Barwinek pospolity - uprawa, odmiany, rozmnażanie
Barwinek pospolity to krzewinka, która świetnie sprawdzi się jako roślina okrywowa, zazieleni dużą powierzchnię i dobrze poradzi sobie pod większymi drzewami. Jest on łatwo dostępny, a uprawa barwinka pospolitego nie sprawia problemów amatorom ogrodnictwa. Poznaj najciekawsze odmiany barwinka pospolitego do uprawy w ogrodzie, zobacz jak zadbać o tę roślinę i jak łatwe jest rozmnażanie barwinka. Oto wszystko, co trzeba wiedzieć aby barwinek pięknie rósł w Twoim ogrodzie!
Barwinek pospolity - Vinca minor
Fot. AnRo0002, Domena publiczna, Wikimedia Commons
Barwinek pospolity - jak wygląda, kiedy kwitnie
Barwinek pospolity (Vinca minor) to zimozielona krzewinka o płożących pędach, zakorzeniających się w węzłach. Tworzy gęstą darń, ze wzniesionymi pędami kwiatostanowymi, osiągającymi do 30 cm wysokości. Barwinek pospolity kwitnie na przełomie kwietnia i maja, ale pojedyncze kwiaty pojawiają się na roślinie też od sierpnia do września (powtórne kwitnienie). Barwinek pospolity kwitnie na fioletowo-niebiesko, ale w zależności od odmiany kwiaty mogą przybierać inną barwę - białą lub czerwoną. Przez cały rok możemy zaś podziwiać eliptyczne, ciemnozielone, błyszczące listki barwinka.
Barwinek pospolity - zastosowanie
Z racji na niewygórowane wymagania i ozdobność przez cały rok, barwinki często są sadzone w parkach i ogrodach miejskich, gdzie świetnie się sprawdzają jako rośliny okrywowe na powierzchniach pod dużymi drzewami. Chętnie wykorzystywane są także jako rośliny na cmentarz. W ogrodach barwinki znajdują zastosowanie zarówno na rabatach kwiatowych jak i na skalniakach. Równie dobrze barwinek będzie rósł w skrzynce na balkonie lub tarasie.
Barwinek pospolity - Vinca minor
Fot. AnRo0002, Domena publiczna, Wikimedia Commons
Czy barwinek pospolity jest pod ochroną?
Barwinek pospolity od 2014 roku nie jest w Polsce objęty ochroną gatunkową. Wcześniej podlegał ochronie częściowej, co wynikało z Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 roku. Warto jednak pamiętać, że w niektórych regionach stanowiska występowania barwinka mogą podlegać ochronie specjalnej, np. w obrębie parków narodowych czy rezerwatów przyrody.
W środowisku naturalnym barwinek pełni funkcję ekologiczną jako roślina runa leśnego, dlatego nie powinno się pozyskiwać sadzonek ze stanowisk dzikich, co zapobiega niszczeniu naturalnych siedlisk oraz eliminuje ryzyko przeniesienia chorób i szkodników do przydomowego ogrodu. Sadzonki barwinka dostępne są w szkółkach roślin i sklepach ogrodniczych.
Barwinek pospolity to roślina runa leśnego
Fot. pixabay
Czy barwinek pospolity jest trujący?
Barwinek pospolity jest rośliną lekko trującą. Zawiera alkaloidy, m.in.: winkaminę i izowinkaminę, które oddziałują na układ krążenia i układ nerwowy. Choć substancje te wykorzystywane są w przemyśle farmaceutycznym, spożycie jakiejkolwiek części surowej rośliny może wywołać nudności, bóle brzucha, spadek ciśnienia oraz zaburzenia rytmu serca. Z uwagi na potencjalne ryzyko, wszelkie prace pielęgnacyjne (np. przycinanie) zaleca się wykonywać w rękawiczkach ochronnych a roślinę sadzić w miejscach niedostępnych dla małych dzieci.
Barwinek pospolity - uprawa w ogrodzie
Uprawa barwinka pospolitego nie sprawi problemu nawet początkującemu ogrodnikowi. Barwinek dobrze rośnie na glebie żyznej, próchnicznej i wilgotnej, ale udaje się też na gorszym podłożu.
Barwinek pospolity może rosnąć w cieniu, jak i w słońcu. Przy czym tolerancyjność barwinka na nasłonecznienie może się różnić w zależności od odmiany. I tak zarówno stanowiska cieniste jak i w pełni ocienione dobrze znoszą odmiany barwinka 'Atropurpurea' i 'Gertrude Jekyll'. Odmiana barwinka 'Ralph Shugert' ukazuje w pełni swe walory wyłącznie na stanowiskach słonecznych do lekko zacienionych. Z kolei odmiana 'Variegata' powinna stale przebywać w lekkim lub pełnym cieniu.
W uprawie barwinka pospolitego należy pamiętać o tym, iż przy dużej wilgotności powietrza i gleby, może pojawić się problem z zamieraniem pędów, które wraz z liśćmi czernieją.
Barwinek pospolity 'Variegata' o liściach z jasnymi brzegami
Fot. Krzysztof Ziarnek, CC-BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Barwinek pospolity - zimowanie
Okres zimowy barwinek znosi dobrze, jeśli jest przykryty śniegiem. Aby mieć pewność, że mróz nie uszkodzi rośliny, warto na zimę okryć barwinki warstwą ściółki z kompostu, suchych liści, kory ogrodowej, trocin czy słomy. Dobrze sprawdzi się też okrycie ze ściętych gałązek iglaków.
Solidniejszego zabezpieczenia na zimę wymaga barwinek uprawiany w donicach na balkonie lub tarasie. W tym wypadku samą skrzynkę czy donicę, warto również ocieplić, obkładając ją styropianem, owijając agrowłókniną czy też wstawiając do większego kartonu wypełnionego trocinami.
Barwinek pospolity - przycinanie
Barwinek pospolity z reguły nie wymaga cięcia, ale jeśli nadarzy się taka konieczność, roślina ta dobrze zniesie mocne przycinanie. Cięcie barwinka pospolitego najlepiej wykonać wiosną.
Barwinek pospolity 'Alba' o białych kwiatach
Fot. Hans B., Domena publiczna, Wikimedia Commons
Barwinek na balkonie
Barwinek może być także uprawiany w pojemnikach na balkonach i tarasach. Jego długie pędy z zimozielonymi liśćmi i 5-płatkowe kwiaty o kształcie wiatraczków mogą uzupełnić doniczkowe kompozycje. Pędy barwinka posadzonego przy brzegu skrzynki lub w donicy wiszącej będą się ładnie przewieszały. Można je również prowadzić przy podporze lub paliku. Warto tylko kontrolować ich wzrost i ewentualnie przycinać. Roślina dobrze to znosi i ładnie się zagęści.
Jeśli barwinek na balkonie ma być całoroczną ozdobą, należy zadbać o to, by zimą nie przemarzł. Trzeba zapewnić mu odpowiednie stanowisko, najlepiej półcieniste i zaciszne oraz żyzną, przepuszczalną glebę. W uprawie barwinka na balkonie sprawdzą się pojemniki z ocieplonymi od wewnątrz ściankami, które ochronią jego system korzeniowy przed przemarznięciem. Jeśli takich nie posiadamy, donice na zimę powinno się zabezpieczyć np. słomianą matą lub styropianem. Pamiętamy także o drenażu i otworach odpływowych w dnie donicy.
Barwinek pospolity - Vinca minor
Fot. AnRo0002, Domena publiczna, Wikimedia Commons
Podczas bezśnieżnej zimy barwinek na balkonie może przemarzać, aby tego uniknąć jego pędy można okryć np. świerkowymi gałązkami lub przysypać korą. Gdyby jednak barwinki nie przetrwały zimy w dobrym stanie, wiosną należy je przyciąć. O ile bryła korzeniowa nie zmarzła, wkrótce powinny pojawić się nowe pędy. W trakcie sezonu wegetacyjnego podłoże powinno być stale lekko wilgotne. W gorące dni barwinek na balkonie trzeba często podlewać i zadbać o regularne nawożenie małymi dawkami nawozu.
Dlaczego barwinek nie kwitnie?
Brak kwitnienia barwinka pospolitego najczęściej wynika z błędów w doborze stanowiska lub nieodpowiedniej pielęgnacji. Choć roślina dobrze znosi cień, w zbyt głębokim zacienieniu jej pędy wyciągają się, a kwitnienie zostaje ograniczone. Podobnie dzieje się na stanowiskach w pełni nasłonecznionych, zwłaszcza na suchej i zbitej glebie. Barwinek najobficiej kwitnie na stanowisku półcienistym z rozproszonym światłem i w żyznej, umiarkowanie wilgotnej glebie.
Problemem może być także nadmiar azotu w podłożu, stymulujący produkcję liści kosztem kwiatów, lub zbyt silne przesuszenie gleby wczesną wiosną. Jeśli roślina jest starsza i nadmiernie zagęszczona, warto ją odmłodzić przez przycięcie. Zabieg ten stymuluje regenerację i poprawia zdolność do kwitnienia. Z kolei egzemplarze młode, świeżo posadzone, często potrzebują czasu na aklimatyzację.
Dlaczego barwinek usycha?
Usychanie barwinka pospolitego zazwyczaj wynika z niewłaściwej gospodarki wodnej lub infekcji patogenami. Roślina źle znosi zarówno długotrwałą suszę, jak i zastoiny wody, które prowadzą do gnicia korzeni. W takich warunkach barwinek najpierw więdnie, a potem zasycha.
Częstym problemem jest również zamieranie pędów wywołane przez patogeny grzybowe, objawiające się czernieniem i zasychaniem pędów i liści rośliny. Rozwojowi grzybów sprzyja zbyt duże zagęszczenie kęp, które ogranicza cyrkulację powietrza. Porażone części rośliny należy usunąć i w razie potrzeby zastosować preparaty grzybobójcze lub naturalne preparaty ogólnie wzmacniające rośliny i zapobiegająca chorobom, takie jak Biosept Active.
Do zamierania pędów barwinka mogą także prowadzić uszkodzenia mrozowe, szczególnie dotkliwe przy braku okrywy śnieżnej.
Barwinek pospolity - odmiany
Dostępne odmiany barwinka pospolitego pozwalają wkomponować tą ciekawą zimozieloną roślinę w każdy ogród. Odmiany barwinka pospolitego różnią się między sobą nie tylko barwą kwiatów, kolorem liści, ale także terminem kwitnienia. Te charakterystyczne cechy sprawiają, że barwinek jest niezwykle atrakcyjną rośliną, którą warto posadzić u siebie w ogrodzie.
Dla wygody naszych Czytelników posegregowaliśmy najatrakcyjniejsze odmiany barwinka pospolitego w praktycznej, ułatwiającej wybór tabelce.
Barwinek pospolity - rozmnażanie
Barwinek pospolity rozmnaża się bardzo łatwo. Wystarczy pobrać pod koniec lata sadzonki pędowe lub rozmnożyć go przez podział.
Rozmnażanie barwinka pospolitego przez podział polega na przecięciu bryły korzeniowej rośliny ostrym szpadlem i posadzeniu go w nowym przygotowanym miejscu. Najlepiej zrobić to jesienią.
Rozmnażanie barwinka pospolitego przez sadzonki pędowe polega zaś na pobraniu sadzonki o długości około 20 cm, następnie koniec sadzonki należy zanurzyć w ukorzeniaczu i posadzić w mieszance piasku z torfem w temperaturze 15-18°C.
Sadzonki barwinka pospolitego warto dodatkowo przykryć podziurkowaną folią, dzięki czemu zachowamy stale wilgotne podłoże. Pamiętajmy jednak by co jakiś czas zdejmować folię i wietrzyć sadzonki. Jesienią przesadzamy barwinka do doniczek o średnicy 10 cm, wypełnionych ziemią próchniczną i pozostawiamy go na zimę w inspekcie w temp. 5°C.
Jeżeli nie posiadamy jeszcze w ogrodzie barwinka pospolitego, można zamówić sadzonki barwinka w ciekawych odmianach w zaprzyjaźnionym z naszym poradnikiem sklepie. Aby zobaczyć dostępne odmiany barwinka, naciśnij przycisk poniżej.
Przeczytaj również:
- Krzewy ozdobne kwitnące od wiosny do jesieni
- Kwiaty ogrodowe wieloletnie długo kwitnące
- Bluszczyk kurdybanek - zastosowanie, uprawa, odmiany
Opracowano na podstawie:
1. Bartels A., Wszystko o drzewach i krzewach, 1500 drzew i krzewów do ogrodu, Wydawnictwo Świat Książki, s. 228;
2. Seneta W., Dolatowski J., Dendrologia, PWN, s. 477;
3. Mynett M., Tomżyńska M., Krzewy i drzewa ozdobne liściaste i iglaste, Wydawnictwo MULTICO, s. 75.
