziemi. W rezultacie może obumrzeć, zanim dotrze do powierzchni gleby. Nasiona wysiane zbyt płytko narażone są na wyschnięcie, wymycie przez wodę lub wydziobanie przez ptaki.

Jak głęboko siać warzywa, żeby wzeszły?

• Drobne nasiona (np. sałata, marchew, pietruszka) - sieje się bardzo płytko, zwykle do głębokości 0,5-1,5 cm i przykrywa cienką warstwą ziemi;
• Średnie nasiona (np. burak, rzodkiewka, szpinak) - sieje się na głębokość 1,5-2 cm;
• Duże nasiona (np. fasola, groch, cukinia, kukurydza) - sieje się na głębokości 2-5 cm.

Warto wiedzieć!
Na glebach ciężkich i wilgotnych nasiona wysiewa się płycej niż na glebach lekkich i bardziej suchych.

Po jakim czasie wschodzą nasiona warzyw?

Czas, po jakim nasiona wschodzą, zależy od gatunku i warunków uprawy, w tym temperatury gleby. Nasiona warzyw posiadające twardą łupinę lub zawierające inhibitory kiełkowania (substancje hamujące proces rozwoju nasion), do których należą marchew czy pietruszka, wschodzą długo, od 10-30 dni. Natomiast nasiona rzodkiewki czy ogórka w optymalnych warunkach wzejdą już po kilku dniach. Jeśli nasiona wschodzą wolniej niż w zakładanym, typowym dla danego gatunku czasie, najprawdopodobniej gleba jest wciąż zbyt chłodna lub zbyt sucha.

Pobierz tę tabelę w wersji do wydrukowania:

• Optymalne warunki siewu nasion warzyw (PDF)

Dlaczego wschody są opóźnione?

Nasiona często wschodzą nierówno i z opóźnieniem. Przyczyną takiego stanu może być:

• Zaskorupienie gleby - po ulewnym deszczu lub intensywnym podlewaniu na powierzchni gleby tworzy się twarda skorupa. Problem dotyczy zwłaszcza gleb ciężkich, gliniastych. Młodym siewkom trudno ją przebić. Dlatego warto spulchniać ziemię lub używać lekkiego podłoża do wysiewu;
• Użycie starych nasion - siła kiełkowania nasion z czasem maleje. Stare lub niewłaściwie przechowywane nasiona (np. w cieple i wilgoci) mają obniżoną siłę kiełkowania. Do wysiewu należy więc używać nasion kwalifikowanych i ze sprawdzonych źródeł;
• Atak szkodników lub chorób - niektóre szkodniki jak np. drutowce i pędraki podgryzają kiełkujące rośliny a ptaki je wydziobują. Częstą chorobą porażającą nasiona jest zgorzel siewek, której sprzyja zbyt mokra ziemia. Warto więc zaprawiać nasiona, dzięki czemu będą lepiej chronione przed chorobami.

Jak przyspieszyć wschody warzyw?

Istnieje kilka metod aby przyśpieszyć wschody nasion. Warto to zrobić zwłaszcza w przypadku warzyw ciepłolubnych i tych, które kiełkują długo (np. pietruszki). Oto sprawdzone metody:

• Podkiełkowywanie nasion - namaczanie nasion w letniej wodzie przez kilka-kilkanaście godzin lub podkiełkowywanie ich na wilgotnej ligninie pozwala "wybudzić" nasiono i wysiać je w momencie, gdy zacznie kiełkować. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj: Jak przyspieszyć kiełkowanie nasion;
• Wykorzystanie osłon i ogrzewanie gleby - użycie czarnej agrowłókniny ściółkującej lub folii rozłożonej na grządce na kilka tygodni przed siewem podniesie temperaturę gleby. Również wysiane nasiona można osłonić agrowłókniną lub wysiewać je w tunelu foliowym, by utrzymać wyższą temperaturę gleby. Osłony także chronią uprawy przed wiatrem i ograniczają parowanie wody;
• Stosowanie podłoża do wysiewu nasion - takie podłoże jest idealne dla wschodzących nasion - luźne, dobrze napowietrzone i zatrzymuje wilgoć, minimalizując ryzyko zaskorupienia. Więcej o takim podłożu przeczytasz tutaj: Najlepsza ziemia do wysiewu nasion i pikowania. Jaki powinna mieć skład?

Monika Chwała

Przeczytaj również:

• Czy przeterminowane nasiona wyrosną? Jak sprawdzić zdolność kiełkowania nasion
• Zaprawianie nasion warzyw i cebul kwiatowych
• Stratyfikacja nasion. Co to jest i jak zrobić stratyfikację?

Opracowano na podstawie:
1. W. Wadas, Wysiewowe błędy, Działkowiec 4/2022, s. 55;
2. T. Sabat, Siejemy i sadzimy ciepłolubne, Działkowiec 5/2021, s. 54;
3. E. Jędrszczyk, Wiosenny warzywnik, Działkowiec 2/2019, s. 42-43;
4. E. Sikora, Ruszamy z siewami, Działkowiec 3/2023, s. 44-45.