Choroby i szkodniki cisów. Dlaczego cis brązowieje i gubi igły?

Cis pospolity (Taxus baccata) i cis pośredni (Taxus x media) to niezwykle popularne gatunki, dobrze sprawdzające się w naszym klimacie. Niestety również często atakowane przez choroby i szkodniki. W efekcie porażenia zdarza się, że cały cis brązowieje i gubi igły. Zobacz jakie choroby cisów są najgroźniejsze i które szkodniki mogą pojawiać się na tym drzewie. Podpowiadamy najlepsze sposoby na zwalczanie chorób i szkodników cisa.

Choroby cisów
Dlaczego cis brązowieje i gubi igły?
Fot. pixabay

Choroby cisów o podłożu fizjologicznym

Brązowienie cisa niekoniecznie musi znaczyć, że roślina choruje bądź jest atakowana przez szkodniki. Winne mogą być warunki fizjologiczne, które należy wykluczyć, zanim zacznie się stosować preparaty zwalczające patogeny. Czasem wystarczy poprawić warunki uprawy cisa, aby pozbyć się niepożądanych objawów.

Cis brązowieje w wyniku suszy fizjologicznej

Bezśnieżne, mroźne zimy są bardzo niebezpieczne dla cisa. Niesprzyjające warunki pogodowe powodują, że cis nie może pobierać wody z powodu zamarzniętej gleby, a dodatkowo jest wysuszany przez zimne wiatry. Dochodzi wtedy do zaburzenia gospodarki wodnej rośliny, a zjawisko to określa się mianem suszy fizjologicznej. W wyniku tego pod koniec zimy i na przedwiośniu cis brązowieje i gubi igły.

Aby zapobiec usychaniu cisów w ciągu suchych zim warto obficie podlać rośliny jesienią, zanim nadejdą pierwsze mrozy. Jeśli jest bardzo sucho, możliwe jest też podlewanie roślin zimą w okresach odwilży, gdy gleba choć częściowo odmarza. Wskazane jest też sciółkowanie gleby pod roślinami, co zapobiegnie utracie wody z podłoża. Idealnym materiałem do podsypywania pod cisami jest kora sosnowa. W przypadku małych egzemplarzy można też osłonić całe rośliny np. stroiszem. Pomocne są też bogate w fosfor i potas nawozy jesienne, które podsypuje się pod rośliny w sierpniu i wrześniu. Pomagają one roślinom przygotować się do zimy (wspomagają drewnienie pędów i zwiększają mrozoodporność roślin).

Cis brązowieje przez błędy w nawożeniu

Również zbyt niski lub zbyt wysoki odczyn pH gleby niekorzystnie wpływa na rozwój cisa. Dlatego warto wiedzieć, że cis najlepiej rośnie w podłożu o lekko kwaśnym odczynie (pH 6,0-6,5). Niewłaściwe nawożenie, a szczególnie przenawożenie prowadzące do zasolenia gleby, może również spowodować brązowienie cisów.

Choroby grzybowe cisa

W uprawie cisa najczęściej zetknąć się możemy z chorobami grzybowymi prowadzącymi do spowolnienia wzrostu i zamierania rośliny, brązowienia igieł lub występowania na nich brunatnych plam.

Zgorzel zgnilakowa cisa

Zgorzel zgnilakowa objawia się gniciem systemu korzeniowego cisa. W efekcie igły cisów przebarwiają się i brązowieją, a z czasem cała roślina więdnie. Na chorych pędach widać nekrozy o brązowo-czerwonej barwie.

Fytoftoroza cisa

Fytoftoroza cisa atakuje przede wszystkim korzenie rośliny, a efektem tego są zmiany obserwowane na częściach nadziemnych. Zazwyczaj przy podstawie pędu, tuż nad ziemią, widać nekrotyczne zmiany na pędzie. Cisy rosną wolniej, brązowieją, a z czasem całe rośliny zamierają. Przyczyną choroby często jest zbyt ciężkie podłoże oraz zbyt gęste sadzenie roślin. W takich warunkach fytoftoroza z łatwością atakuje różne gatunki iglaste. Rozwojowi choroby sprzyja też wysoka temperatura oraz wysoka wilgotność.

Choroby cisów
Zwisające wierzchołki pędów cisa mogą wskazywać na szarą pleśń ale równie dobrze może być to uszkodzenie spowodowane przez późnowiosenny przymrozek (zdjęcie wykonane w maju)
Fot. Erazm, forum.PoradnikOgrodniczy.pl

Szara pleśń cisa

Szara pleśń to choroba objawiająca się w postaci szarego, pylącego nalotu na igłach i pędach oraz powstawaniu wodnistych, zlewających się plam. Zarodniki grzyba zimują w glebie na martwych zainfekowanych częściach roślin, a objawy tej choroby cisów pojawiają się zazwyczaj wiosną lub w drugiej połowie lata. W okresie intensywnego wzrostu pędów ich wierzchołki brązowieją i lekko się wyginają. Są to piersze, dość charakterystyczne objawy pojawienia się szarej pleśni na cisach. Warunki sprzyjające pojawieniu się tej choroby to wysoka temperatura i wilgotność. Szara pleśń zazwyczaj atakuje też wiele innych roślin ogrodowych.

Zamieranie pędów cisa

Zamieranie pędów cisa to infekcja prowadząca do brązowienia i opadania igieł cisa. Nekrotyczne plamy pojawiają się zwykle na wierzchołkach pędów i przesuwają się stopniowo coraz niżej. Jesienią na chorych gałęziach można zauważyć małe czarne punkty, które są owocnikami grzyba wywołującego tę chorobę.

Jak zwalczać choroby cisów?

Po zauważeniu pierwszych brązowiejących pędów na cisach, należy je wyciąć aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się infekcji. Całe rośliny warto opryskać naturalnym preparatem Biosept Active, który uodparnia rośliny na choroby i stymuluje ich wzrost, co przyspieszy regenerację uszkodzonych tkanek.

Biosept Active sklep ogrodniczy

Wskazany jest też oprysk i podlanie rośliny biologicznym preparatem grzybobójczym Polyversum WP, który skutecznie leczy rośliny porażone fytoftorozą i szarą pleśnią. Oba te środki można stosować zapobiegawczo oraz po zauważeniu objawów choroby na pędach cisa.

Ze względu na odmienny sposób działania nie należy jednak Bioseptu i Polyversum WP stosować jednocześnie (wybierzmy jeden z nich, a drugi zastosujmy nie wcześniej jak po odczekaniu co najmniej 2 tygodni).

W podobny sposób jak Polyversum WP działa preparat biologiczny Fung Tamer Agrecol Natura. Zawiera on zarodniki pożytecznych grzybów z rodzaju Trichoderma, które poprzez konkurencyjne działanie eliminują grzyby chorobotwórcze szybko i skutecznie. Preparat ten bęzie skuteczny wobec wszystkich w/w chorób cisów, dlatego możemy go potraktować jako rozwiązanie bardzo uniwerslane. Porażone cisy należy roztworem preparatu zarówno podlać, jak i opryskać.

Fung Tamer - środek na choroby grzybowe roślin Agrecol Natura

Szkodniki cisa

Poza chorobami, wszystkie gatunki cisów są też atakowane przez szkodniki. Poniżej wymieniamy najważniejsze z nich.

Misecznik cisowiec

Misecznik cisowiec to szkodnik, którego larwy żerują na spodniej stronie igieł, a dorosłe samice na korze młodych pędów, z których wysysają soki. Żerowaniu misecznika na cisie towarzyszy wydzielanie lepkiej substancji, tak zwanej rosy miodowej. Oblepione nią igły stanowią pożywkę do rozwoju grzybów sadzakowych, w wyniku czego pędy cisa pokrywają się lepką, czarną substancją.

misecznik cisowiec
Misecznik cisowiec
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl

Gdy zauważymy, że pędy cisa opanował misecznik cisowiec, należy wykonać oprysk naturalnym preparatem olejowym Emulpar 940 EC. Oprysk warto powtórzyć po około 2 tygodniach.

W kolejnych sezonach warto zapobiegać pojawianiu się misecznika na cisach wykonując opryski olejowe na przedwiośniu. Niszczą one formy zimujące na roślinie. Do tych oprysków nadaje się wymieniony wyżej Emulpar 940 EC oraz Treol 770 EC.

Wielkopąkowiec cisowy

Wielkopąkowiec cisowy to szkodnik występujący głównie na starych, wieloletnich okazach cisów. Pojawia się wewnątrz pąków i prowadzi do ich nabrzmiewania i obumierania, a także zniekształca igły. Wielkopąkowiec cisowy zimuje wewnątrz pąków, które wiosną opuszcza i żeruje na igłach. W maju wchodzi do nowo utworzonych pąków, gdzie żeruje i rozmnaża się do późnej jesieni. Gałązki z nabrzmiałymi pąkami należy usuwać. W kwietniu, w okresie rozprzestrzeniania się tego szpeciela można wykonać oprysk środkiem roztoczobójczym Ortus 05 SC.

Opuchlak pstrokacz

Opuchlak pstrokacz to wyjątkowo uciążliwy szkodnik występujący nie tylko na cisach. Uszkadza igły wygryzając w nich dziury. Często też chrząszcze ogryzają korę w okolicy szyjki korzeniowej. Dorosłe osobniki powodują uszkodzenia nad powierzchnią ziemi, natomiast larwy żerują pod powierzchnią ziemi powodując liczne uszkodzenia systemu korzeniowego.

Opuchlak na cisie
Opuchlak na pędzie cisa
Fot. Denny Bruck, domena publiczna, Wikimedia Commons

Aby zwalczyć opuchlaki na cisie należy wykonać opryski przeciwko dorosłym chrząszczom preparatem NeemAzal T/S i jednocześnie wykonać oprysk gleby pod roślinami preparetm Tamer-P Agrecol Natura przeciwko larwom opuchlakom żerującym pod ziemią.

Tamer-P preparat na pędraki i opuchlaki 50 g Agrecol Natura

Przeczytaj również:

Opracowano na podstawie:
1. Bloom A., Iglaki. Ozdoba ogrodu. Elipsa, Warszawa, 2002;
2. Skoczylas I., Fytoftoroza cisu w Magnolia 1/2016 s. 33;
3. Masternak H., Co atakuje iglaki w Magnolia 12/2017 s. 52.

Google
Chcesz częściej widzieć nasze artykuły w Google? Dodaj Poradnik Ogrodniczy do ulubionych źródeł