Choroby bluszczu pospolitego. Dlaczego bluszcz usycha, żółknie, brązowieje i nie rośnie?

Bluszcz pospolity (Hedera helix) to roślina ceniona za zimozielone ulistnienie i zazwyczaj dość wytrzymała. Zdarza się jednak, że jest atakowana przez patogeny, które sprawiają, że bluszcz usycha, żółknie lub brązowieje i nie rośnie. W tym artykule wyjaśniamy dlaczego tak się dzieje i podpowiadamy jak zwalczać choroby bluszczu pospolitego.

Choroby bluszczu pospolitego
Fot. ©PoradnikOgrodniczy.pl

Dlaczego bluszcz żółknie i nie rośnie?

Przebarwienia na liściach bluszczu, ich żółknięcie, zahamowanie wzrostu a czasem także zamieranie roślin, mogą być spowodowane przez choroby ale również nieprawidłowe warunki uprawy. Do czynników, które osłabiają bluszcz pospolity i sprzyjają rozwojowi chorób, należą:

• zbyt kwaśne podłoże (poniżej 4,5 pH);
• zbyt gęste sadzenie utrudniające cyrkulację powietrza;
• długotrwałe zwilżanie liści podczas podlewania;
• błędy w nawożeniu (zwłaszcza przenawożenie azotem);
• susza pojawiająca się naprzemiennie z zaleganiem wody w strefie korzeniowej.

Dlaczego bluszcz brązowieje i usycha?

Najczęściej takie objawy spowodowane są przez choroby grzybowe i bakteryjne atakujące roślinę. Poniżej wymieniamy najważniejsze z nich.

Fytoftoroza bluszczu

Fytoftoroza (wywoływana przez patogen Phytophthora palmivora) to jedna z najgroźniejszych chorób grzybowych bluszczu. Patogen szybko rozwija się w temperaturze powyżej 20°C i przy wysokiej wilgotności powietrza. W ziemi może przetrwać nawet kilka lat.

Objawy tej choroby bluszczu to brązowe plamy, które pojawiają się u nasady pędów, następnie rozszerzają się po obwodzie i wzdłuż łodyg. Porażone zostają także liście, które brązowieją i zasychają. Pędy brunatnieją i więdną, pomimo wilgotnego podłoża.

Profilaktyka opiera się na sadzeniu zdrowego materiału szkółkarskiego. Silnie porażone rośliny wraz z całą bryłą korzeniową należy usunąć. Do zwalczania fytoftorozy na bluszczu można zastosować biologiczny preparat Polyversum WP lub środek grzybobójczy Proplant 722 SL. Pomocny może być także naturalny preparat Biosept Acive, który wzmacnia odporność roślin na choroby.

Antraknoza bluszczu

Antraknoza to choroba grzybowa bluszczu wywoływana przez patogen Colletotrichum gloeosporioides. Na liściach pojawiają się okrągłe, brunatne plamy, często z jaśniejszym środkiem i ciemną obwódką. Mają średnicę do 1 cm, zwykle widać na nich strefowanie i drobne, ciemne skupiska zarodników. Patogen poraża również łodygi a nekrozy z czasem obejmują cały obwód pędu. Stają się one kruche i łatwo się wyłamują. Choroba może prowadzić do gwałtownego brązowienia i zamierania sadzonek.

W walce z antraknozą ważne jest usuwanie i niszczenie porażonych części roślin, zapewnienie wentylacji i unikanie moczenia liści podczas podlewania. Do oprysku można użyć środka Signum 33 WG.

Zgorzel zgnilakowa bluszczu

Zgorzel zgnilakowa wywoływana jest przez patogen Pythium ultimum, który atakuje strefę korzeniową oraz podstawę pędów bluszczu. Korzenie stają się miękkie, wodniste i brunatnieją, co ogranicza pobieranie wody i składników odżywczych. U starszych roślin grzyb przerasta do pędów i liści, powodując ich czernienie i zamieranie.

Aby ograniczyć ryzyko wystąpienia tej choroby bluszczu, należy sadzić zdrowe rośliny w odkażonym podłożu, zapewnić drenaż, unikać nadmiernego zagęszczenia i zastojów wody w strefie korzeni. Chore rośliny należy usunąć. Do zwalczania zgorzeli można użyć preparatów takich jak: Magnicur Energy 840 SL lub Proplant 722 SL.

Rizoktonioza bluszczu

Rizoktonioza to choroba grzybowa, której sprawcą jest patogen Rhizoctonia solani. Sprzyja mu temperatura powyżej 20°C i wysoka wilgotność. Objawy tej choroby to wyraźne, brązowe plamy u nasady pędów bluszczu. Gdy plamy obejmują cały obwód, pęd zamiera. Na liściach plamy są początkowo jasnobrązowe, później ciemnieją a porażona blaszka zamiera. Przy wysokiej wilgotności na powierzchni podłoża można zauważyć pajęczynowatą grzybnię.

Profilaktyka polega na zapewnieniu roślinom odpowiedniej wentylacji, unikaniu nadmiernego nawożenia azotem oraz dobrym drenażu. Sadzi się zdrowe egzemplarze a porażone usuwa. Do oprysku można użyć środka Signum 33 WG.

Szara pleśń

Szara pleśń wywoływana jest przez pospolicie występującego grzyba Botrytis cinerea. Infekcja najszybciej rozwija się przy dużej wilgotności powietrza (powyżej 92%) i słabej wentylacji. Pędy bluszczu brunatnieją a ich wierzchołki czernieją, następnie zamierają, podobnie jak liście. Na porażonych organach w warunkach dużej wilgotności pojawia się obfity, pylący, szary nalot grzybni.

Silnie zainfekowane rośliny usuwa się. Należy zadbać o lepszą cyrkulację powietrza i unikać zbyt dużego zagęszczenia. Pomocne w walce z szarą pleśnią będą preparaty naturalne, np. oprysk ze skrzypu polnego ProBio Ogród lub środki grzybobójcze, takie jak: Signum 33 WG.

Mączniak prawdziwy bluszczu

Mączniak prawdziwy (Erysiphe cichoracearum) to choroba łatwa do zidentyfikowania, ponieważ na roślinach widoczny jest charakterystyczny, biały i mączysty nalot grzybni. Początkowo białe plamki pojawiają się na brzegach liści, później obejmują całą blaszkę, która stopniowo zamiera. Czasem atakowane są też pędy. Rozwojowi tej choroby bluszczu sprzyjają zmiany wilgotności powietrza w dzień i w nocy, temperatura ok. 20-22°C i duże zagęszczenie pędów.

Aby zwalczyć mączniaka na bluszczu porażone fragmenty roślin usuwa się a w trakcie podlewania należy unikać moczenia liści. Do oprysku wykorzystuje się fungicydy siarkowe, takie jak Siarkol 800 SC a także naturalne prepraty Boczos płynny lub Biosept Acive.

Bakteryjna plamistość liści bluszczu

Bakteryjna plamistość liści to groźna choroba wywoływana przez bakterie Xanthomonas hortorum pv. hederae. Infekcji sprzyja ciepła i wilgotna wiosna. Na liściach bluszczu pojawiają się wtedy zielonkawe plamy, które z upływem czasu brunatnieją. Plamy mają nierówne brzegi i często żółtą obwódkę. Na dolnej stronie liścia w ich obrębie widoczne są szarożółte skupiska bakterii. Porażone liście zamierają i opadają.

Bakteryjna plamistość liści bluszczu pospolitego
Fot. Ninjatacoshell, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Zwalczanie tej choroby bluszczu polega na usuwaniu chorych części roślin. Przy podlewaniu nie powinno się moczyć liści. Do oprysku można użyć środka Biosept Acive.

Jak zapobiegać chorobom bluszczu?

Ochrona bluszczu przed chorobami zaczyna się od prawidłowej pielęgnacji. Roślina powinna mieć przepuszczalne podłoże, a podlewanie należy dostosować do pogody i wilgotności gleby. Warto regularnie usuwać chore liście, nie dopuszczać do nadmiernego zagęszczenia pędów oraz zapewnić dobrą cyrkulację powietrza poprzez odpowiednie przycinanie bluszczu. Ważne jest unikanie zastoin wody, które są powodem chorób korzeni.

Jeżeli bluszcz więdnie pomimo wilgotnej gleby, warto sprawdzić stan korzeni rośliny. Plamy lub nalot na liściach wymagają bardziej szczegółowego rozpoznania problemu, ponieważ podobne objawy mogą być powodowane przez różne patogeny.

Monika Chwała

Przeczytaj również:

• Szkodniki bluszczu pospolitego. Co zjada bluszcz i wygryza dziury w liściach?
• Czy bluszcz pospolity jest trujący?
• Bluszcz irlandzki - sadzenie, uprawa, rozmnażanie, choroby
• Mycie elewacji z bluszczu - skuteczne sposoby usuwania z ekspertem Brudtech

Opracowano na podstawie:
1. A. Wojdyła, L. Orlikowski, Choroby ozdobnych krzewów liściastych i pnączy, Plantpress, Kraków 2014, s. 23-27;
2. L. Orlikowski, Ochrona bluszczu przed chorobami, Szkółkarstwo 5/2003.