Choroby grzybowe bobu. Dlaczego bób brązowieje, ma czarne plamy i czym go pryskać na grzyba?
Deszczowa i chłodna wiosna oraz zbyt gęsty siew to warunki, które w uprawie bobu sprzyjają masowemu rozwojowi patogenów grzybowych. Gdy Twoje rośliny słabną i pojawiają się niepokojące plamy na liściach i strąkach bobu, konieczna jest szybka reakcja. W tym artykule przedstawiamy najgroźniejsze choroby grzybowe bobu oraz sposoby na ich zwalczanie. Sprawdź, czym pryskać bób na grzyba aby uzyskać smaczne i zdrowe ziarno!
Choroby grzybowe bobu
Fot. envato/Wikimedia Commons
Czekoladowa plamistość bobu
Czekoladowa plamistość bobu (Botrytis fabae) najsilniej atakuje bób od czerwca do sierpnia, przy wysokiej wilgotności powietrza. Na pędach i liściach pojawiają się najpierw drobne, odgraniczone plamki o barwie czekoladowej (do 2 mm średnicy) z czerwonobrunatną obwódką. Z czasem plamy zlewają się a silnie porażone liście zasychają i opadają. Atakowane są też kwiaty, młode zawiązki i strąki. Grzyb ten poraża również kiełkujące nasiona, powodując zgorzel kiełków.
Czekoladowa plamistość bobu - porażony strąk
Fot. Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Czekoladowa plamistość bobu - plamy na liściu
Fot. Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Zwalczanie tej choroby bobu polega na wysiewaniu zdrowych nasion, rzadszym siewie, który poprawia przewiewność, unikaniu nadmiernego nawożenia azotem oraz niszczeniu opadłych liści i zaorywaniu resztek roślin po zakończeniu uprawy. Trzeba też zwalczać mszyce na bobie (np. wykonując opryski preparatem Limocide lub Emulpar 940 EC), ponieważ szkodniki te nakłuwają tkanki roślin, co przyspiesza rozwój infekcji (grzyb łatwiej wnika do tkanek uszkodzonych przez mszyce).
Fuzarioza bobu
Fuzarioza (Fusarium) to choroba odglebowa, której sprzyja chłodna i wilgotna pogoda. Patogeny, które ją wywołują, mogą powodować też zgorzel siewek. Na starszych roślinach bobu objawami są zgorzel łodygi i systemu korzeniowego. W przekroju łodygi (głównie u podstawy) widoczne są czarne wiązki przewodzące. Porażone rośliny mają zahamowany wzrost i więdną, liście żółkną od dołu i opadają a podstawa łodygi brunatnieje i gnije. Pojawia się placowe więdnięcie roślin.
Zwalczanie fuzariozy bobu opiera się przede wszystkim na profilaktyce: stosowaniu zdrowego materiału siewnego, kontroli siewek, przestrzeganiu zasad płodozmianu warzyw oraz odkażaniu gleby. Jeśli na danym obszarze występowała fuzarioza, bobu nie powinno się uprawiać w tym miejscu przez kilka lat.
Askochytoza bobu
Askochytoza bobu (Didymella fabae) atakuje wszystkie nadziemne organy rośliny a sprzyja jej wilgotna i ciepła pogoda. Na liściach tworzą się dość duże, brunatne plamy z jaśniejszym środkiem i ciemniejszymi plamkami (owocnikami grzyba). Silnie porażone liście zamierają a na nasionach, do których przerosła grzybnia, widoczne są brązowe plamy.
Askochytoza bobu - plamy na strąku
Fot. Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Askochytoza bobu - porażony liść
Fot. Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Askochytoza bobu - zainfekowane ziarno
Fot. Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Zwalczanie askochytozy bobu opiera się na wysiewie zdrowego materiału siewnego i zaprawianiu nasion bobu (np. mączką bazaltową). Ważne jest także stosowanie zmianowania oraz usuwanie lub głębokie zaoranie jesienią resztek pożniwnych.
Szara pleśń bobu
Szara pleśń (Botrytis cinerea) to choroba atakująca wiele roślin, w tym bób. Przy długotrwałych opadach i wysokiej wilgotności powietrza na liściach, łodygach, kwiatach oraz młodych strąkach bobu pojawiają się wodniste, brunatne plamy. Następnie tkanki gniją i pokrywają się obfitym, puszystym, szarym nalotem grzybni z zarodnikami. Rośliny przestają rosnąć a z czasem zamierają.
Szara pleśń na strąkach groszku
Fot. Schlaghecken Josef, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Zwalczanie szarej pleśni na bobie polega na unikaniu uprawy po innych roślinach bobowatych, nadmiernego zagęszczenia i przenawożenia azotem. Powinno się usuwać chwasty, resztki roślin i nie moczyć roślin podczas podlewania. Do oprysku bobu można zastosować preparaty na bazie skrzypu polnego, np. oprysk ze skrzypu polnego ProBio Ogród lub Boczos z wyciągiem z czosnku. Pomocny może być ten naturalny środek ochrony roślin Limocide, którego głównym składnikiem jest olejek pomarańczowy.
Rdza bobu
Rdza bobu (Uromyces viciae-fabae) najczęściej pojawia się w drugiej połowie lata. Początkowo na liściach widoczne są drobne, żółtawe przebarwienia, które przekształcają się w wypukłe, rdzawo-brunatne skupiska z zarodnikami. Z czasem plamy na liściach bobu ciemnieją a silnie porażone liście więdną, zasychają i przedwcześnie opadają.
Rdza bobu
Fot. Pedro Hafermann, CC0, Wikimedia Commons
W zwalczaniu rdzy bobu pomóc może odchwaszczanie plantacji, stosowanie płodozmianu i usuwanie lub głębokie zakopywanie resztek roślinnych.
Zgorzel siewek
Zgorzel siewek, potocznie określana jako czarna nóżka, to powszechnie występująca choroba grzybowa wywoływana m.in. przez patogeny: Rhizoctonia solani, Pythium spp., Fusarium spp. Atakuje rośliny w fazie kiełkowania i wczesnych wschodów w zimnej, mokrej i zwięzłej glebie. Patogeny powodują gnicie nasion oraz młodych roślin. Na łodyżkach, tuż przy ziemi powstają brunatne, wodniste plamy, tkanki zwężają się a siewki gniją.
Aby ograniczyć ryzyko pojawienia się zgorzeli siewek, należy wysiewać zaprawione nasiona (np. obtoczyć je w mączce bazaltowej), uprawiać bób na glebach przepuszczalnych, unikać zbyt wczesnego siewu w zimną i wilgotną glebę oraz nie uprawiać bobu na tym samym stanowisku przez 3-4 lata.
Przeczytaj również:
- Szkodniki bobu i ich zwalczanie. Czym pryskać bób na robaki?
- Dlaczego bób nie zawiązuje strąków? Problemy w uprawie bobu
- Strąkowiec bobowy - objawy, zwalczanie, polecany oprysk
- Warzywa strączkowe - polecane odmiany, uprawa w ogrodzie
Opracowano na podstawie:
1. M. Rogowska, J. Sobolewski, Choroby i szkodniki warzyw, Plantpress, Kraków 2018, s. 8-14;
2. Program ochrony bobu, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice, listopad 2018.
