Cyklamen perski, fiołek alpejski - uprawa i pielęgnacja

Cyklamen perski, którego bardziej znana nazwa to fiołek alpejski, kwitnie w okresie zimowym, stanowiąc wspaniałą dekorację mieszkań. Bywa jednak kapryśny, a pielęgnacja cyklamena wymaga sporo troski. Jakich zatem warunków uprawy wymaga cyklamen perski, czy zimowa pora kwitnienia to dobry czas aby kupić tę roślinę, co robić gdy cyklamen więdnie lub nie kwitnie i czy popularnie używana nazwa fiołek alpejski jest poprawna dla tej rośliny?

Cyklamen perski, fiołek alpejski - Cyclamen persicum
Fot. fotolia

Cyklamen perski (Cyclamen persicum), jest byliną bulwiastą, należącą do rodziny pierwiosnkowatych, która przywędrowała do nas z południa Europy (rośnie dziko m. in. w górzystych rejonach Grecji). W stanie naturalnym gatunek ten występuje również Azji Zachodniej i w Afryce Północnej.

Uwaga!
Bardzo często cyklamenowi perskiemu przypisuje się błędną nazwę fiołek alpejski. Tymczasem prawdziwy fiołek alpejski (Viola alpina) to zupełnie inny gatunek, należący do rodziny fiołkowatych, występujący naturalnie w Karpatach i wschodnich Alpach.

Jak wygląda fiołek alpejski, cyklamen perski?

Cyklamen perski, nazywany też fiołkiem alpejskim, ceniony jest za swoje atrakcyjne kwiaty i dekoracyjne liście. W naturalnym środowisku jest byliną o bulwiastym kłączu i zwartym pokroju dorastającą od 15-30 cm wysokości.

Liście cyklamenu mają sercowaty lub nerkowaty kształt, osiągają długość od 5-10 cm. Osadzone są na długich ogonkach liściowych. Mają ciemnozieloną barwę, często z marmurkowatymi, srebrzystymi lub białymi przebarwieniami. Spodnia strona liści ma kolor czerwonawy lub fioletowy.

Kwiaty cyklamenu występują w wielu kolorach i kształtach, w zależności od odmiany. Są osadzone są na długich i cienkich łodygach wznoszących się ponad liście. Płatki są charakterystycznie odgięte do tyłu.

Podziemna, kulista i spłaszczona bulwa korzeniowa cyklamenu jest organem spichrzowym magazynującym wodę i składniki pokarmowe.

Cyklamen perski, fiołek alpejski - Cyclamen persicum
Fot. pixabay

Kiedy kwitnie fiołek alpejski?

Fiołek alpejski kwitnie w chłodniejszych miesiącach roku - od października do kwietnia. Kwitnienie cyklamenu zwykle trwa do 8 tygodni i jest zależne od temperatury i długości dnia. W pomieszczeniu o temperaturze niższej (około 10–15°C) zawiązuje się więcej pąków kwiatowych, natomiast zbyt wysoka temperatura powoduje skrócenie lub zahamowanie okresu kwitnienia. Również regularne usuwanie przekwitłych kwiatów i obumarłych liści stymuluje roślinę do wytwarzania nowych pąków kwiatowych.

Czy fiołek alpejski jest trujący?

Fiołek alpejski jest rośliną trującą. We wszystkich częściach rośliny znajdują się związki: cyklamina oraz saponina. Szczególnie dużo jest ich w bulwach. Spożycie fragmentu rośliny przez ludzi oraz zwierzęta może wywołać objawy zatrucia m.in.: nudności, zawroty głowy, biegunkę, podrażnienie jamy ustnej i zaburzenia rytmu serca. Kontakt z sokiem tej trującej rośliny doniczkowej może powodować podrażnienia skóry.

Z tego względu wszelkie prace pielęgnacyjne najlepiej wykonywać w rękawiczkach a w przypadku spożycia rośliny skontaktować się z lekarzem lub weterynarzem.

Cyklamen perski, fiołek alpejski - Cyclamen persicum
Fot. pixabay

Cyklamen perski, fiołek alpejski - odmiany

Ze względu na brak mrozoodporności cyklamen perski jest w naszym klimacie uprawiany jako roślina doniczkowa, kwitnąca w nietypowym terminie - od października aż do końca kwietnia. Fiołek alpejski stanowi więc doskonałą dekorację pomieszczeń w okresie zimowym.

Dzięki licznym zabiegom hodowlanym, uzyskano ciekawe odmiany cyklamena kwitnące w całej gamie kolorów, począwszy od białego, poprzez różowy, łososiowy, a kończąc na czerwonym.

Są wśród nich też odmiany cyklamena o kwiatach z płatkami jaśniejszymi na brzegach (cyklameny pastelowe), o płatkach postrzępionych (grupa Fimbriatum), a także dodatkowo karbowanych i falistych (grupa Rococo). Cyklameny z grupy Odoratum posiadają kwiaty pachnące, a u grupy Decora możemy dodatkowo podziwiać wspaniale zdobione liście.

Dzięki takiej różnorodności i licznym walorom ozdobnym odmian, cyklameny to bez wątpienia najpopularniejsze kwiaty doniczkowe kwitnące zimą.

Cyklamen perski - uprawa i pielęgnacja

Kupując roślinę należy zwrócić uwagę na dostateczną ilość pąków kwiatowych ukrytych pod liśćmi. Cyklamen perski wymaga stanowiska jasnego (ale nie bezpośrednio nasłonecznionego), przewiewnego i chłodnego, o optymalnej temperaturze 15°C. Dobry będzie np. parapet północnego okna, pod którym nie ma kaloryfera.

Uwaga!
Nowo kupiony cyklamen może być łatwo uszkodzony przez zbyt niską temperaturę. Dlatego nigdy nie kupuj cyklamenów w dzień mroźny, a na czas transportu z kwiaciarni do mieszkania, roślinę trzeba dobrze zapakować i zabezpieczyć przed wiatrem.

Jak podlewać cyklamena, fiołka alpejskiego?

Pielęgnacja cyklamena sprawia trudności głównie z racji wrażliwości rośliny na niewłaściwe podlewanie fiołka alpejskiego. Roślinę podlewamy umiarkowanie, uważając aby nie zalać bulwy. Najlepiej więc nalewać wodę bezpośrednio do podstawki, po około 30 minutach nadmiar wody usuwać. Ziemia powinna być stale wilgotna ale nie może być zbyt mokra. W czasie kwitnienia roślinę nawozimy raz w tygodniu nawozem dla roślin kwitnących.

Cyklamen perski, fiołek alpejski - Cyclamen persicum
Fot. pixabay

Jak przedłużyć kwitnienie cyklamena, fiołka alpejskiego?

Kwitnienie fiołka alpejskiego można przedłużyć, usuwając więdnące pędy kwiatowe z zawiązanymi nasionami. W tym celu zdecydowanym, mocnym ruchem wykręcamy pęd kwiatowy i odrywamy od bulwy. Należy jednak uważać aby usuwanych pędów z nasiennikami nie pomylić i przypadkiem nie wyrwać pędu z pąkiem kwiatowym. Pędy należy usuwać w całości. Ich fragmenty pozostałe przy bulwie będą gnić i doprowadzą do zwiędnięcia całej rośliny.

Co robić gdy fiołek alpejski przekwitnie?

Cyklamen perski przekwita zazwyczaj w kwietniu lub maju. Wówczas należy go przenieść do zimnego i ciemniejszego pomieszczenia, a gdy minie ryzyko przymrozków, a więc zazwyczaj od drugiej połowy maja, najlepiej wystawić go na zewnątrz, gdzie może spędzić całe lato. Najlepsze będzie miejsce półcieniste i chłodne. Na ten okres ograniczmy podlewanie i całkowicie zaprzestajemy nawożenia.

Kiedy przesadzać fiołka alpejskiego?

W sierpniu lub z początkiem września bulwy fiołka alpejskiego przesadzamy do świeżej ziemi i przenosimy do wnętrza. Rozpoczynamy nawożenie ale dopóki cyklameny nie zakwitną, nawozimy tylko raz na dwa tygodnie.

• Przesadzanie roÅ›lin doniczkowych. Jak i kiedy przesadzać kwiaty domowe?

Ile lat może rosnąć fiołek alpejski?

Przechowanie cyklamena perskiego do kolejnego roku nie zawsze się udaje. Jeżeli się powiedzie, możemy to potraktować jako prawdziwy sukces. Warto też pamiętać, że z czasem rośliny się starzeją i przestają wydawać kwiaty, dlatego nie ma sensu przechowywać ich dłużej niż 2-3 lata.

Cyklamen perski, fiołek alpejski - choroby

Powodem niepowodzeń w uprawie cyklamena perskiego może być gnicie bulwy, spowodowane nadmierną wilgotnością podłoża. Ta choroba fiołka alpejskiego zawsze występuje, gdy wodę do doniczki nalewa się z góry. Dlatego cyklamena obowiązkowo należy nawadniać, wlewając wodę do podstawki. Inne choroby cyklamena perskiego to szara pleśń, pojawiająca się najczęściej u nasady szypułek kwiatowych i ogonków liściowych, a także mączniak rzekomy, atakujący liście.

• Choroby roÅ›lin doniczkowych. Czym pryskać kwiaty domowe?

Cyklamen perski, fiołek alpejski - rozmnażanie

Rozmnażanie cyklamena perskiego odbywa się z nasion, jednakże ze względu na specyficzne i dość trudne warunki tego procesu, warto pozostawić go profesjonalnym hodowcom. Jeżeli już się zdecydujemy na uprawę cyklamena z nasion kupionych w sklepie ogrodniczym, najlepiej wysiać je pod koniec lata, pamiętając przy tym, ze kiełkują w ciemności. Przed siewem dobrze jest nasiona przez 12 godzin wymoczyć w letniej wodzie, co przyspieszy wschody. Do widnego pomieszczenia uprawę cyklamena przenosimy gdy pojawią się pierwsze siewki. Należy je jednak chronić przed bezpośrednim nasłonecznieniem.

Fiołka alpejskiego można też rozmnażać przez podział bulwy. Bulwę dzieli się na fragmenty, zawierające tzw. "oczko". Powstałe rany należy zabezpieczyć np. węglem aktywnym, a fragmenty bulwy posadzić w przepuszczalnym podłożu.

Monika Chwała

Zobacz także:

• Kamelia japoÅ„ska (Camellia japonica)
• Gwiazda betlejemska, poinsecja - uprawa, pielÄ™gnacja, zimowanie
• Hipeastrum, Zwartnica - uprawa w domu

Opracowano na podstawie:
1. M. Schubert. R. Herwig, Mieszkamy wśród kwiatów, PWRiL, Warszawa 1986, s. 186;
2. Cyklameny - klejnoty zimy, Ogrody, Nr 1/2006, s. 74-76;
3. Czar fiołków alpejskich, Mój Piękny Ogród, Nr 11/98, s. 25-27.