Datura wieloletnia, brugmansja - uprawa, cięcie, rozmnażanie
Brugmansja, spotykana też pod nazwami: datura wieloletnia oraz anielskie trąby, jest ceniona za swoje efektowne kwiaty w kształcie długich trąbek i egzotyczny wygląd. Uprawiana w dużych donicach przez cały sezon zdobi tarasy, ogrody i balkony, a na zimę przenosi się ją pod dach. Zobacz, jak wygląda uprawa datury wieloletniej w polskim klimacie oraz dowiedz się jak wykonać cięcie i rozmnażanie brugmansji. Wyjawiamy wszystkie sekrety dotyczące tej rośliny!
Datura wieloletnia, brugmansja - Brugmansia
Jak wygląda datura wieloletnia, brugmansja?
Brugmansja (Brugmansia) to rodzaj wieloletnich roślin z rodziny psiankowatych (Solanaceae) pochodzących z tropikalnych regionów Ameryki Południowej. Do rodzaju brugmansja zalicza się około 10 gatunków, w tym mieszańcowych. To właśnie te ostatnie najczęściej można spotkać w sprzedaży. W krajach o chłodniejszym klimacie, takich jak Polska, uprawia się daturę drzewiastą jako roślinę doniczkową, którą na czas zimy przechowuje się w pomieszczeniach.
Brugmansja, spotykana pod nazwą anielskich trąb, datury wieloletniej lub datury drzewiastej, to niezwykle dekoracyjna roślina, która zachwyca egzotycznym wyglądem. Jej najbardziej charakterystyczną cechą są duże, zwisające kwiaty w kształcie trąbek, które mogą osiągać długość od 20 do 50 cm. Kwiaty występują w różnych kolorach, takich jak: biały, kremowy, żółty, pomarańczowy, różowy czy łososiowy. Ich intensywny, słodki zapach staje się najbardziej wyczuwalny wieczorem i w nocy, co dodatkowo podkreśla niezwykły urok rośliny.
Datura wieloletnia, brugmansja - Brugmansia
Liście brugmansji są duże, zielone i mają owalny lub lancetowaty kształt. W zależności od gatunku mogą być gładkie lub delikatnie owłosione. Roślina przybiera formę małego drzewa lub krzewu, często osiągając wysokość 1-5 m. Pędy datury z czasem drewnieją, a korona rozrasta się, tworząc bujną i rozłożystą formę.
Brugmansja, datura, bieluń - co je różni?
Brugmansja jest blisko spokrewniona z bieluniem więc nie dziwi, że rośliny te bywają ze mylone. W naszych warunkach klimatycznych najczęściej uprawiany jest jednoroczny, zielny bieluń dziędzierzawa, ale spotkać można także dekoracyjne: bieluń indiański i bieluń surmikwat. Natomiast mieszańce brugmansji to wieloletnie rośliny o krzewiastym pokroju.
Warto wiedzieć!
Dawniej stosowano nazwy datura oraz bieluń, zarówno dla datur jednorocznych jak i wieloletnich. Obecnie w systematyce jest to wyraźnie rozróżnione. Rośliny jednoroczne należą do rodzaju bieluń (łac. Datura) zaś wieloletnie - do rodzaju brugmansja (łac. Brugmansia). Niestety w potocznym użyciu nadal bardzo powszechne jest stosowanie nazwy datura wobec brugmansji.
Podstawowe różnice w wyglądzie bielunia i brugmansji:
- Trąbkowate kwiaty bielunia są skierowane pod kątem ku górze, zaś u brugmansji kwiaty zwisają w dół;
- Duże, ciemnozielone liście bielunia dziędzierzawy i datury są owalne, ząbkowane na brzegach, ale u bielunia dziędzierzawy liście są dodatkowo mocno powcinane. Bieluń indiański ma liście całobrzegie i omszone;
- Pędy brugmansji wyraźnie drewnieją, gdyż jest to krzew. Bieluń jest jednoroczną rośliną zielną;
- Owoce brugmansji to zdrewniała, gładka, owalna torebka, zaś owoce bielunia dziędzierzawy oraz bielunia indiańskiego są pokryte kolcami.
Bieluń dziędzierzawa a brugmansja - różnice
Fot. Isidre blanc/Maja Dumat, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Czy datura jest trująca?
Datura wieloletnia jest rośliną silnie trującą. Wszystkie części brugmansji, zawierają toksynę, której nawet niewielka dawka może okazać się śmiertelna, zwłaszcza dla małych dzieci oraz zwierząt. Szczególnie niebezpieczne są nasiona datury, które zawierają alkaloidy odpowiadające za stany halucynogenne.
Objawy zatrucia daturą to: rozszerzone źrenice, nudności, kołatanie serca, duszności i zawroty głowy a także drgawki i wymioty. Zatrucie może skończyć się śmiercią.
Datura wieloletnia, brugmansja - uprawa i wymagania
Ciepłolubna datura wieloletnia jest dość wymagająca. Roślina ta najlepiej czuje się w miejscu półcienistym, zacisznym i ciepłym.
Datura posadzona w donicy
Fot. depositphotos
Jaka ziemia dla datury wieloletniej?
Datura wieloletnia wymaga ziemi zasobnej w składniki pokarmowe, próchniczej, przepuszczalnej i szybko nagrzewającej się. Uprawa datury najlepiej udaje się w glebie o odczynie 5,5-6,5 pH.
Brugmansja, datura wieloletnia - przesadzanie
W ciągu roku młode datury przesadzamy kilkakrotnie do coraz to większych doniczek. Rośliny często przesadzane i prawidłowo nawożone mogą osiągnąć w ciągu roku uprawy od 1,5 do 2,0 m wysokości i wydać nawet po kilkadziesiąt kwiatów. Najlepiej przesadzać je wtedy, kiedy bryła ziemi jest już dobrze przerośnięta przez korzenie lub gdy liście zaczynają zmieniać barwę z intensywnie zielonej na jasnozieloną.
Datura wieloletnia, brugmansja - Brugmansia
Do sadzenia datury najlepiej używać ziemi uniwersalnej, która posiada odpowiedni odczyn oraz jest wzbogacona w niezbędne składniki pokarmowe. Na spód doniczki dobrze jest wsypać 2-5 cm warstwę drenażową z gruboziarnistego żwiru lub keramzytu. Dzięki temu korzenie będą miały dostateczną ilość powietrza i nie będą zalewane przez stojąca wodę.
Brugmansja, datura wieloletnia - podlewanie
Datury wieloletnie posiadają bardzo bogate ulistnienie, przez co w czasie letnich upałów tracą duże ilości wody. Wyrośnięty 2-3 letni okaz pochłania w ciągu dnia 10-15 l wody. Dlatego starszej roślinie należy zapewnić dużą donicę, z której woda tak szybko nie wyparowuje.
Datura wieloletnia, brugmansja - Brugmansia
Brugmansje lubią stałą wilgotność. Najlepiej podlewać je wodą odstałą o temperaturze otoczenia. Na brak wody roślina reaguje gwałtownym więdnięciem, jednak nie jest wskazane jej zraszanie. Wodę należy dostarczać wyłącznie do gleby, gdyż zraszanie może spowodować gnicie kwiatów i liści datury wieloletniej.
Brugmansja, datura wieloletnia - nawożenie
Datura drzewiasta wymaga obfitego nawożenia. Młode rośliny wystarczy wprawdzie posadzić w żyznej ziemi i aż do przesadzenia nie trzeba ich nawozić, jednak starsze okazy wymagają intensywnego nawożenia, zwłaszcza w okresie pełnej wegetacji. Można podlewać brugmansję nawozem przeznaczonym dla roślin kwitnących lub zastosować granulowany nawóz mineralny. Pod koniec wegetacji należy ograniczyć nawożenie datury wieloletniej, aby mogła wejść w okres spoczynku.
Brugmansja, datura wieloletnia - cięcie
Wiele osób posiadających te rośliny zastanawia się, jak przycinać daturę wieloletnią. Otóż, w pierwszym roku uprawy w ogóle nie tniemy rośliny, gdyż dopiero zaczyna się ona rozrastać.
W kolejnych latach brugmansja powinna być przycinana raz lub dwa razy w roku:
- cięcie korekcyjne wykonujemy wiosną, w momencie wypuszczania młodych liści. Wtedy dobrze widać, które pędy są zdrowe a które uschły lub zgniły. Pędy uszkodzone tniemy aż do zdrowego miejsca;
- późną jesienią skracamy pędy datury aby przygotować je do zimowania. Pędy skracamy o 1/4-1/3 długości.
Datura wieloletnia, brugmansja - Brugmansia
Brugmansja, datura wieloletnia - zimowanie
Brugmansja jest wrażliwa na ujemne temperatury, dlatego też zimujemy tę roślinę w pomieszczeniach zabezpieczonych przed mrozem. Wieloletnia datura jesienią traci liście, więc pomieszczenie nie musi być słoneczne.
Jeżeli nie schowamy roślin na czas, pierwsze jesienne przymrozki do -2°C mogą uszkodzić liście i kwiaty. Jeżeli pędy nie zostały naruszone, roślinę można jeszcze uratować. W tym celu przycinamy ją o 1/4 i wstawiamy do wilgotnej piwnicy z temperaturą 2-6°C. W tych warunkach przetrzymujemy brugmansję do wiosny następnego roku. W czasie zimy daturę kilkakrotnie podlewamy, aby nie dopuścić do przeschnięcia bryły korzeniowej.
Brugmansja, datura wieloletnia - rozmnażanie
Daturę drzewiastą najlepiej rozmnażać poprzez sadzonki pędowe, które umieszczamy w podłożu do sadzonkowania i osłaniamy szkłem lub folią.
Innym sposobem na rozmnożenie brugmansji jest ścięcie ok. 20-25 centymetrowych odcinków szczytowych pędów i umieszczenie ich w słoikach z wodą. Po około 4 tygodniach, gdy sadzonki wypuszczą korzenie, można je przesadzić do doniczek.
Przeczytaj również:
- Bugenwilla - uprawa, odmiany, pielęgnacja
- Oliwka europejska, drzewko oliwne - uprawa w doniczce
- Płomień Afryki, Delonix Regia - uprawa, wysiew nasion
- Balkoning, czyli jak urządzić balkon w kwiatach. Zdjęcia, inspiracje, aranżacje
Tekst opracowano na podstawie:
1. H. Chmiel (pod red.), Uprawa roślin ozdobnych, PWRiL, Warszawa 1980, s. 763;
2. P. Czikow, J. Łaptiew, Rośliny lecznicze i bogate w witaminy, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1983, s. 68-70;
3. J. Scott-Macnab, Wielka ilustrowana encyklopedia roślin ogrodowych, Reader's Digest Przegląd Sp. z o.o., Warszawa 2004, s. 191.
