Czosnek ozdobny - uprawa, odmiany, sadzenie
Czosnek ozdobny to roślina cebulowa o bardzo ciekawych kwiatostanach. U części odmian są to wręcz ogromne, kuliste kwiatostany na szczycie wysokiej łodygi, co sprawia, że od razu przykuwają uwagę. Zobacz jakie są najlepsze gatunki i odmiany ogrodowe czosnku, jak wygląda sadzenie cebul czosnku i kiedy najlepiej to zrobić oraz jak wygląda dalsza pielęgnacja i uprawa czosnku ozdobnego.
Jednym z najbardziej efektownych gatunków czosnku ozdobnego jest czosnek olbrzymi (Allium giganteum)
Czosnek ozdobny - gatunki i odmiany ogrodowe
Czosnki ozdobne to byliny cebulowe pochodzące z różnych stron świata. Wiele z nich odznacza się mrozoodpornością, więc nadają się do uprawy gruntowej w naszym klimacie. Cykl uprawy czosnku ozdobnego jest podobny jak u innych roślin cebulowych, które kwitną wiosną. Warto go sadzić, bo to roślina modna, pięknie pachnąca, barwna, z bardzo dekoracyjnymi kwiatostanami.
Jak wyglÄ…da czosnek ozdobny?
Czosnek ozdobny tworzy pojedyncze, rynienkowate lub płaskie i wąskie liście. Spośród liści wyrasta pojedynczy, rurkowaty pęd (zwany głąbikiem). Na szczytach pędów pojawiają się duże kuliste kwiatostany. W zależności od odmiany, kwiatostany mogą różnić się wielkością i barwą.
Jak długo kwitnie czosnek ozdobny?
Główną atrakcją czosnku ozdobnego są jego niesamowite kwiatostany. Pojawia się zatem pytanie: jak długo można te kwiatostany podziwiać? Kwitnienie jednej rośliny czosnku ozdobnego może trwać od dwóch do czterech tygodni. Termin kwitnienia jednak w dużej mierze zależy od odmiany i warunków uprawy.
Odmiany najwcześniej kwitnące, takie jak czosnek 'Globemaster', czosnek Szuberta czy czosnek złocisty, mogą kwitnąć już od maja do czerwca. Nieco później, bo w czerwcu i lipcu, kwitnie czosnek Krzysztofa. Najpóźniej kwitnące odmiany czosnku, takie jak np. czosnek olbrzymi, mogą kończyć kwitnienie dopiero w sierpniu.
Kulisty kwiatostan czosnku ozdobnego
Jeśli zatem posadzimy obok siebie odmiany czosnku ozdobnego kwitnące w różnych terminach, kwiatami na czosnkowej rabacie będziemy mogli się cieszyć od maja aż do sierpnia.
Warto też zwrócić uwagę na odmiany, takie jak czosnek Aflatuneński, które mają rozciągnięty w czasie okres kwitnienia. Jeśli posadzimy na rabacie kilka lub kilkanaście cebulek czosnku Aflatuneńskiego, rośliny te mogą zakwitać już od maja i kończyć kwitnienie dopiero w lipcu. Ta jedna odmiana może nam zatem zapewnić aż 3 miesiące kwitnienia!
Czosnek olbrzymi
Jednym z najbardziej efektownych gatunków czosnku jest czosnek olbrzymi (Allium giganteum). Może osiągać wysokość od około 1 do 1,5 m. Liście równowąskie, niebieskozielone. W czerwcu pojawiają się jasnofioletowe lub różowofioletowe kwiaty zebrane w zbite i gęste, kuliste baldaszki o średnicy 12 cm. Kwitnienie może trwać do sierpnia. Po ścięciu kwiatostany długo pozostają świeże, przez co roślina chętnie jest uprawiana także na kwiat cięty.
Czosnek olbrzymi - Allium giganteum
Fot. pixabay
Czosnek ozdobny niski
Jeszcze większe kwiatostany może tworzyć czosnek białawy, zwany też czosnkiem Krzysztofa (Allium christophii). Jego gwiazdkowate, srebrzystofioletowe lub srebrzystoróżowe kwiaty są zebrane w kwiatostany o średnicy nawet 20 cm. Gatunek ten pochodzi z Iranu i Indii, gdzie dorasta do ponad metra. W naszym klimacie zazwyczaj osiąga wysokość nie więcej jak 50 cm.
Czosnek białawy, czosnek Krzysztofa - Allium christophii
Innym, popularnie uprawianym gatunkiem, jest czosnek południowy (Allium moly). Tworzy mniejszych rozmiarów kwiatostany (średnica 5 do 8 cm) ale za to kwitnie już od maja. Baldaszki są nieco luźniejsze. Kwiaty błyszczące, koloru żółtego. Osiąga wysokość do 40 cm.
Czosnek południowy - Allium moly
Fot. Neelix, Public domain, Wikimedia Commons
Jeżeli chcemy posadzić niski czosnek tworzący duży kwiatostany, warto też zainteresować się takimi roślinami, jak:
- czosnek Krzysztofa - wysokość rośliny 40-60 cm, fioletowy kulisty kwiatostan o średnicy około 20 cm,
- czosnek ozdobny Ostara - wysokość zaledwie 40 cm, kwiatostany kuliste, fioletowe, do 15 cm średnicy,
- czosnek Szuberta - wysokość rośliny do 60 cm, ogromne ażurowe kwiatostany barwy fioletowej o średnicy do 40 cm.
To oczywiście tylko przykłady czosnków ozdobnych, które możemy uprawiać w naszych ogrodach. Do wyboru mamy sporo gatunków, występujących w licznych odmianach ogrodowych. Znajdą się tutaj rośliny do uprawy na rabatach, w ogrodach skalnych, a nawet do pojemników na balkony i tarasy. Godny szczególnej uwagi jest czosnek niedźwiedzi, który poza walorami ozdobnymi, posiada jadalne liście, cenione jako surowiec zielarski, przyprawa kuchenna i dodatek do sałatek.
Czosnek główkowaty - Allium sphaerocephalon
Fot. pixabay
Czosnek ozdobny - sadzenie i uprawa
Czosnek ozdobny najobficiej kwitnie w pełnym słońcu ale toleruje też miejsca półcieniste. Ziemia do uprawy czosnku powinna być przepuszczalna, próchnicza, średniowilgotna o odczynie zbliżonym do obojętnego.
Kiedy sadzić czosnek ozdobny?
Cebulki czosnku ozdobnego sadzi się do gruntu jesienią - pod koniec września i w październiku. Umieszczamy je w glebie na takiej głębokości, aby cebulę przykrywała warstwa ziemi równa dwukrotności średnicy cebuli. Duże czosnki ozdobne (o średnicy cebuli 5 cm lub większej) należy sadzić na głębokości 15 cm, a małe (o średnicy 2,5-5 cm) sadzi się na głębokości od 7 do 10 cm.
Jak gęsto sadzić czosnek ozdobny?
Czosnki ozdobne najlepiej prezentują się sadzone w grupach po kilka lub kilkanaście sztuk. W zależności od wielkości cebulek, czosnki ozdobne sadzi się w odstępach co 10 do 30 cm. Duże cebule sadzimy w większych odległościach od siebie, a małe sadzimy w mniejszych odległościach.
Żółte baldaszki czosnku południowego (Allium moly) są znacznie luźniejsze i mniejsze. Kwitnie za to już od kwietnia aż do sierpnia
Gdzie sadzić czosnek ozdobny
Dzięki ogromnej różnorodności i małym wymaganiom uprawowym, czosnek ozdobny zyskuje coraz więcej zwolenników. Można go wykorzystywać do nasadzeń różnego typu. Wysokie okazy nadają się na obwódki, natomiast niskie egzemplarze dobrze sprawdzają się w ogrodach skalnych. W bukieciarstwie natomiast ścięte kwiatostany czosnku wykorzystywane są jako wspaniała ozdoba suszonych kompozycji.
Jak sadzić czosnek ozdobny w doniczce?
Czosnek ozdobny można uprawiać nie tylko na ogrodowych rabatach, ale też w donicach. Jest to doskonałe rozwiązanie dla posiadaczy balkonów i tarasów. Jednak aby czosnek ozdobny uprawiany w donicy tworzył kwiatostany, trzeba zapewnić mu odpowiednie warunki.
Oto instrukcja sadzenia czosnku ozdobnego w donicy:
- wybierz dużą i głęboką donicę z otworami odpływowymi na dnie, by uniknąć gnicia cebul;
- wypełnij ją przepuszczalnym i żyznym podłożem np. mieszanką ziemi ogrodowej z dodatkiem kompostu i piasku lub perlitu;
- cebulki czosnku posadź jesienią (wrzesień-październik) na głębokości odpowiadającej 2-3 wysokościom cebuli, zwykle jest to ok. 10-15 cm;
- miedzy cebulami zachowaj odstęp 10-30 cm (w zależności od wielkości cebul), aby rośliny miały przestrzeń do wzrostu;
- przed nadejściem mrozów, aby chronić cebulki przed przemarznięciem, przenieś donicę do chłodnego, suchego pomieszczenia (np. nieogrzewanego garażu czy piwnicy) albo zabezpiecz ją styropianem lub matą słomianą;
- donicę ustaw w miejscu słonecznym i w okresie wegetacji podlewaj umiarkowanie. Podłoże powinno być wilgotne, ale nie mokre, co zapobiega gniciu cebul;
- czosnek regularnie zasilaj nawozem wieloskładnikowym, najlepiej dla roślin kwitnących lub cebulowych.
Uprawa czosnku ozdobnego
Gleba, na której uprawiamy czosnek ozdobny, powinna być przepuszczalna, najlepiej piaszczysto-gliniasta, o odczynie zbliżonym do obojętnego (pH 6,5 - 7,0), a stanowisko słoneczne (w półcieniu kwiatostany czosnku będą mniej okazałe). W czasie suszy oraz intensywnego wzrostu, rośliny powinno się obficie podlewać. Warto także zasilać kompostem lub nawozami wieloskładnikowymi, pamiętając jednak aby nie przenawozić czosnku azotem.
Uwaga!
Pamiętajmy o ścinaniu przekwitających kwiatostanów czosnku ozdobnego. Chociaż kwiatostany czosnków są piękne nawet wtedy, gdy przekwitają, to trzeba je ścinać. Pozostawienie ich na rabatach, spowoduje osłabienie cebulek i dużo słabsze kwitnienie w następnym roku.
Czy czosnek ozdobny trzeba wykopywać?
Cebulki czosnku ozdobnego bardzo dobrze zimują w gruncie i mogą rosnąć w tym samym miejscu przez wiele lat. Można jednak wykopywać je co 3-4 lata i sadzić w innym miejscu, aby zapobiec zagęszczaniu się cebul i osłabieniu ich kwitnienia. Najbardziej odpowiednią porą na takie zabiegi, będzie czas po zakończeniu wegetacji roślin, czyli gdy przekwitną, a ich liście zaschną (termin ten różni się dla różnych odmian czosnku ozdobnego, zazwyczaj jest to czerwiec lub lipiec). Po wykopaniu warto odrzucić cebule uszkodzone i z objawami chorób. Jest to też dobra okazja aby rozmnożyć rośliny, czyli oddzielić cebulki przybyszowe od cebuli matecznej.
Dlaczego czosnek ozdobny żółknie?
Żółknięcie liści czosnku ozdobnego jest naturalnym procesem zachodzącym często jeszcze w trakcie kwitnienia lub po przekwitnięciu. W czasie kwitnienia roślina całą energię kieruje do kwiatów, natomiast po przekwitnięciu wchodzi w stan spoczynku i magazynuje energię w cebuli na następny sezon.
Jeśli liście czosnku żółkną przed kwitnieniem, przyczyną może być niedobór składników pokarmowych albo zbyt mokre podłoże (szczególnie w pojemnikach lub na ciężkich glebach) prowadzące do chorób i gnicia korzeni.
Zadbaj więc, aby podłoże było przepuszczalne a w donicy był drenaż i otwory odpływowe, ponieważ cebulki nie powinny stać w wodzie. Czosnek zasilaj nawozem dla roślin kwitnących lub cebulowych i sadź go przy niżej rosnących roślinach, które ukryją żółknące liście.
Obficie kwitnÄ…cy czosnek ozdobny
Fot. pixabay
Dlaczego czosnek ozdobny nie kwitnie?
Brak kwitnienia czosnku ozdobnego często związany jest z nieodpowiednimi warunkami uprawy lub pielęgnacji. Oto najczęściej występujące przyczyny, przez które czosnek odobny nie kwitnie lub kwitnie bardzo słabo:
- Niewłaściwa głębokość sadzenia - cebule zostały posadzone na zbyt małej (mogą przemarznąć) lub zbyt dużej głębokości (trudności z wzrastaniem pędu). Zalecana głębokość sadzenia to ok 10-15 cm.
- Nieodpowiednie nawożenie - regularne nawożenie nawozem wieloskładnikowym dostarcza roślinie niezbędnych składników pokarmowym do tworzenia kwiatów. Zbyt duża dawka azotu może spowodować rozwój liści kosztem kwiatów. Wybierajmy zatem nawóz bogaty w fosfor i potas ale z jedynie niewielką zawartością azotu.
- Brak okresu przechłodzenia - czosnek ozdobny potrzebuje okresu chłodu w czasie spoczynku. W uprawie w gruncie dzieje się tak w okresie zimowym. Czosnek ozdobny uprawiany w donicy zimą powinien mieć zapewnione chłodne i suche miejsce.
- Zbyt duże zagęszczenie - gęsto posadzone cebulki będą ze sobą konkurowały o składniki pokarmowe, co może doprowadzić do osłabienia roślin i braku kwitnienia. Miedzy cebulami zachowaj odstęp 10-30 cm, w zależności od gatunku.
- Cebule są zbyt małe - gdy cebulki przybyszowe czosnku ozdobnego są zbyt małe, mogą nie być jeszcze zdolne do kwitnienia. Często potrzebują jednego lub dwóch sezonów aby osiągnąć prawidłową wielkość.
- Cebula jest osłabiona - jeśli kwiatostany czosnku nie zostały ścięte i wytworzyły się nasiona, zasoby energetyczne zmagazynowane w cebuli mogły się mocno wyczerpać. Nie zawsze wtedy wystarcza roślinie energii by w kolejnym sezonie zakwitnąć. Dlatego należy pamiętać, by ścinać przekwitające kwiatostany czosnku zanim wytworzą nasiona.
Jak suszyć czosnek ozdobny?
Suszenie czosnku ozdobnego pozwala zachować jego efektowne kwiatostany do suchych kompozycji. Kwiatostany na suche bukiety najlepiej ścinać w momencie, gdy są w pełni wybarwione, ale zanim wszystkie kwiatki w pełni się rozwiną. Ścięte pędy można związać w nieduże pęczki i zawiesić kwiatostanami w dół albo pozostawić w pustym wazonie, gdzie rośliny będą stopniowo wysychały.
Kwiatostany czosnku ozdobnego najlepiej suszyć w ciepłym, suchym, ciemnym i przewiewnym pomieszczeniu (np. w spiżarni, na strychu). W zacienionym miejscu lepiej zachowają swoją barwę, ponieważ światło słoneczne może powodować blaknięcie kolorów. Proces suszenia trwa zwykle 2-4 tygodni.
Przeczytaj również:
- Kwiaty cebulowe sadzone jesieniÄ…
- Sadzenie roślin cebulowych
- Czosnek - sadzenie, uprawa na działce, choroby
Opracowano na podstawie:
1. Mój piękny ogród, Nr 4/2009, s. 45;
2. Dr. K. Wróblewska, Czosnki, Informacje TVP;
3. Justine Scott-Macnab, Wielka ilustrowana encyklopedia roślin ogrodowych, Readr's Digest, Warszawa 2004, s. 32-33.
