Choroby fizjologiczne ogórka - objawy, zdjęcia, przyczyny, jak zapobiegać
Choroby fizjologiczne ogórka, określane też jako zaburzenia fizjologiczne ogórka albo choroby nieinfekcyjne, są wynikiem niekorzystnych warunków uprawy, niedoborów składników pokarmowych lub błędów w pielęgnacji. W tym artykule omawiamy objawy chorób fizjologicznych ogórka i wyjaśniamy ich przyczyny. W identyfikacji chorób pomogą załączone zdjęcia. Podpowiadamy również jak zapobiegać chorobom fizjologicznym ogórka.
Choroby fizjologiczne ogórka
Od lewej: poparzenia słoneczne liści, zamieranie zawiązków i deformacje owoców
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl
Przyczynami chorób fizjologicznych ogórka mogą być niedobory składników mineralnych, niewłaściwa wilgotność gleby, nieodpowiednia temperatura, zbyt małe nasłonecznienie, uszkodzenia mechaniczne korzeni czy zaburzenia gospodarki wodnej. Ogórki są roślinami o dość dużych wymaganiach pokarmowych a objawy niedoboru makro- i mikroelementów dość szybko widać na tych roślinach.
Objawy chorób fizjologicznych często przypominają objawy chorób infekcyjnych, co może utrudnić prawidłową diagnozę. Tymczasem prawidłowe rozpoznanie jest kluczowe, ponieważ zastosowanie oprysków środkami ochrony roślin w przypadku chorób fizjologicznych nie przyniesie żadnego efektu. Konieczna jest poprawa warunków uprawy, nawożenie doglebowe lub opryski nawozami dolistnymi.
Warto zatem uważnie obserwować rośliny i pamiętać o tym, że w przypadku objawów niedoboru składników mineralnych szybciej od nawozów doglebowych zadziałają nawozy dolistne.
Zahamowanie wzrostu ogórka
Zahamowanie wzrostu ogórka to sygnał, że z rośliną dzieje się coś niepokojącego. Rozwój jest wolniejszy, liście są małe a pędy mają krótkie międzywęźla.
Przyczyn zahamowania wzrostu ogórków może być wiele. Pomijając szkodniki i choroby infekcyjne, zahamowanie wzrostu może być spowodowane także przez niedobór azotu lub boru albo nieprawidłowe pobieranie z gleby tych pierwiastków. Rośliny przestają rosnąć także wtedy, gdy pojawiają się uszkodzenia systemu korzeniowego, spowodowane nadmierną wilgotnością, przesuszeniem czy zaskorupieniem gleby.
- Nawożenie ogórków. Czym nawozić ogórki, żeby dobrze rosły i owocowały?
- Co sadzić po ogórkach? Warzywa na poplon i płodozmian
- Wilki w ogórkach. Jak i kiedy obrywać?
Aby zapobiegać temu zaburzeniu, należy utrzymywać optymalną wilgotność podłoża, prawidłowe dla ogórków pH gleby 6,0-7,0, unikać mechanicznych uszkodzeń korzeni i stosować zbilansowane nawożenie azotem oraz borem. Pomocne mogą być nawozy wieloskładnikowe lub szybko przyswajany nawóz dolistny z borem Help Plant B.
Chloroza liści
Chloroza liści to często spotykana choroba fizjologiczna (nie tylko u ogórków). Liście tracą zielony kolor i żółkną w wyniku zakłócenia procesu fotosyntezy i wytwarzania chlorofilu. Chloroza może przyjmować różne postaci:
- jeśli objawy chlorozy występują na dolnych liściach ogórka - winny jest zwykle niedobór azotu;
- jeśli żółkną liście wierzchołkowe lub środkowe - przyczyną może być brak magnezu, żelaza, manganu lub molibdenu.
Niedobory tych pierwiastków ograniczają syntezę chlorofilu i osłabiają fotosyntezę. Mogą się pojawić, gdy gleba ich nie zawiera albo gdy w wyniku nieprawidłowego pH gleby nie mogą być z podłoża pobierane. Zaburzenia w pobieraniu składników pokarmowych mogą być także wynikiem uszkodzenia korzeni oraz nieprawidłowych warunków uprawy.
Chloroza liści ogórka
Fot. depositphotos
Zapobieganie chlorozie u ogórków polega na odpowiednim nawożeniu (zarówno przed sadzeniem, jak i pogłównie) oraz utrzymywaniu prawidłowego dla ogórków odczynu gleby, czyli pH 6,0-7,0. Po zauważeniu pierwszych objawów można zastosować nawożenie dolistne preparatami Help Plant Mg na niedobory magnezu, Help Plant Fe na niedobory żelaza lub wieloskładnikowym nawozem Zielony Busz, które szybko uzupełnią braki składników pokarmowych.
Nekrozy liści ogórka
Nekrozy na liściach ogórka objawiają się brunatnymi, suchymi plamami, często rozpoczynającymi się od ich brzegów. Najczęściej powstają w wyniku niedoboru potasu, który odpowiada za gospodarkę wodną i odporność tkanek. Aby uniknąć zmian nekrotycznych na liściach, warto stosować nawozy z potasem, np. siarczan potasu.
Zniekształcenia liści ogórka
Zniekształcenia liści mogą przybierać u ogórków różne formy:
- przy problemach z pobieraniem wapnia, często przy wysokiej wilgotności powietrza i gleby pojawia się parasolowatość liści ogórka. Przyjmują one kształt parasola a ich brzegi zawijają się ku dołowi i zamierają;
- karłowate liście ogórka mogą być oznaką zaburzonej gospodarki wodnej lub braku potasu. Rozwiązaniem jest poprawa cyrkulacji powietrza i regularne wietrzenie upraw pod osłonami. Należy też dbać o prawidłowe nawadnianie oraz stosowanie nawozów wapniowych i potasowych, takich jak: Help Plant Ca, saletra wapniowa w płynie czy siarczan potasu.
Zniekształcenia owoców ogórka
Deformacje owoców ogórka mogą mieć związek z niedoborami niektórych składników pokarmowych:
- gdy ogórki u nasady (czyli od strony łodygi) mają kształt stożkowy, może to świadczyć o niedoborze azotu,
- gdy owoce ogórka są maczugowate (rozbudowana część wierzchołkowa - od strony kwiatu) oznacza to brak potasu,
- zwężenia w części wierzchołkowej owocu ogórka to często sygnał niedoboru wapnia,
- W uprawie pod osłonami mogą pojawić się ogórki zwężone na środku z rozbudowaną częścią od strony kwiatu - jest to wynik zapylenia odmian szklarniowych przez owady,
- gdy owoce ogórka wyginają się i od wewnętrznej strony widoczne jest zgrubienie tkanki (tzw. szew) oznacza to, że wzrastała ona nierównomiernie np. z powodu szybkich i dużych zmian temperatury lub wilgotności.
Zniekształcenia owoców ogórka
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl
Aby zapobiec zniekształceniom owoców, ogórki powinno się regularnie nawozić nawozami zawierającymi azot, potas i wapń. Stosować odmiany partenokarpiczne (samopylne) w uprawach pod osłonami i dbać o stałe warunki klimatyczne, bez nagłych skoków temperatury i wilgotności.
Opadanie zawiązków owoców
Zdarza się, że młode owoce ogórków masowo opadają. Częstą przyczyną tego zjawiska są:
- niekorzystne warunki klimatyczne - temperatura zbyt niska (poniżej 19°C) lub zbyt wysoka (powyżej 30°C),
- zbyt mała ilość światła przy wysokiej temperaturze,
- nieodpowiednie warunki glebowe oraz niedobór wapnia w owocach.
Zamieranie zawiązku owocu ogórka
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl
Aby zapobiegać opadaniu zawiązków owoców ogórka, należy zadbać o odpowiednie nasłonecznienie i glebę. W okresie zawiązywania owoców stosować nawozy wapniowe np. saletrę wapniową a w uprawach pod osłonami (gdzie łatwiej to przeprowadzić) utrzymywać optymalną temperaturę.
Przebarwienia skórki
Gdy na skórce ogórków pojawiają się smugowate, zaschnięte pasy może być to oznaka niedoboru boru. Zaschnięta skórka i przebarwienia mogą powstać również na skutek mechanicznych uszkodzeń podczas zbioru. Efekt białej skórki ogórka pojawia się przy niekorzystnych warunkach klimatycznych. Aby zapobiec przebarwieniom na skórce ogórka w okresie kwitnienia i owocowania rośliny można nawozić borem a podczas zbiorów uważać, by ich nie uszkodzić. Dodatkowo, zwłaszcza pod osłonami, należy unikać gwałtownych zmian temperatury.
Poparzenia słoneczne liści
Poparzenia słoneczne liści ogórka to uszkodzenia tkanki roślinnej spowodowane nadmierną ekspozycją na intensywne słońce. Głównym objawem są białawe lub jasnożółte, suche plamy na liściach, które z czasem mogą wysychać.
Poparzenie liści ogórka
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl
W uprawach pod osłonami, gdzie problem ten pojawia się często, skuteczną metodą jest cieniowanie za pomocą siatki cieniującej oraz zadbanie o odpowiednią wentylację. Ogórki sadzone z rozsady przed wysadzeniem do gruntu należy najpierw zahartować, co pozwoli naturalnie zwiększyć ich odporność na nowe warunki i słońce. Ważne jest także unikanie podlewania w słońcu i moczenia liści. Krople wody działają jak soczewki i skupiają światło, co może doprowadzić do poparzeń liści.
Przeczytaj również:
- Dlaczego ogórki są gorzkie? Przyczyny i zapobieganie
- Błędy w uprawie ogórków. Czego nie lubią ogórki?
- Choroby ogórków gruntowych i szklarniowych
Opracowano na podstawie:
1. S. Żuber, Gdy rośliny głodują, Działkowiec 6/2023, s. 60-61;
2. Poradnik sygnalizatora ochrony ogórka uprawianego pod osłonami, Instytut Ogrodnictwa InHort, Skierniewice 2017;
3. Poradnik sygnalizatora ochrony ogórka gruntowego w uprawie ekologicznej, Instytut Ogrodnictwa 2024;
4. Metodyka integrowanej produkcji ogórka polowego, PIORIN, Warszawa 2023.
