Dereń rozłogowy - odmiany, uprawa, cięcie

Dereń rozłogowy to krzew, który nie tylko przyciąga wzrok atrakcyjnym wyglądem, ale jest również łatwy w uprawie, odporny na trudne warunki atmosferyczne i dość mało wymagający. Odznacza się gęstym pokrojem, ładnie wybarwionymi pędami oraz dekoracyjnymi owocami. Poznaj ciekawe odmiany derenia rozłogowego, a także dowiedz się jak wygląda uprawa, cięcie i rozmnażanie tego pięknego krzewu.

Dereń rozłogowy - Cornus sericea - owoce
Fot. depositphotos

Jak wygląda dereń rozłogowy

Dereń rozłogowy (Cornus sericea) należy do rodziny dereniowatych (Cornaceae). Naturalnie występuje w Ameryce Północnej i Kanadzie. W Polsce jest rośliną uprawną, ale ze względu na łatwość przystosowania do naszego klimatu łatwo rozprzestrzenia się w środowisku.

Dereń rozłogowy jest krzewem osiągającym wysokość od 1 do 3 m. Wzniesione, smukłe pędy są zazwyczaj czerwone, choć mogą przybierać także odcienie żółci, pomarańczu lub purpury. Dlatego dereń ten staje się szczególnie ozdobny zimą, kiedy jest pozbawiony liści. Liście derenia rozłogowego są eliptyczne, z wierzchu ciemnozielone a od spodu niebieskawe. Jesienią zmieniają kolor, co zwiększa dekoracyjność krzewu.

Warto wiedzieć!
Polska nazwa tego gatunku jest nieco myląca - dereń rozłogowy bowiem nie wydaje rozłogów. Rozrasta się szeroko dzięki pokładającym się i ukorzeniającym pędom.

Dereń rozłogowy - kiedy kwitnie

Od maja do czerwca krzew zdobią drobne, białe kwiaty derenia rozłogowego, zebrane w charakterystyczne baldachogrona. Kwiaty są atrakcyjne dla pszczół i innych owadów zapylających ze względu na dużą ilość pyłku i nektaru. Latem dojrzewają owoce derenia - białe, kuliste jagody stanowiące atrakcyjną ozdobę w okresie letnim i jesiennym.

Dereń rozłogowy - Cornus sericea - kwiaty
Fot. depositphotos

Dereń rozłogowy - czy jest jadalny

Owoce derenia rozłogowego są jadalne, ale nie warto po nie sięgać, gdyż są gorzkie i niezbyt smaczne dla człowieka. Są za to cennym pokarmem dla dzikich zwierząt. Dojrzewające latem jagody są dostępne przez całą jesień, czasem aż do zimy. Zwierzęta zjadają nie tylko owoce, ale także pędy i liście derenia.

Dereń rozłogowy - Cornus sericea - owoce
Fot. USDA NRCS Montana, Public domain, Wikimedia Commons

Dereń rozłogowy - odmiany

• Dereń rozłogowy 'Budd's Yellow' - wyróżnia się żółtym kolorem zimowych pędów;
• Dereń rozłogowy 'Baileyi' - dorasta do 2-3 m wysokości a jego pędy zimą stają się intensywnie czerwone;
• Dereń rozłogowy 'Cardinal' - osiąga do 3 m wysokości a jego pędy są pomarańczowoczerwone;
• Dereń rozłogowy 'Flaviramea' - to odmiana o intensywnie żółtych pędach;
• Dereń rozłogowy 'Hedgerow's Gold' - charakteryzuje się pędami czerwonymi oraz zielono-żółtymi liśćmi;
• Dereń rozłogowy 'Kelsey's Gold' - dorasta do 0,5 m wysokości, jest także dostępny w formie szczepionej na pniu. Jest ceniony za liście o intensywnie żółtej barwie;
• Dereń rozłogowy 'Kelseyi' - ma kulisty pokrój i dorasta do 1,0 m wysokości, jasnozielone liście jesienią stają się pomarańczowe.
• Dereń rozłogowy 'Silver and Gold' - odmiana o dwubarwnych liściach i pędach żółtych zimą;
• Dereń rozłogowy 'White Gold' - to odmiana o dwubarwnych, przebarwiających się jesienią liściach i pomarańczowożółtych pędach.

Dereń rozłogowy 'Silver and Gold'
Fot. depositphotos

Dereń rozłogowy - zastosowanie

Dereń rozłogowy jest cenną rośliną ozdobną. Może być sadzony jako żywopłot, roślina okrywowa lub w towarzystwie innych krzewów i drzew tworząc interesujące kompozycje kolorystyczne. Ze względu na silne krzewienie, jest polecany do rekultywacji terenów poprzemysłowych oraz do stabilizacji terenu.

Dereń rozłogowy sprawdza się w ogrodach naturalistycznych jako roślina przyciągająca dzikie zwierzęta, w tym ptaki, które chętnie zjadają jego owoce. Dzięki swojej odporności na zanieczyszczenia i zmienne warunki, dereń rozłogowy jest sadzony w dużych aglomeracjach miejskich, na skwerach i terenach publicznych, poprawiając estetykę miejskich krajobrazów.

Uwaga!
Dereń rozłogowy łatwo rozprzestrzenia się w środowisku w związku z czym może wypierać inne, rodzime gatunki. Jest zaliczany do roślin średnio inwazyjnych.

Wszechstronne właściwości derenia rozłogowego już przed wiekami wykorzystywali rdzenni Amerykanie. Kora derenia stanowiła dodatek w mieszankach tytoniowych, służyła do garbowania skór zwierzęcych oraz jako barwnik. Z kolorowych, elastycznych pędów derenia wyplatano kosze oraz łapacze snów. Ze względu na działanie wybielające, służyły też jako szczoteczki do zębów. Niezbyt smaczne, ale zdrowe owoce derenia suszono i mieszano z owocami słodszych rodzajów, takich jak świdośliwa.

Czerwone pędy derenia rozłogowego
Fot. AnRo0002, CC0, via Wikimedia Commons

Dereń rozłogowy - uprawa

Dereń rozłogowy jest łatwy w uprawie, najlepiej rośnie w miejscach słonecznych lub półcienistych. Choć radzi sobie także w cieniu, to w pełnym słońcu rośnie najszybciej i najładniej się wybarwia. Ważne jest, aby miał wystarczająco dużo miejsca, ponieważ szeroko się rozrasta. Jest gatunkiem w odpornym na mróz i zanieczyszczenie powietrza oraz gleby.

Dereń rozłogowy nie wymaga okrywania na zimę, ale w pierwszych latach po posadzeniu warto osłonić młode krzewy przed silnymi mrozami i wiatrem, np. poprzez okrycie ich agrowłókniną.

Dereń rozłogowy preferuje gleby wilgotne, przepuszczalne, lekko kwaśne lub obojętne. Jest tolerancyjny co do rodzaju gleby, ale najlepiej czuje się w ziemi bogatej w składniki odżywcze.

Dereń rozłogowy - Cornus sericea - kwiaty
Fot. AnRo0002, CC0, via Wikimedia Commons

Z racji, że krzew ten preferuje gleby wilgotne, regularne podlewanie jest kluczowe, szczególnie w pierwszym okresie po posadzeniu. Podlewanie derenia rozłogowego powinno być obfite, ale należy pamiętać, by nie dopuścić do zastoju wody wokół korzeni, ponieważ może to prowadzić do ich gnicia. W okresie letnim, podczas upałów, warto zwrócić szczególną uwagę na nawodnienie, zwłaszcza jeśli gleba w ogrodzie jest piaszczysta lub przepuszczalna.

Dereń rozłogowy - Cornus sericea - kwiaty
Fot. NPS, Public domain, via Wikimedia Commons

Dereń rozłogowy - cięcie

Derenie można prowadzić naturalnie, bez cięcia, rosną wtedy w postaci rozłożystego, szerokiego krzewu, tworzą także szerokie kępy. Jednak to młode, jednoroczne pędy derenia rozłogowego mają najpiękniejsze wybarwienie. Z tego względu wskazane jest coroczne przycinanie krzewów wczesną wiosną na wysokości 30-50 cm. Pozostawiamy bez cięcia długie pędy zeszłoroczne, które zimą będą prezentowały się najatrakcyjniej.

Dereń rozłogowy - rozmnażanie

Dereń rozłogowy może być łatwo rozmnożony na kilka sposobów, w tym przez sadzonki pędowe lub wysiew nasion. Najłatwiejszą metodą jest jednak rozmnażanie przez odkłady, ponieważ to naturalny sposób rozrastania się tego gatunku.

mgr inż. Anna Błaszczuk

Przeczytaj również:

• Dereń kousa - odmiany, uprawa, cięcie, rozmnażanie
• Dereń pagodowy - odmiany, uprawa, cięcie
• Dereń jadalny - właściwości, uprawa, odmiany
• Dereń biały - uprawa, cięcie, rozmnażanie, odmiany

Opracowano na podstawie:
1. W. Bugała, Drzewa i krzewy, PWRiL, Warszawa 1979, s. 458;
2. J. Bykowska, Derenie dla każdego w Działkowiec 10/2013 s. 18-19;
3. M. Czekalski, Liściaste krzewy ozdobne, PWRiL, Poznań 2006, s. 48-49;
4. H. V. Kunlein, N. J. Turner, Traditional plant foods of Canadian indigenous peoples. Nutrition, botany, and use, Gordon and Breach Science Publishers, London 1991, s. 23-24, 36;
5. P. Latocha, Inspirujące derenie w Działkowiec 12/2007 s. 8-11.