Choroby pietruszki korzeniowej i naciowej. Objawy, zwalczanie, opryski

Pietruszka jest cennym warzywem chętnie uprawianym w przydomowych ogrodach. Niestety jest podatna na wiele chorób naci i korzenia, które obniżają jakość i wielkość plonów. W tym artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać objawy chorób pietruszki oraz podpowiadamy najlepsze sposoby na zwalczanie chorób pietruszki korzeniowej i naciowej. Poznaj sprawdzone sposoby na zdrową pietruszkę!

Pietruszka
Fot. envato

Zgorzel siewek

Zgorzel siewek, zwana też czarną nóżką, to choroba grzybowa wywoływana przez patogeny z rodzaju Pythium, Alternaria, Fusarium czy Rhizoctonia, które zimują w glebie. Mogą w niej przetrwać wiele lat i atakują nasiona oraz młode siewki.

Objawy zgorzeli siewek na pietruszce to zamieranie nasion, które często nie kiełkują oraz wschodzących roślin. Charakterystyczne jest wyraźne przewężenie u podstawy łodygi młodych siewek. Na szyjce korzeniowej widoczne są wodniste plamy. Korzenie brązowieją i gniją. Siewki więdną i przewracają się, po czym zamierają. Na większych obszarach rośliny wymierają placowo. Choroba ta często pojawia się na glebach ciężkich i podmokłych.

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia tej choroby pietruszki należy zaprawiać nasiona na mokro w 2% roztworze nadmanganianu potasu lub na sucho w mączce bazaltowej. Wysiewy można też podlewać stosując grzybobójcze środki i preparaty na zgorzel siewek. Należy unikać uprawy pietruszki w glebie ciężkiej, kwaśnej i wilgotnej, o zbitej strukturze. Warto odkażać narzędzia i pojemniki do wysiewu, unikać zbyt gęstego siewu, stosować zasady płodozmianu warzyw oraz usuwać resztki pożniwne.

Mokra zgnilizna korzeni pietruszki

Mokra zgnilizna korzeni pietruszki wywoływana jest przez bakterię Pectobacterium carotovorum. Może doprowadzić do dużych strat w okresie przechowywania. Do korzeni pietruszki patogen wnika przez mechaniczne uszkodzenia skórki, które powstają podczas prac pielęgnacyjnych albo transportu. Zgnilizna łatwo przenosi się z porażonych korzeni na zdrowe.

Objawy tej choroby pietruszki korzeniowej to wodniste, brązowe plamy na korzeniach, które miękną i gniją, wydzielając nieprzyjemny zapach. Ogonki liściowe więdną, brązowieją i obumierają.

W walce z mokrą zgnilizną korzeni pietruszki ważna jest profilaktyka. Należy ostrożnie obchodzić się z korzeniami, aby ich nie uszkodzić, nie zbierać pietruszki w czasie deszczu i nie uprawiać jej na glebach wilgotnych i nieprzepuszczalnych. W przechowalni należy utrzymywać temperaturę 0-2°C i wilgotność poniżej 90%. Warto stosować płodozmian, usuwać resztki roślin, uprawiać pietruszkę na redlinach oraz używać nawozów z potasem i mniejszą ilością azotu, takie jak np. Polifoska.

• Pietruszka korzeniowa. Uprawa w ogrodzie i polecane odmiany
• Pietruszka naciowa - właściwości, odmiany, uprawa
• Dlaczego pietruszka nie rośnie w korzeń?

Zgnilizna twardzikowa

Zgnilizna twardzikowa to jedna z najbardziej charakterystycznych chorób pietruszki. Wywoływana jest przez patogen Sclerotinia sclerotiorum. Jej rozwojowi sprzyja wysoka wilgotność, uszkodzenia mechaniczne i temperatura 16-22°C.

Objawy zgnilizny twardzikowej na pietruszce pojawiają się pod koniec wegetacji oraz w okresie przechowywania korzeni. Na ogonkach liściowych i na korzeniach przy szyjce korzeniowej pojawiają się wodniste, brązowe plamy. Na powierzchni porażonych tkanek rozwija się obfity, biały, watowaty nalot grzybni z czarnymi sklerocjami ( formy przetrwalnikowe grzyba). Liście więdną i obumierają.

Aby ograniczyć rozwój zgnilizny na pietruszce, warto uprawiać odmiany odporne na tę chorobę, stosować płodozmian, unikać zagęszczenia roślin i zachwaszczenia, podlewać rano, najlepiej pod rośliny, oraz unikać uszkadzania korzeni. W przechowalni powinno się utrzymywać temperaturę 0-1°C i wilgotność powietrza około 95%. Do oprysków można stosować środki na zgniliznę twardzikową, takie jak: Switch 62,5 WG i Scorpion 325 SC.

Rizoktonioza pietruszki

Ta choroba grzybowa pietruszki wywoływana jest przez występujący w glebie patogen Rhizoctonia solani. Grzyb może atakować siewki, wywołując zgorzel siewek ale też korzenie spichrzowe - wtedy objawy widoczne są dopiero pod koniec wegetacji lub w przechowalni.

Objawy rizoktoniozy na pietruszce to brunatne, wodniste plamy na korzeniach, czasem pokryte jasnobrązową grzybnią i zapadnięte. Nasada ogonków liściowych gnije a liście więdną, żółkną i obumierają. U siewek pojawia się charakterystyczne przewężenie łodyżki.

Zwalczanie tej choroby pietruszki to przede wszystkim działania profilaktyczne. Należy zachować 3-4 lata przerwy w uprawie pietruszki na tym samym miejscu, unikać uszkodzenia korzeni, przez które może wnikać grzyb oraz nie opóźniać zbiorów. W przechowalni należy utrzymywać temperaturę 0-1°C. Skuteczne jest zaprawianie nasion, np. w 2% roztworze nadmanganianu potasu. Można też stosować opryski środkami i preparatami na rizoktoniozę.

Mączniak prawdziwy pietruszki

Mączniak prawdziwy na pietruszce pojawia się późnym latem i jesienią. Sprzyjają mu duże wahania temperatury i wilgotności między dniem a nocą. Choroba wywoływana jest przez grzyb Erysiphe heraclei.

Objawy mączniaka prawdziwego na naci pietruszki to charakterystyczny biały, mączysty nalot z czarnymi zarodnikami grzyba, pojawiający się na obu stronach liści i na ogonkach liściowych. Plamki szybko się powiększają, pokrywając całą powierzchnię liścia. Porażone liście żółkną, ulegają deformacji i zamierają.

Grzyb zimuje w resztkach roślinnych, dlatego trzeba je usuwać lub głęboko zaorać. Warto wybierać odmiany pietruszki odporne na mączniaka. Należy unikać zachwaszczenia i zagęszczenia roślin, nadmiernego zwilżania liści, uprawy w zacienionych miejscach oraz przenawożenia azotem.

Do zwalczania mączniaka na pietruszce wykorzystuje się fungicydy, takie jak: Siarkol 800 SC, Signum 33 WG, Scorpion 325 SC. Pomocne mogą być także preparaty: Limocide z olejkiem pomarańczowym oraz Biosept Acive z ekstraktem z grapefruita.

Mączniak rzekomy pietruszki

Mączniak rzekomy atakuje wiele roślin, w tym pietruszkę. Chorobę wywołuje grzyb Plasmopara petroselini, który zimuje na resztkach roślin i nasionach. Rozwojowi choroby sprzyjają chłodne noce i wysoka wilgotność powietrza a objawy często pojawiają się od połowy sierpnia.

Objawy mączniaka rzekomego są charakterystyczne i widoczne na liściach. Na górnej stronie blaszki liściowej pojawiają się nieregularne, początkowo białe, później żółtawe plamy, ograniczone nerwami. Na spodniej stronie liścia, pod plamami rozwija się obfity, biały lub biało-szary nalot grzybni. Porażone liście więdną i obumierają, co prowadzi do znacznego spadku plonu korzeni.

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia choroby należy: wysiewać zdrowe nasiona, wybierać odmiany odporne na chorobę, ograniczyć zwilżanie liści i kierować wodę na podłoże. Po zbiorze trzeba usuwać resztki roślinne, które stanowią źródło infekcji albo je głęboko zaorać. Do oprysku pietruszki przeciwko mączniakowi rzekomemu można użyć środka Revus 250 SC.

Alternarioza naci pietruszki

Alternarioza, wywoływana przez grzyb Alternaria alternata atakuje zwykle pod koniec sezonu osłabione, starzejące się liście. Sprzyja jej temperatura 20-32°C i długotrwałe zwilżenie liści.

Objawy alternariozy na naci pietruszki to pojawiające się na brzegach liści wyraźne, brązowoczarne plamy. Plamy te stopniowo powiększają się, a otaczające je tkanki żółkną. Silnie porażone liście więdną i obumierają. Przy wysokiej wilgotności powietrza na powierzchni plam widoczny jest czarny nalot grzyba. Choroba może atakować także korzenie w przechowalni. Wówczas pojawiają się na nich ciemnobrązowe plamy.

Zwalczanie tej choroby pietruszki polega na unikaniu nadmiernego zagęszczenia roślin, zachwaszczenia plantacji, stosowaniu płodozmianu, usuwaniu resztek roślinnych lub głębokim ich zaoraniu. W przechowalni powinno się utrzymywać temperaturę 0-1°C, przy wilgotności powietrza około 95%. W przypadku silnego porażenia stosuje się opryski fungicydami takimi jak: Signum 33 WG lub Switch 62,5 WG.

Szara pleśń pietruszki

Szara pleśń to powszechnie występująca choroba roślin wywoływana przez grzyb Botrytis cinerea, której sprzyja wysoka wilgotność powietrza. Na pietruszce może pojawić się w czasie wegetacji ale największe szkody wyrządza w okresie przechowywania.

Objawy szarej pleśni na pietruszce to pojawiające się na liściach, ogonkach liściowych i korzeniach wodniste, brązowe, szybko powiększające się plamy gnilne. W dotyku tkanki są maziste i rozpadają się. Przy wysokiej wilgotności powietrza na powierzchni plam tworzy się gęsty, szary, pylący nalot grzybni. Liście obumierają.

Rozwój tej choroby na pietruszce ograniczają takie zabiegi, jak: unikanie mechanicznych uszkodzeń korzeni, usuwanie chorych liści i korzeni, usuwanie resztek roślin po zbiorach i odchwaszczanie uprawy. W przechowalni należy utrzymywać temperaturę 0-1°C i wilgotność powietrza ok. 95%, przy bardzo dobrej wentylacji. Do oprysku pietruszki można użyć środka Switch 62,5 WG WG lub Scorpion 325 SC.

Septorioza liści pietruszki

Septorioza liści pietruszki wywoływana jest przez grzyb Septoria petroselini, który bytuje na resztkach roślin w glebie. Częste zwilżanie liści i temperatura 20-25°C sprzyjają rozwojowi tej choroby.

Objawy septoriozy to liczne, drobne, jasnobrązowe plamy z wyraźną, czerwonobrunatną obwódką. Na powierzchni plam widoczne są czarne owocniki grzyba. Przy silnym porażeniu plamy zlewają się, liście żółkną i obumierają. Plamy na ogonkach liściowych są zagłębione. Aby zminimalizować ryzyko pojawienia się choroby, należy wybierać odmiany mniej podatne na septoriozę, zachować 2-3 letnią przerwę w uprawie pietruszki na tym samym stanowisku, ograniczyć zwilżanie liści i usuwać resztki po zbiorach.

Choroby fizjologiczne pietruszki

W uprawie pietruszki zdarzają się także zaburzenia fizjologiczne, często mylone z chorobami infekcyjnymi. Należą do nich m.in.:

• Rozwidlanie korzenia pietruszki - korzeń spichrzowy rozdziela się na dwie lub więcej części. Przyczyną tego zaburzenia jest zwięzła gleba albo gwałtowne zmiany w wilgotności podłoża.
• Pękanie korzenia pietruszki - korzeń pietruszki pęka, dzieje się tak przy zmiennych warunkach wilgotności, np. po silnym nawadnianiu po okresie suszy.
• Chlorozy i żółknięcie liści - pojawiają się przy niedoborze lub nieprawidłowym pobieraniu azotu, uszkodzeniach korzeni lub nieodpowiednich warunkach uprawy.

Rozwiązaniem jest odpowiednie przygotowanie stanowiska, głębokie spulchnianie gleby i równomierne, regularne nawadnianie i optymalne nawożenie.

Monika Chwała

Przeczytaj również:

• Co sadzić obok pietruszki?
• Pietruszka naciowa w doniczce - jak siać, uprawa, jak długo rośnie
• Jak przechowywać natkę pietruszki na zimę

Opracowano na podstawie:
1. M. Rogowska, J. Sobolewski, Choroby i szkodniki warzyw, Plantpress, Kraków 2018, s. 131-143;
2. Poradnik sygnalizatora ochrony pietruszki korzeniowej i naciowej, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice 2018;
3. Program ochrony pietruszki korzeniowej i naciowej, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice 2025.