Cykoria sałatowa - uprawa, pędzenie, potrawy z cykorii
Cykoria sałatowa, podobnie jak sałata, jest warzywem liściowym. Od bardziej popularnej sałaty, cykoria jest jednak znacznie bogatsza w substancje odżywcze, a jej korzenie nadają się do pędzenia zimą. Dzięki temu cykoria stanowi doskonałe uzupełnienie diety w okresie, kiedy brakuje nam witamin ze świeżych warzyw. Zobacz jak wygląda uprawa cykorii sałatowej, pędzenie zimą oraz sprawdź, jak smakuje sałatka i inne potrawy z cykorii!
Cykoria sałatowa - Cichorium intybus var. Foliosum
Fot. depositphotos
Jak wyglÄ…da cykoria?
Cykoria sałatowa (Cichorium intybus var. Foliosum) jest rośliną dwuletnią. Uprawiamy ją z wysiewu nasion.
W pierwszym roku cykoria tworzy luźną rozetę odziomkowych, podłużnych, zielonych lub czerwono-fioletowych liści z widocznymi żyłkami. Liście te jednak nie są wykorzystywane. Ważniejszy jest zgrubiały korzeń, wyglądem nieco podobny do korzenia pietruszki. Korzenie cykorii zbiera się jesienią i wykorzystuje do pędzenia w okresie zimowym. Tym samym nie kontynuuje się uprawy warzywa w drugim roku.
W czasie zimowego pędzenia cykorii z górnej części korzenia wyrasta zwarta, chrupiąca główka. Ma ona wrzecionowaty lub owalny kształt i składa się z kremowobiałych lub jasnożółtych liści z delikatnie zarysowanymi, jaśniejszymi nerwami. To właśnie ta część rośliny jest celem uprawy trafiającym na nasze stoły.
W czasie zimowego pędzenia, z górnej części korzenia wyrasta zwarta, chrupiąca główka liściowa. Ma ona wrzecionowaty lub owalny kształt i składa się z kremowobiałych lub jasnożółtych liści z delikatnie zarysowanymi, jaśniejszymi nerwami. To właśnie ta część rośliny jest celem uprawy trafiającym na nasze stoły.
Okres wegetacyjny cykorii sałatowej, od siewu nasion do zbioru gotowych do pędzenia korzeni, wynosi zazwyczaj od 130 do 150 dni. Zimowe pędzenie trwa natomiast od 3 do 6 tygodni.
Warto wiedzieć!
Cykoria sałatowa jest uprawiana w celu uzyskania liści z zimowego pędzenia. Oprócz cykorii sałatowej istnieją inne odmiany cykorii. Są to cykorie liściowe (uprawiane dla liści zbieranych w ciągu sezonu wegetacyjnego) oraz cykorie korzeniowe (uprawiane głównie dla korzeni wykorzystywanych do produkcji kawy zbożowej, choć ich liście również są jadalne).
Cykoria - wartości odżywcze
Cykoria sałatowa jest warzywem niskokalorycznym i bogatym w składniki odżywcze. Niska zawartość kalorii i tłuszczu czyni cykorię idealnym składnikiem diet odchudzających i prozdrowotnych.
Swoje właściwości lecznicze cykoria zawdzięcza głównie wysokiej zawartości witaminy K, która odgrywa kluczową rolę w procesie krzepnięcia krwi oraz w utrzymaniu zdrowych kości. Warzywo to jest również doskonałym źródłem beta-karotenu, który jest prekursorem witaminy A, niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania wzroku i układu odpornościowego. Znacząca zawartość potasu w liściach cykorii wspiera regulację ciśnienia krwi i pracę mięśni.
Szczegółowe informacje o zawartości składników odżywczych w liściach cykorii przedstawia tabela poniżej.
Uprawa cykorii sałatowej
Za uprawą cykorii sałatowej przemawiają nie tylko walory odżywcze tego warzywa ale też fakt, iż główki cykorii dostępne w sklepach zimą są dość drogie i nie zawsze najlepszej jakości. Z tego względu warto w sezonie wegetacyjnym pozyskać własne korzenie cykorii do pędzenia zimą.
Cykoria sałatowa nie ma wysokich wymagań cieplnych i z powodzeniem możesz uprawiać ją na działce. Uprawa cykorii najlepiej udaje się na stanowisku z glebą próchniczą, przepuszczalną, o odczynie obojętnym. Gleba powinna być żyzna ale nie należy jej nawozić obornikiem tuż przed siewem.
Kiedy siać cykorię sałatową?
Aby otrzymać korzenie do pędzenia cykorii zimą, nasiona najlepiej wysiać pod koniec maja lub na początku czerwca. Nasiona siejemy na głębokość około 1,5 cm. Najlepiej punktowo, w odległościach co 8 do 10 cm. Między rzędami należy pozostawić odstępy od 30 do 40 cm. Wówczas dwugramowa paczka nasion wystarczy na obsianie do 10 m² grządki.
Jak podlewać cykorię?
W okresie wzrostu zapotrzebowanie cykorii sałatowej na wodę jest duże. Rośliny trzeba regularnie nawadniać, szczególnie w okresie suszy. Odwdzięczą się znacznie większym plonem. Poza tym pamiętaj też o odchwaszczaniu i spulchnianiu międzyrzędzi. Korzystne będzie też nawożenie cykorii. Stosuj nawóz wieloskładnikowy, np. Azofoskę, w ilości 200 do 300 gram Azofoski na 10 m². Osoby unikające stosowania nawozów mineralnych mogą nawozić nawozami naturalnymi, takimi jak biohumus.
Cykoria sałatowa - Cichorium intybus var. Foliosum
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl
Pędzenie cykorii sałatowej
Korzenie do pędzenia cykorii można zbierać od końca września do późnej jesieni. Do przechowywania i pędzenia najlepiej nadają się korzenie o średnicy 3 do 5 cm i długości 18 do 20 cm. Od korzeni odcina się liście (liście środkowe można spożywać) tak aby pozostało przy korzeniu tylko około 2 cm nasady liścia. Jeżeli od korzenia głównego odrastają korzenie boczne, to też należy je odciąć.
Jeżeli nie pędzimy korzeni od razu, należy je przechować w chłodnym pomieszczeniu zabezpieczonym przed mrozem. Wymagana jest wysoka wilgotność powietrza (ponad 90%). Korzenie muszą być ułożone płasko w skrzyneczkach z wilgotnym piaskiem.
Pędzenie cykorii można przeprowadzać sukcesywnie w ciągu zimy. Doniczki wypełnia się ziemią kompostową lub zwykłą ziemią pobraną z ogródka. W doniczce o średnicy 24 cm można umieścić 3 korzenie. Wkłada się je pionowo i dopełnia doniczki ziemią, tak aby resztki liści wystawały nad ziemię. Doniczki należy umieścić w ciemnym pomieszczeniu (najlepiej bez dostępu światła), w temp. 10 do 20°C i dbać aby ziemia była cały czas wilgotna.
Jeżeli nie dysponujemy ciemnym pomieszczeniem, doniczki w posadzonymi korzeniami cykorii, możemy po prostu przykryć. Pamiętajmy przy tym aby pod przykryciem było wystarczająco dużo miejsca na rosnącą główkę cykorii. Dobre przykrycie będą stanowiły doniczki plastikowe o takiej samej średnicy, jak doniczki z posadzonymi korzeniami.
Jeżeli doniczki do przykrycia mają otwory, to należy je zasłonić, np. wykładając doniczkę folią aluminiową. Następnie doniczkę połóż do góry dnem, tak aby przykryć doniczkę z pędzonymi korzeniami.
Główki wyrastające z korzeni powinny być gotowe do spożycia po około miesiącu. Ścina się je tuż nad ziemią.
Potrawy z cykorii
Aby jak najlepiej wykorzystać substancje odżywcze zgromadzone w biało-kremowych liściach cykorii, najlepiej spożywać je na surowo. Choć niektórzy przyrządzają także gotowane potrawy z cykorii. Liście cykorii sałatowej mają nieco cierpki, gorzkawy smak. Z tego względu spożywa się je w połączeniu z innymi składnikami. Są doskonałym dodatkiem do rozmaitych sałatek, którym nadają charakterystyczny posmak.
Sałatka z cykorii - przepis
Aby przygotować sałatkę z cykorii, zdejmuję liście z główki i starannie je myję. Liście nadpsute i twarde wnętrze główki trzeba wyrzucić. Gdy liście obeschną, kroję je w poprzek na cienkie plasterki. Dodaję pokrojoną w kostkę pomarańczę (1 pomarańcza na 2 cykorie) nieco rodzynek (warto je najpierw chwilę wymoczyć w gorącej wodzie aby zmiękły) i pokruszonych orzechów włoskich. Wszystko razem mieszam z majonezem. Można też doprawić do smaku.
Zobacz również:
- Sałatka z cykorii - przepis, foto-instrukcja - forum ogrodnicze
- Nasiona na kiełki - wartości odżywcze, jak kiełkować
- Zioła w domu - uprawa w doniczkach, jak sadzić, kiedy siać
Opracowano na podstawie:
1. C. Brickell Wielka Encyklopedia Ogrodnictwa, Muza SA, Warszawa 1994, s. 327;
2. R. Papliński, Cykorie i endywie, Działkowiec, Nr 6/2004, s 46-48.
