Dlaczego arbuz nie owocuje i jak temu zaradzić?

Arbuzy to smaczne i soczyste owoce, które można uzyskać z własnej uprawy w ogrodzie. Ale czasem się to nie udaje, bo arbuzy nie chcą kwitnąć, a nawet jak kwitną, to i tak potem nie wytwarzają zawiązków owoców, zrzucają owoce albo małe arbuzy gniją. W tym artykule wyjaśnimy przyczyny tych zjawisk i podpowiemy Ci co robić, aby arbuzy obficie owocowały!

Dlaczego arbuz nie owocuje i jak temu zaradzić?
Fot. depositphotos

Jak rozpoznać przyczyny braku owoców arbuza?

Brak owocowania u arbuza może mieć wiele przyczyn. Aby łatwiej je zidentyfikować, warto najpierw ustalić, w którym momencie uprawy pojawia się problem:

• Czy arbuz w ogóle kwitnie, bo bez kwiatów nie ma szans na pojawienie się owoców. Jeśli Twój arbuz nawet nie zakwitł przejdź do sekcji dlaczego arbuz nie kwitnie, w której omawiamy przyczyny braku kwitnienia;
• Jeśli arbuz kwitł, to czy pojawiły się potem małe owoce, które tworzą się pod kwiatami żeńskimi? Jeśli Twoje arbuzy kwitły ale nie pojawiły się owoce, przejdź do sekcji dlaczego arbuz kwitnie a nie owocuje;
• Może się też tak zdarzyć, że arbuz zakwitł, pojawiły się zawiązki owoców ale opadły one na ziemię. Wyjaśnienie tego problemu znajdziesz w sekcji dlaczego arbuz gubi owoce;
• Ostatecznie może się też tak zdarzyć, że owoce rozpoczną swój wzrost ale ulegną chorobie, zgniją lub zostaną uszkodzone w inny sposób. Aby poznać rozwiązanie tych problemów, zajrzyj tutaj: dlaczego małe arbuzy gniją.

Dlaczego arbuz nie kwitnie?

Brak kwitnienia arbuza najczęściej jest wynikiem niekorzystnych warunków środowiskowych i błędów w uprawie. Oto najczęściej spotykane problemy w uprawie, których skutkiem jest brak kwiatów u arbuza.

Przenawożenie azotem hamuje proces kwitnienia

Nadmierne nawożenie azotem, zwłaszcza w okresie poprzedzającym kwitnienie, sprzyja bujnemu wzrostowi liści i łodyg kosztem rozwoju pąków kwiatowych. Liście i pędy arbuza są ciemnozielone, grube i liczne ale brakuje kwiatów. Dlatego warto pamiętać, że nawożenie azotem niezbędne jest tylko w początkowej fazie wzrostu arbuza. W tym czasie można użyć wieloskładnikowego nawozu bogatego w azot, jak np. Azofoska.

Przed i w trakcie kwitnienia arbuza ważniejsze są fosfor i potas, które wspierają kwitnienie i zawiązywanie owoców. W tym okresie lepiej sprawdzi się nawóz fosforowo-potasowy, jak np. Polifoska. Do pogłównego nawożenia arbuza można także wykorzystywać nawozy organiczne, takie jak: dojrzały kompost, gnojówkę z pokrzyw czy biohumus.

Wpływ temperatury na kwitnienie arbuza

Aby arbuz prawidłowo się rozwijał, potrzebuje ciepła. Optymalna temperatura dla wzrostu i kwitnienia arbuza mieści się w przedziale 22-28°C. Kwiaty zaczynają się tworzyć, gdy temperatura jest stabilna i wynosi powyżej 18°C. Długotrwałe chłody (temperatura poniżej 15°C), zimne noce lub ekstremalne upały (powyżej 35°C) mogą zahamować lub opóźnić rozwój kwiatów.

Aby zapewnić arbuzowi właściwą temperaturę w początkowej fazie wzrostu, rozsadę najlepiej uprawiać w szklarni lub w foliowym tunelu. Rozsadę posadzoną już w gruncie można osłonić białą agrowłókniną lub małym foliowym tunelem. Osłony w okresie kwitnienia warto zdjąć, ponieważ roślina zapylana jest przez owady. Arbuz lubi ciepłe podłoże, dlatego ściółkowanie gleby słomą lub czarną włókniną (przed sadzeniem) korzystnie wpłynie na temperaturę gleby.

Arbuz nie kwitnie, bo ma za mało słońca

Arbuz lubi ciepło i światło. Do inicjacji kwitnienia wymaga przynajmniej 8-10 godzin słońca dziennie. Jeśli uprawiany jest w miejscu częściowo ocienionym, tworzą się długie, wątłe pędy bez kwiatów albo z małą liczbą kwiatów. Również pochmurne, deszczowe lato nie sprzyja procesowi kwitnienia arbuza.

Aby poprawić warunki świetlne, arbuzy uprawiane w donicach można przenieść w bardziej słoneczne miejsce w ogrodzie albo do szklarni, gdzie mogą być też doświetlane lampami do roślin. Utrzymanie wyższej temperatury gleby poprzez stosowanie do ściółkowania czarnej włókniny czy słomy sprawi, że roślina będzie miała cieplej i lepiej zniesie skutki braku słońca.

Kwiaty arbuza
Fot. pixabay

Arbuz nie kwitnie, bo za wcześnie go posadzono

Jeśli arbuzy posadzimy wiosną zbyt wcześnie, gdy jeszcze jest chłodno a dzień jest za krótki, ich wejście w fazę kwitnienia może się opóźniać. Arbuza do gruntu sadzi się gdy minie ryzyko przymrozków, zwykle po 15 maja, ale można to zrobić pod koniec maja lub nawet na początku czerwca. Do tego czasu ziemia dostatecznie się ogrzeje, co będzie dla roślin korzystniejsze. Arbuzy można też uprawiać przez cały sezon w szklarni lub w tunelu foliowym.

Pamiętajmy też, że aby rozsada była arbuza gotowa do wysadzenia na miejsce stałe zwykle mija ok. 5-6 tygodni od wysiewu nasion (jednak wiele zależy od warunków uprawy). Po posadzeniu arbuza na stałym miejscu, roślina najpierw tworzy liście i pędy a dopiero później zakwita. Można ten proces nieco przyśpieszyć, dbając o ściółkowanie podłoża i zapewniając roślinie optymalne warunki rozwoju.

Dlaczego arbuz kwitnie a nie owocuje?

Obecność kwiatów arbuza niestety nie zawsze gwarantuje plon. Kwitnienie bez zawiązywania owoców może wskazywać na problemy związane z zapylaniem kwiatów, nieodpowiednimi warunkami lub zaburzeniami fizjologicznymi.

Brak kwiatów żeńskich arbuza

Arbuz jest rośliną jednopienną, co oznacza, że wytwarza kwiaty męskie i żeńskie. Kwiaty męskie pojawiają się zwykle ok. tygodnia wcześniej niż żeńskie. Jeśli w okresie kwitnienia dominować będzie jeden rodzaj kwiatów - kwiaty męskie albo żeńskie, zapylenie będzie bardzo utrudnione. Na zaburzenia w wytwarzaniu kwiatów mogą wpływać sytuacje stresowe dla rośliny (np. zbyt niska lub zbyt wysoka temperatura, brak wody, niedobór światła) - pojawia się wtedy więcej kwiatów męskich. Aby wspomóc produkcję kwiatów żeńskich, należy zapewnić roślinie optymalne warunki zgodne z jej wymaganiami, przede wszystkim zadbać o słoneczne stanowisko, ciepłą glebę np. dzięki ściółkowaniu, odpowiednie nawadnianie i nawożenie.

Kwiaty arbuza nie zostały zapylone

Owoce arbuza powstają z zapylonych kwiatów żeńskich. Pyłek przenoszony jest z kwiatu męskiego na żeński przez pszczoły, trzmiele lub inne owady zapylające. Przy małej populacji owadów, szansa na zapylenie jest mniejsza. Chłodna, wietrzna lub deszczowa pogoda mocno ogranicza aktywność owadów. Dodatkowo, stosowanie środków owadobójczych w godzinach lotu może je zabić. W przypadku problemów z zapylaczami kwiaty arbuza można zapylać ręcznie przenosząc pyłek z kwiatu męskiego na kwiat żeński za pomocą pędzelka. Najlepiej to robić w godzinach porannych. Kwiaty żeńskie łatwo można odróżnić - u ich podstawy znajduje się zalążek przyszłego owocu.

U podstawy kwiatów żeńskich znajduje się zalążek owocu
Fot. depositphotos

Niekorzystne warunki podczas kwitnienia

Nawet jeśli owady będą aktywne, ekstremalne upały lub zbyt niskie temperatury mogą obniżyć żywotność pyłku. Również długotrwałe deszcze mogą zmyć pyłek lub sprawić, że nie będzie się on nadawał do zapylenia.

Jeśli kwitnienie arbuza zbiegnie się z niekorzystną pogodą, można podjąć działania, które tę sytuację nieco poprawią. Przy zbyt niskich temperaturach, ściółkowanie podłoża sprawi, że korzenie będą miały ciepło, co pomoże przezwyciężyć stres termiczny. Zimny wiatr może uszkadzać delikatne kwiaty arbuza, dlatego od strony, z której najczęściej wieje można zbudować osłonę, np. z gałęzi, słomy czy agrowłókniny.

W czasie upałów pyłek arbuza traci żywotność, co uniemożliwia zapylenie. W takiej sytuacji na czas największego upału warto zamocować siatkę cieniującą na tunelu lub szklarni albo na stelażu nad rośliną (gdy uprawiana jest w gruncie) i zapewnić arbuzowi wystarczającą ilość wody.

Dlaczego arbuz gubi owoce?

Arbuzy (ale też inne rośliny) zrzucają już zawiązane owoce najczęściej w sytuacji, gdy roślina nie jest w stanie wykarmić wszystkich rozwijających się owoców. Zrzucane są te słabsze, aby mogły rozwinąć się najsilniejsze owoce. Jest to naturalny mechanizm regulacyjny rośliny, który może by nasilony w warunkach stresowych.

Przy nieregularnym podlewaniu i dużych wahaniach wilgotności gleby (obfite podlewanie po okresie suszy) pojawia się u rośliny reakcja, w wyniku której zrzucane są zawiązki owoców. Roślina wykorzystuje wodę w procesach podtrzymujących życie zamiast kierować ją do owoców. Aby temu zapobiec, należy utrzymywać stałą, umiarkowaną wilgotność gleby. W gorące dni arbuzy można podlewać codziennie lub co drugi dzień. Mniej wody wymagają w chłodne i pochmurne dni. Należy podlewać bezpośrednio pod roślinę i unikać moczenia liści i kwiatów.

Na jedną roślinę zwykle wystarcza ok. 10 litrów wody, ale zależy to od warunków glebowych. Dlatego warto je poprawić i zwiększyć pojemność wodną podłoża. Można to osiągnąć, dodając do ziemi przed sadzeniem arbuzów dobrze rozłożony kompost lub obornik. Przy uprawie arbuza w pojemnikach do podłoża można dodać perlit, wermikulit lub hydrożel.

Arbuz zrzuca owoce również w sytuacji, gdy brakuje mu odpowiedniej ilości składników pokarmowych i tak np. przy niedoborze potasu zawiązki nie są prawidłowo odżywione i roślina się ich pozbywa. Podobnie może się zdarzyć przy niedoborze wapnia czy boru. Pomocne w tej sytuacji mogą się okazać nawozy dolistne, które szybko uzupełnią niedobory, takie jak: Help Plant B na niedobory boru, Help Plant Ca na niedobory wapnia czy też wieloskładnikowy nawóz dolistny Zielony Busz Himal.

Dlaczego małe arbuzy gniją?

Gnicie małych owoców to najczęściej objaw choroby arbuza, która rozwija się przy nieodpowiednich warunkach uprawy. Małe arbuzy, które mają bezpośredni kontakt z mokrą, zimną glebą, są narażone na ataki grzybów m.in. z rodzaju Pythium i Fusarium, które powodują gnicie owoców. Aby temu zapobiec, pod owoce warto podłożyć słomę, czarną agrowłókninę, kawałek drewna lub kamień, aby odizolować owoce od podłoża.

Na owocach arbuza może występować sucha zgnilizna wierzchołkowa związana z niedoborem wapnia. Objawia się ciemnieniem i zapadaniem się końcówki owocu i jego gniciem. Aby szybko uzupełnić niedobór wapnia można użyć nawozu dolistnego Help Plant Ca. Trzeba też pamiętać, że wapń jest pobierany przez korzenie wraz z wodą. Nawet jeśli będzie dostępny w glebie, nieregularne podlewanie uniemożliwi jego transport. Dla pobierania składników pokarmowych z gleby ważny jest także prawidłowy odczyn podłoża, który dla arbuza mieści się w zakresie 5,5-6,0 pH.

Rozwojowi chorób na arbuzach sprzyja wysoka wilgotność powietrza, duże zagęszczenie roślin, które ogranicza przewiew, oraz podlewanie po liściach zamiast bezpośrednio na glebę. Należy więc sadzić arbuzy w odstępach co najmniej 80-100 cm od siebie a przy uprawie w tunelu, powinno się go regularnie wietrzyć, aby obniżyć wilgotność powietrza.

Monika Chwała

Przeczytaj również:

• Jak wyhodować arbuza z pestki? Od siewu nasion do pysznych owoców!
• Warzywa dyniowate - charakterystyka, przykłady, rodzaje, lista gatunków i odmian
• Melon - właściwości, odmiany, uprawa w Polsce, jak jeść